Bu doğru olamaz’: Kiracılar belediye artışlarına itiraz ediyor

Güncelleme / Perşembe, 12 Kasım 2026
19:21

Belediye kiracıları, artan kiradan şaşırdıklarını söylüyor

Seamus Reidy, ülkedeki son dönemde kiralarının önemli ölçüde artacağını belirten mektuplar alan birçok Belediye kiracısından biri.

“Gördüğümde inanılmazdı, çünkü ‘bu doğru olamaz’ dedim,” dedi. “Aslında, haftalık olarak ödediğim tutarı neredeyse her hafta gözden geçiriyorlardı,” diye ekledi.

Seamus çalışıyor ve tekerlekli sandalye kullanıyor. Bağımsızlığını korumak istediğini ancak gelirle artan kira artışlarının kiracıların istihdamda ilerlemesini caydırabileceğini düşünüyor.

Mektuba göre, Leitrim’deki erişilebilir bir bungalow’daki kirası haftalık 37,30 eurodan 159 euroya çıkarılıyor. Aylık bazda ise 162 eurodan 689 euroya çıkması isteniyor.

Money Advice and Budgeting Service (MABS)’den yardım aldı ve yeni kirasının zorluk gerekçesiyle yeniden değerlendirilmesini istedi. Belediye ardından ücreti haftalık 100 euroya (aylık bazda 433 euro) revize etti.

Seamus Reidy, kira artışlarının kiracıların istihdamda ilerlemesini caydırabileceğini düşünüyor

Seamus yalnız değil. Kiraların hesaplama şeklindeki değişiklikler nedeniyle son dönemde Dublin, Wicklow and Leitrim’de Belediye kiraları artışlarına karşı protestolar düzenlendi.

Co Dublin’de Linda Roddy, Ballymun’daki ailesinin üç odalı Belediye evinin kirasının geçen yıldan bu yana haftalık 320 euroya (yaklaşık aylık 1.386 euro) ikiye yükseldiğini söylüyor. Sonrasında geride kalmaya başladı. Artışın neyle açıklandığını bilmediğini belirtiyor.

15 yıl önce Dublin City Council’a taşındı ve zamanının yarısında çalışırken, eşinin tam zamanlı çalıştığını belirtiyor.

“Her hafta ödemeye çalışıyoruz ama tıpkı bir konut kredisi ödüyormuş gibi,” dedi.

“Dublin City Council’a asla bir kuruş borçlanmadım, çünkü evimi almak istiyordum. Kirayı her zaman zamanında ödedim,” diye ekledi.

Şimdi, noel döneminde daha da geride kalmaktan endişe ettiğini söylüyor.

“Noel’i düşünüyorsunuz, Noel’den sonra daha da borçlanacağınızı düşünüyorsunuz, çünkü belli bir maaşla her şeyi yapmaya çalışacaksınız.”

Linda Roddy kiranın 320 avroya çiftlendiğini söylüyor

Belediye konutları kiraları, farklı kiralama planları olarak bilinen sistemlerle hane halkı gelirine bağlanır.

Dublin Belediye Meclisi, planının 1996’dan beri önemli ölçüde değişmediğini ve yıllık olarak gözden geçirildiğini belirtiyor. Meclis, kiralamaları boyunca hane halkı gelirinin ortalama oranının kiralarda %15,3 olduğunu söylüyor.

Belediye kiraları nasıl hesaplanıyor?

Bir hane halkının yerel otorite kirasında ne ödediğini hesaplamak, değerlendirilebilir gelire tek bir yüzde uygulamanın ötesinde bir süreçtir.

Her yerel otorite kendi planını belirler. Kurallar, hangi gelirin dikkate alındığı, kiralama hesaplanmadan önce ne kadarının hariç tutulduğu, diğer kazananların ne kadar katkı sağladığı ve hangi indirimlerin geçerli olduğu konusunda meclisler arasında farklılık gösterir.

Dublin Belediye Meclisi, birincil kazananın net gelirinin %18’ini, haftalık 55 avro tutarında bir hariç tutma uyguladıktan sonra tahsil ediyor. Her ikincil kazananın katkısı haftalık 40 avroyla sınırlanırken, her çocuk için haftalık 3 avro tutarında bir indirim uygulanıyor.

Dún Laoghaire-Rathdown farklı bir hesaplama kullanıyor: Birincil kazananın haftalık değerlendirilebilir gelirinin 35 avro üzerindeki kısmının %16’sı ve her ikincil kazananın haft değerlendirilebilir gelirinin 35 avro üzerindeki kısmının %11’i.

Diğer meclisler gelir dilimlerini kullanıyor. Tipperary’de, birincil kazanan hesabı, haftalık net gelirin ilk 200 avrosu için 20 avro artı bunun üzerindeki gelirin %20’si şeklinde.

Minimum kiralar, maksimum ücretler ve indirimler nihai faturayı daha da etkileyebilir. Dolayısıyla başlıktaki yüzdeler hikayenin yalnızca bir kısmını anlatıyor.

