Çarşamba, 28 Ekim 2026
BİRLEŞİK MİLLETLER ÖRGÜTÜ, 23 Ekim 2026 (IPS) – Geçen hafta anılan yoksulluğun ortadan kaldırılması için uluslararası gün, BM’nin 2030’a kadar “tüm biçimleriyle” yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yardımcı olmayı hedefleyen son derece iddialı hedefine ulaşamayacağına dair sert bir hatırlatma oldu.
Başsekreter Antonio Guterres’e göre, yoksulluğun 2030’a kadar ortadan kaldırılması, acil siyasi irade, dev yatırımlar ve yardım değil adalet uğruna bir bağlılık gerektiriyor.
Ama bunun hedeflenen tarihe kadar gerçekleşmesi muhtemel değil mi?
BM Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, geçen hafta muhabirlere, bağışçılara yönelik mesajın, olabildiğince yardımların yoksulluğun ortadan kaldırılmasına odaklanmasının kritik öneme sahip olduğu olduğunu söyledi.
Guterres, yoksulluğu insan onuruna bir “hakaret“, temel insan haklarının reddi ve bir sosyal adalet konusu olarak tanımladı.
2026 yılında, tahminen 826 milyon insan (veya dünyada her 10 insandan 1’i) aşırı yoksuluk içinde yaşıyordu. Mevcut eğilimler sürerse, dünyanın nüfusunun %9’u 2030’da hala aşırı yoksuluk içinde yaşayacak.
Washington merkezli Stimson Center’ın Küresel Yönetişim, Adalet & Güvenlik Programı Direktörü ve Kıdemli Araştırmacısı Richard Ponzio, Inter Press Service (IPS)’e, tüm biçimleriyle ve her yerde yoksulluğun 2030’a kadar ortadan kaldırılmasının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)’nın 1. Amacı olduğunu söyledi.
“2000-2015 arasında, o sıralarda iki büyük gelişmekte olan ülkeye (Çin ve Hindistan) büyük ölçüde atfedilen ilerlemeler sayesinde, benzeri bir Bin Yılın Kalkınma Amaçları yoksulukla mücadele girişiminde muazzam ilerlemeler gördük — ancak borç yüklerinin artması, COVID-19 pandemisi, süren çevresel bozulma ve gümrük vergileri ve yeni büyük savaşlardan kaynaklanan küresel ekonomik büyümenin yavaşlaması dahil olmak üzere çoklu nedenlerle, mevcut dönemde (2015-2030) genel olarak daha az ilerleme kaydettik.”
Bu zorluklara rağmen, başsekreterin ve BM sisteminin küresel açlıkla mücadele konusundaki kararlılığının, örgütün 193 üye devletinin buna karşılık veren düzeyde bağlılık ve kararlılık göstermeyi hak ettiğini belirtti.
Gelecek Eylül ayında New York’ta düzenlenecek Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) Zirvesi öncesinde, uluslararası çalışmalar—yenilikçi kalkınma stratejileri ve yeni finansman yaklaşımları dahil—”Yoksulluğun Kaldırılması” SKA’sını desteklemek amacıyla artırılmalı; aynı zamanda aşırı yoksulluğun kaldırılmasına yönelik adımların, ortaya çıkan 2030 Sonrası Kalkınma Ajandasının merkezinde yer alması sağlanmalıdır.
Oxfam International’ın Eşitsizlik Politikaları Müdürü Max Lawson, IPS’e aşırı yoksulluğun 2030’a kadar kaldırılabileceğini, ancak bunun “yalnızca eşitsizliğin kökten azaltılmasıyla mümkün olduğunu” belirtti.
“Şu anda, dünyada yaratılan her yeni dolarlık zenginliğin 41 centi en zengin yüzde birinin cebine giriyor; insanlığın alttaki tüm yarısı ise yalnızca tek bir cent kazanıyor. Sıradan insanlar yükselen fiyatlar, savaşlar ve pandemilerle sert biçimde karşı karşıya kalırken, milyarlıklar mal varlıklarını iki katından fazla artırdı,” dedi Lawson.
Bir rapora göre, yoksuluk çok boyutlu bir olgudur. Temel nedenleri arasında işsizlik, sosyal dışlanma ve belirli nüfusların afetler, hastalıklar ve üretken bir geçimi sağlamalarını engelleyen diğer krizlere karşı yüksek savunmasızlığı yer alır.
Birleşmiş Milletler’in SKA’ları, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Ajandası kapsamında Üye Devletler tarafından Eylül 2015’te benimsenen 17 küresel amaç ve 169 belirli hedefden oluşan bir topluluktur.
Bu amaçlar arasında dünya çapında açlığın sonlandırılması, kaliteli eğitim, iyi sağlık ve refah gibi konular da yer alır.
The Oakland Institute’ın Yönetim Direktörü Anuradha Mittal, IPS’e “Yoksuluğu bitirmeye yönelik çözümler ararken, yoksuluğun nedenlerine odaklanmamız gerekiyor” dedi.
Dünya çapında savaşların kaldırıldığı gün olmalı uluslararası yoksulluğu kaldırme günü, savundu.
Küresel askeri harcamalar yükselmeye devam ediyor. Trump’ın 2027 için önerdiği savunma bütçesi—2023 bütçesinin neredeyse iki katına çıkarak rekor düzeyde 1,5 trilyon dolar— küresel askeri harcamaların 2035’e kadar 6,6 trilyon dolara ulaşabileceğini tahmin eden projeksiyonlarla uyumlu.
