Rusya’nın düşmanca faaliyetleri, İskoçya milletvekili Graeme Downie’in hazırladığı güncel bir rapora göre Birleşik Krallık’a yılda en az 2 milyar sterlin (2,7 milyar dolar) maliyet çıkarıyor; Downie, hükümeti bu eylemlerin Britanya’ya ne kadar maliyetinin ölçülmesine çağırıyor. Ancak bu rakam sadece taban değer. Gerçekte, Moskova’sabotaj konusundaki yaklaşımındaki derin değişim, gerçek maliyetin daha da yükselmesi anlamına geliyor.
Rusya, kritik ulaşım düğümlerinden askeri alanlara ve enerji ile iletişim altyapısına kadar soğuk savaş dönemi hedef listelerini kullanmaya devam ederken, eğitimli ajanları ucuz teknoloji ve feda edilebilir işe alımlarla değiştirmiş durumda. Kaliteden çok niceliğe dayalı bu model, çok daha oynak bir tehdit sunuyor.
Bu model, dağıtık bilişimin mantığını ödünç alıyor. Bireysel arızaların beklendiği, ancak sistemin genel olarak işi tamamladığı ucuz ve güvenilir parçalardan oluşan ağları kullanıyor.
Bu operasyonel dönüşüm, Rusya’nın Ukrayna’ya 2022’deki tam kapsamlı istilasından sonra ivme kazandı. Birkaç ay içinde, diplomatik örtü altında faaliyet gösteren 400’den fazla Rus istihbat memuriyeti Avrupa genelinde sürüldü. Bu sayı o zamandan beri 700’ü aştı.
Kitle halinde yapılan bu temizliğin Rusya’ın ajan ağlarını çökertmesi bekleniyordu. Bunun yerine Moskova’nın, 2024’te meslektaşlarımla birlikte yürüttüğüm araştırmayla “gig-ekonomisi” ajanları olarak tanımladığı yöne kayışını hızlandırdı.
Yerel kontristihbat memurlarının iyi tanıdığı açık “diplomatlar” yerine, operasyonlar cüzi bir ücret karşılığında işe alınan, tek kullanımlık vekillere ihale edildi. Bu kişiler çoğu zaman kiminle çalıştıklarının ya da görevin gerçek hedeflerinin farkında değil.
Bu yeni kampanya, eski CIA başkanı James Woolsey’in soğuk savaş sonrası güvenlik ortamını 1993’te tanımladığı “zehirli yılanların junglü” kavramını hayata geçiriyor.
Gig-ekonomisi ajanları
Mesajlaşma uygulamalarıyla işe alınan ve kripto parayla ödenen gig-ekonomisi ajanları, yangın çıkarma ve diğer mal zararları, döğme, kaçırma ve suikast görevleri aldı. Bu kapsamda, soğuk savaş geleneklerine aykırı bir biçimde ABD topraklarında suikast planları da yer alıyor.
Bu planların çoğu amatörce olsa da, arkalarındaki niyet ve olası zararları gerçek. Tiyatro ile fiziksel zarar arasındaki çizgileri bulanıklaştıran kampanyalar, Eyfel Kulesi’nin altına yerleştirilen taklit tabutları ve Paris genelinde antisemitik gerilimi körüklemeyi amaçlayan grafitileri içeriyor.
Yangın çıkarma hedefleri, Ukrayna’ya yardım depolayan Londra’daki bir depodan, Litvanya’daki bir Ikea mağazasına ve Polonya’daki bir boya fabrikasına kadar uzandı. Batı istihbatı, 2025’te DHL kargo uçaklarına yerleştirilen ateşli cihazların uçuş sırasında değil, yerdeki kargo depolarında yanmasıyla felaketi sıra dışı atladı.
Ticari mülklerin ötesinde, Moskova’sının kampanyası kritik altyapıyı hedef aldı. Denizde, oyun kılavuzu, inkar edilebilirlikten açık askeri gösteriye evrildi. 2023’ten beri, Çin’den Cook Adaları’na kadar bayrak taşıyan Rusya bağlantılı ticari gemiler, çeliklerini deniz tabanında sürükleyerek güç ve veri kablolarını tekrar tekrar kesti.