Açık olan, 2026 yılında birkaç yerel otoritin farklı kiralama planlarını gözden geçirmesi ve bu da bazı kiracılar için önemli artışlara yol açmasıdır.

Bu arada, hükümet, kiraların ülke genelinde sosyal konut kiracılarına nasıl tahsil edileceğini standardize edebilecek birUlusal çerçevenin getirilmesini inceliyor.

İçerilen değerlendirmeler ve olası bir çerçevenin getirilmesi, bazı kiracılar ve muhalefet politikacıları tarafından şüpheyle karşılandı – hatta bazıları protesto etti.

Buna rağmen bazı konut uzmanları, kiralama gelirlerinin her belediye alanında konut stokunu koruma ve yenileme maliyetini karşılayacak kadar yeterli olması gerektiğini söylüyor.

Kiraların, konut stokunun uzun vadeli kullanım için korunabilmesini sağlayacak kadar düşük olduğunu, birçok belediyede bu durumun sağlanamadığını belirtiyorlar.

Bu değişiklikler tüm ülkede mi gelecek?

Kira hakları alanında faaliyet gösteren Threshold yardım kuruluşu, yüzde oranının ne olursa olsun, benzer koşullardaki hanelerin ülke çapında tutarlı şekilde muamele görmesi gerektiğini vurguluyor.

“Bir yaklaşım tutarlılığı olmalı; belirli bir dizi koşula sahip bir hane iseniz, Dun Laoghaire-Rathdown, Dublin Şehri, Leitrim ya da Donegal’da yaşıyor olmanız önemli değil, benzer şekilde muamele görmeniz gerekir,” diyerek Threshold’un genel müdürü John-Mark McCafferty.

“Şu anda, farklı coğrafi alanlarda bulunmaları nedeniyle aynı koşullara sahip haneler arasında kiralama muamelesinde çok fazla bir çeşitlilik var.”

Threshold’un genel müdürü John-Mark McCafferty

Tek bir ulusal kira sisteminin çözüm olup olmadığı konusunda ise görüş ayrılıları bulunuyor.

Bazı Avrupa sosyal konut sağlayıcıları farklı bir yaklaşım benimsiyor. Avusturya, Danimarka ve Finlandiya’daki sistemleri inceleyen bir Konut Ajansı raporu, kiraların hanelerin gelirleriyle değil, ev sağlama ve koruma maliyetleriyle ilişkilendirildiği sistemleri anlatıyor.

UCD Sosyal Politika Profesörü Michelle Norris, İrlanda belediye kiralarının da konut maliyetleriyle ilişkilendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Gelir temelli bir sistem altında, belediyelerin kiralama gelirinin bakım ve yenileme için gereken maliyetleri karşılayabileceğinden emin olamayacağını söylüyor.

“Bu, belediyelerin konutu yönetmek ve korumak için yeterli paraya sahip olduklarını bilememeleri anlamına geliyor. Maliyetleri karşılayabileceklerinden emin olamıyorlar,” diyor Profesör Norris.

“Mevcut model gerçekten amaca uygun değil. Farklı belediyelerin maliyetlerinin değişmesi nedeniyle ulusal bir sistem olması gerektiği görüşünü taşımıyorum,” diye ekliyor.

UCD Sosyal Politika Profesörü Michelle Norris

İkramiye talepleri, Dáil’de ve belediye toplantılarında dile getirildi.

Konut Bakanlığı, yeni konut planları Delivering Homes, Building Communities kapsamında yerel yönetimlere ve onaylı konut kurumlarına ödenen ikramiyelerin gözden geçirilmesine ve ulusal bir çerçeve getirilmesine yönelik taahhütte bulunduğunu belirtti.

Bakanlığa göre amaç, hassas haneleri koruyan tutarlı ve adil bir sistem oluşturmak.

Bakanlık, Mevduat Kurumu’nun desteğiyle mevcut programları inceliyor. Olası reformların adalet ile mali sürdürülebilirliği dengelemesi ve en düşük gelirli ile yoksunluk riskinin daha yüksek olduğu kişileri koruması gerekeceğini belirtti.

Analizin bu yılın ilerleyen dönemlerinde Bakan James Browne’a sunulması bekleniyor. Sonrasında önerilen ulusal çerçeve veya alternatif reformların Hükümet tarafından değerlendirilmesi bekleniyor.

Bu arada Linda ve Seamus gibi insanlar, kira faturalarındaki etkiden dolayı şaşırdıklarını söylüyorlar.

Bazıları için soru, ulusal bir çerçevenin tüm ülkede benzer bir etki yaratıp yaratmayacağı ve bu durumun belediyeler genelinde sosyal konut stoklarının sürdürülebilirliğini sağlamak için gerekli olup olmadığı.

Raporer Josh Crosbie ve yapımcı/director Aaron Heffernan’ın belediye ikramiyeleri hakkında hazırladığı rapor, 12 Kasım tarihli Prime Time programında RTÉ One ve RTÉ Player üzerinde saat 21.35’te yayınlanacak.