Pasifik Okyanusu’ndan gelen dünya liderleri, Kasım ayında Türkiye’de düzenlenecek yıllık küresel iklim zirvinin (COP31) öncesinde, küresel ısınmanın mümkün olduğunca 1.5°C seviyesinde tutulmasının aciliyetini dünyaya duyurmak için Fiji ve Tuvalu’da bir araya geldi. Toplantının temel amacı, Pasifik halklarının sesini yükselterek bu kritik sıcaklık sınırını korumanın ne kadar acil olduğunu uluslararası topluluğa hatırlatmaktır.
Bu gelişme, Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) yeni raporunun dünyayı önümüzdeki beş yıl içinde 1.5°C’yi geçiş yolunda göstermesi ve aynı zamanda bu sıcaklık sınırına en kısa sürede geri dönülebilecek yolları ortaya koymasıyla örtüşüyor.
Pasifik’in öncelikleri zirvenin dört ana hedefinden biri oluyor
Bu mesele, varlığı tamamen 1.5°C sınırına bağlı olan alçak rakımlı atol ülkeleri için hayati önem taşıyor. UNEP raporunun da vurguladığı gibi, 1.5°C’nin üzerinde güvenli bir gelecek yok; her ondalık derece deniz seviyesinin yükselmesini, uyarlama maliyetlerini ve geleceğe dair kitlenen riskleri değiştiriyor.
Pasifik önceliklerinin öne çıkarılması, aynı zamanda Türkiye’deki COP31 zirvesinin dört başlı hedefinden biri. Müzakereyi Australia yönetirken, Pasifik liderleri sonuçlarını doğrudan masaya getirme fırsatına sahip olacak.
1.5°C’yi ulaşılabilir kılmak
Pasifik liderlerinin toplantısı, geçen ay Solomon Adaları’nda Honiara’da düzenlenen 5. Pasifik Okyanusu Pasifik İklim Değişikliği Konferansının sonuçlarına dayanıyor.
Burada sunulan bilim tartışmaya yer bırakmıyordu. Deniz seviyesinin yükselmesi, okyanus ısınması, şiddetlenen siklonlar ve uyarlama kapasitesindeki sınırlar bölgede yaşamı biçlendirmeye başladı.
Konferans ciddi ancak çaresiz değil
Konferansın tonu ciddiydi ancak çaresizlik yoktu. Pasifik liderliği, 1.5°C’nin Paris Anlaşmasına yazılmasında belirleyici rol oynadı. Toplantı, aynı kolektif sesin devam ettiğini gösterdi.
Temsilciler, mevcut iklim finansmanı modellerinden—özellikle erişim süreçleri karmaşık, asgari proje boyutları ve ortaklanma gereksinimleri bulunan Yeşil İklim Fonundan (Green Climate Fund) memnun olmadıklarını dile getirdi. Bu durum sık sık söz verilen paranın sahada olan topluluklara güvenilir şekilde ulaşmamasıyla sonuçlanıyor.
Dönüşümcü iklim finansmanı, yatırımdaki büyüklük ile tanımlanmaz. Onu belirleyen, fon döngüsü bittikten sonra geride kalan şeydir.
Konferans konuşmacısı
Bu ilke aynı zamanda insanlara da yayılıyor. Temsilciler, Pasifik bilim insanları ve bilgi sahipleri için kariyer yolları ortaya çıkaran kapasite geliştirmeye çağrdı.
Okyanus-iklim bağlantıları öne çıkarılıyor
Pasifik halkları için iklim değişimi okyanus aracılığıyla geliyor; ki okyanus aynı zamanda gıda güvenliği, insan sağlığı, dayanıklılık ve ait olma duygusu için de temel önem taşıyor.
Birçok Pasifik ülkesi zaten dayanıkllık planlarına ve araçlarına sahip. Bir sonraki adım, bunları sektörler arasında bağlamak ve okyanusu bölgesel ve küresel politikalara daha güçlü şekilde dahil etmek olmalı.
Bu çerçevede biyoçeşitliliği izlemek ve geri kazandırmak için küresel programlarla daha güçlü bağlantılar kurulmalı; böylece okyanus, uluslararası süreçler arasındaki boşluklarda geride kalmamalı.
Pasifik sesleri ve liderliği yükseltmek
Honiara konferansından gelen en güçlü mesaj, uzun süredir Pasifik ve iklim değişimi tartışmalarını domine eden çerçevenin reddi oldu. Konuşmalar genellikle savunulamazlık, küçüklük, yalnızlık ve sınırlı kaynaklara odaklanıyor.
Bunun karşısında güçsüz değiliz. Olağanüstü bilgiye sahip halklarız.
Emma Dunlop-Bennett, Wellington Victoria Üniversitesi Pasifika Yardımcı Rektörü
Otonomi, Pasifik politik liderliğinde, topluluklarda, kurumlarda ve bilim insanlarında görünür. Ancak Pasifik kanılarının aynı zamanda küresel kararları şekillendiren sistemlere de ulaşması gerekiyor; örneğin Pasifik bilim insanların İklim Değişikliği Hükümetlerarası Paneli (IPCC) değerlendirmelerine katkıda bulunması ve kanilerin yatırım süreçlerine akması gibi.
Burada bulunan bilim insanlarına ve akademisyenlere şunu söylüyorum: Dergilerden ve konferans salonlarından öteye gidebilecek bilgi üretin. Politika yapıcılara ise kanilerin yasaları, bütçeleri ve kamu yatırımlarını değiştireceği yollar yaratmalarını söylüyorum.
Solomon Adaları Başbakanı Matthew Wale
Honiara’da belirlenen en büyük fırsat, zaten mevcut olan uzlaşı düzeyiydi. Politik liderler, bağışçılar, hükümetler, bilim insanları, topluluklar ve gençler 1.5°C’yi canlı tutma, Pasifik liderliğini güçlendirme, toplulukları kararlara dahil etme, finansmana erişimi düzeltme ve bilgiyi uygulamaya dönüştürme konularında aynı mesajlara ulaştı.
D geçen yıl Uluslararası Adalet Divanı, Paris Anlaşmasının 1.5°C’ye yönelik özsel hedefini yeniden onayladı ve ülkelerin iddialı iklim önlemleri alma ve sürdürme konusunda yasal bir yükümlülüğü olduğunu belirten danışmanlık görüşü verdi.
Girişim Pasifik ada hukuk öğrencileri tarafından önderildi. Küresel emisyonların çok küçük bir kısmını üreten ancak yükselen denizlerden en ağır tehditlerle karşılayan küçük ada devletleri için bu görüş hem haklılığın kanıtı hem de müzakere aracı sunuyor.
Ancak ısınmayı 1.5°C’ye yakın tutacak pencere hızla kapanıyor. Dünyanın geri kalanının dinlemesi, emisyonları azaltmaya acille hareket etmesi ve Pasifik liderliğini bölgesel gerçeklere uygun finansmanla desteklemesi gerekiyor.