Rus yetkili bu hamleleri sert güçle destekledi. Bu, 2025’te Eston yetkiliyi şüpheli bir gemiye yaklaşmaktan caydırmak için avcı uçaklarının havalanmasından, batı hatlarına yakın istihbat gemileri ve denizaltıları konuşlandırmaya kadar değişti.
Havada da paralel bir tırmanma yaşandı. Operasyonlar, ticari havacılığı bozan elektronik parazit ve drone gözetlemesiyle başladı; ayrıca hava savunmalarını test etmek ve kör noktaları ile açıkları haritalamak için askeri üsleri ve ulaşım merkezlerini de denedi.
Bu arada, Rus askeri uçakları ve füzelerinin açık hava alanı ihlallerine, silahlı drone’ların ise tekrar tekrar Polonya, Latvia ve Moldova topraklarında çökmesi veya patlamasıyla ilerlediler.
Alman İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt (sağ) ve Dışişleri Bakanı Johann Wadephul (sol), Leipzig Havalimanı’ndaki drone olayıyla ilgili olarak 1 Eylül 2026’da Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen bir basın toplantısına katıldı. Fotoğraf: Filip Singer / EPA
Bu örüntü, Almanya’daki Leipzig/Halle Havalimanı’nda park halindeki bir Ukrayna kargo uçağının kanadına patlayıcı yüklü bir drone’un çökmesiyle Ağustos 2026’da inkar edilebilir sabotajdan doğrudan fiziksel saldırıya dönüştü. Cihaz patlamadı; daha önce askeri mühimmat taşımış bir uçakta büyük bir patlamayı önledi.
Olay, yalnızca Moskova’nın tırmandırma amaçlarını değil, aynı zamanda Rus istihbaratındaki keskin profesyonellik gerilemesini de ortaya koydu. Soğuk Savaş doktrininin öngördüğü elit subaylar yerine, Rus istihbaratı muhabiri amatör işe alımlara dayanıyor ve bu kişiler işi berbat ettik.
Fakat Moskova için operasyonel başarısızlıklar, başarılar kadar faydalı neredeyse. Berbat ettilen bir darbe, yine de medya paniği üretir, Avrupa güvenlik hizmetlerini tüketir ve Rusya’nın gerçek kapasitesinin çok ötesinde tehditkâr bir gölge yansıtır.
Moskova’nın siber kampanyaları
Aynı mantık, Kreml’in siber kampanyalarına da temel oluşturuyor; burada kritik altyapıyı tehdit etmek, genellikle korkutmayı başarmak için yeterli. 2025’te gerçekleşen bir Norveç barajına ve İsveç ısıtma tesisine yönelik siber saldırılar, önemsiz fiziksel zarar verdi. Ancak çarpıcı manşetler ürettiler ve psikolojik etkiler yarattılar.
Aynı zamanda 2025’te, büyük bir Polonya elektrik ve ısıtma tesisine yönelik siber saldırı, kışın yarım milyon kişinin ısınmasının kesileceğini tehdit etti. Karanlıkların önüne geçilse de, yıkıcı potansiyeli görmezden gelmek imkânsızdı.
Siber operasyonlarda, fiziksel sabotajda olduğu gibi, failler İsveç’teki Rus yanlısı hackerlardan Polonya’da Rus istihbaratı tarafından yönlendirilen elit hacker birimlerine kadar geniş bir yelpaze oluşturuyor.
Alanlar boyunca Rusya, öngörülemezliği ve bozuculuğu, seçtiği stratejik silaha dönüştürdü. Devlet muhabirleri tarafından uzaktan yönlendirilen, feda edilebilir ve iyi eğitilmemiş vekilleri kullanarak, operasyonel başarısızlık yoluyla kayıpları sınırlandırarak tutarlı biçimde psikolojik bozuculuk sağlıyor.
Buna rağmen, Rus beceriksizliğine dayanarak Avrupa’daki canları korumak sürdürülebilir değil. Eski atasözünde söylendiği gibi, umut bir strateji değildir.
Elena Grossfeld, Londra King’s College’daki İstihbarat Çalışmaları Merkezi’nin araştırmacısı ve Savunma Üniversitesi’nin (İsveç) araştırmacısıdır.
Bu makale, Creative Commons lisansı altında The Conversation tarafından yeniden yayınlanmıştır. Orijinal makaleyi okuyun.
- X
- Bir arkadaşına bağlantı gönder (Yeni pencerede açılır)
- Yazdır (Yeni pencerede açılır)
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