Militarist sanayi kompleksinin birikimi, kamu yararının aleyhine gerçekleşiyor. Yıllık askeri bütçelerin küçük bir kısmı – 300 milyar doları bile geçmeyen bir tutar – aşırılık derecesinde fakirliğin ortadan kaldırılmasına yardımcı olabilirdi. Yıllık 93 milyar dolar – yıllık küresel askeri harcamaların yüzde 4’ünden bile az – açlığın küresel boyutta ele alınmasına yardımcı olabilirdi, dedi.
Günümüzde dünyanın 1.1 milyar fakirinin yarısından fazlası çatışma ortamlarında yaşıyor. Savaş, kamu sağlığı, eğitim ve sosyal güvence ağları için gerekli olan fonları başka yöne yönlendiriyor. Savaşın yıkımı ve yağması fakirliği üretiyor, ardından da onu sürdürüyor,” dedi Mittal.
Food Tank’ın Başkanı ve Kurucusu Danielle Nierenberg, IPS’e “kararlılık iyidir ancak etkili olabilmek için cesarete ihtiyacımız var” dedi.
USAID’in sistematik biçimde kaldırılması da dahil olmak üzere uluslararası yardımlara yönelik kesintilerle, yardımın boşa harcanan bir para olduğu görüşüne karşı durmamız gerekiyor, dedi.
Milyonlarca insan gereksiz biçimde hayatını kaybediyor; oyalı zengin ülkelerin bütçelerinin çok küçük bir oranı onları kurtarabilirdi. Yardım hepimize fayda sağlıyor – bu yalnızca ahlaki açıdan doğru olan değil, aynı zamanda ulusal güvenliği güçlendirmeye de yardımcı oluyor,” diye vurguladı Nierenberg.
Oakland Enstitüsü’nün Politika Direktörü Frederic Mousseau, IPS’e fakirlik ve iklim krizleriyle bugün dünyanın karşı karşıya olduğu sorunlara “bağışçılar” üzerinden odaklanmanın isabetli olmadığını belirtti.
Fakirlik, artan eşitsizlikle birlikte gider ve ayrı ayrı ele alınamaz. Bu iki krizi de çözmek için etrafında yeterince para var.
Oxfam’a göre, dünyanın en zengin yüzde birinin servet ve gelirlerine, dünyanın en büyük 722 şirketinin kârlarına uygulanan vergilerin artırılmasıyla yalnızca 9 trilyon dolar toplanabilir.
Milyarderlerin ve en büyük şirketlerin servetleri abes seviyelere yükseldikçe, fakirliği çözmek için başka bir yol yok: onu vergilendirmek. BM, servetin yoksullara yeniden dağıtılmasına ve iklim krizine uyum sağlamaya olanak tanıyan uluslararası bir vergi reformunda öncü olmalıdır,” dedi Mousseau.
SDG 2026 raporuna göre yoksulluk çok boyutludur. Birincil nedenleri arasında işsizlik, sosyal dışlanma ve belirli nüfusların afetler, hastalıklar ve üretken bir geçimi sağlamalarını engelleyen diğer krizlere karşı yüksek savunmasızlığı yer alır.
Neden diğer insanların ekonomik durumundan haberdar olayım?
Birçok nedeni var, ancak en basiti, insan olarak refahımızın derinlemesine birbirine bağlı olmasıdır. Artan eşitsizlik ekonomik büyümeye zarar verir ve sosyal uyumu zedeler. Bu da siyasi ve sosyal gerilimleri artırır ve bazı durumlarda istikrarsızlığa ve çatışmalara yol açar.
Sosyal koruma bu kadar neden önemli?
Güçlu sosyal koruma sistemleri, ekonomik şokların vurduğu darbenin etkisini azaltmak ve savunmasız ailelerin yoksulluğa düşmesini önlemek için elzemdir.
Sosyal koruma önlemleri COVID-19 krizi sırasında genişlese de, 2023 yılında dünyanın nüfusunun yaklaşık %46’sı—1,4 milyar çocuk da dahil olmak üzere—3,8 milyar insan tamamen korumasız kaldı.
Sonraki yaşam maliyeti krizine yanıt olarak, Şubat 2022 ile Şubat 2023 arasında 105 ülke ve bölge neredeyse 350 sosyal koruma önlemi açıkladı. Ancak bu programların %80’i yalnızca kısa süreliydi. SDG’lere gerçekten ulaşmak için ülkeler, herkes için kalıcı, evrensel ve sürdürülebilir sosyal koruma sistemleri kurmalıdır.
Bilimin yoksulukla mücadeledeki katkısı önemli oldu. Örneğin, güvenli içilebilir suya erişimi sağladı, su yoluyla bulaşan hastalıklardan kaynaklanan ölümleri azalttı ve güvenli olmayan içilebilir su ve yetersiz sanitasyonla ilgili sağlık risklerini azaltmak için hijyeni geliştirdi.
Kaynak: The Sustainable Development Goals Report 2026
IPS UN Bureau Report
IPS, merkezinde küresel bir haber ajansı bulunan uluslararası bir iletişim kurumudur ve gelişme, küreselleşme, insan hakları ve çevre konularında Güney’in ve sivil toplumun sesini yükseltmektedir
Copyright © 2026 IPS-Inter Press Service. . – Terms & Conditions
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
