17 Ağustos Çarşamba gecesi, Vladimir Putin’in Ukrayna’ya başlattığı tam kapsamlı işgalin 1.680. gününe denk gelen saldırılarda Rusya, Kiev ve diğer büyük şehirlere enerji altyapısına yönelik yoğun bir füze saldırdı. Yaklaşan kışın soğuğunda halkın ısınmadan ve aydınlatamadan bırakılması hedeflenen bu kampanyanın başlangıcı olabileceği endişesi yükseldi.
Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları, yaklaşan kış koşullarıyla birleşince Ukrayna’nın elektrik şebekesinin çökertilmesi ve insanların soğukla karanlıkta bırakılması amacıyla planlanmış bir stratejinin işareti olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, hava durumunun önümüzdeki günlerde gece sıcaklıklarının donma noktasının altına düşeceğini öngörüyor.
Savaşın yarattığı travmanın boyutu
Rusya’nın Ukrayna’ya tam kapsamlı işgalinin üzerinden dört buçuk yıldan fazla zaman geçti. Bu sırada Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in bir sonraki yıl için 17 trilyon ruble – yaklaşık 150 milyar sterlinden daha fazlası – savunma bütçesini onayladığı haberi, Ukraynalılar’ın moralini daha da düşürdü.
Ancak doğu Ukrayna’da yaşayanlar için durum farklı. Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhak edip bölgenin geniş alanlarını işgalinden bu yana çatışma, günlük hayatın sürekli ve travmatik bir gerçeği haline geldi.
Sık sık Ukraynalılar’ın “çatışmaya karşı dirençli” olduğu okuyoruz. Ve gerçekten de öyleler. Ancak Gwendolyn Sasse ve Deirdre MacManus, bu ifadenin zararlı olabileceğini savunuyor; çünkü çatışma ülkesinde milyonlarca insanı etkileyen travmanın örtülmüş oluyor.
Araştırmacıların bulguları
Bu iki araştırmacı, Ukrayna’daki travma düzeyini değerlendiren bir ekibin parçası. Bu hafta yayımladıkları çalışma, sivillerin yaklaşık üçte birinin Travma Sonrası Stres Bozukluğu (PTSB) ve buna yakın komşusu kompleks PTSD ile uyumlu belirtiler gösterdiğini tahmin ediyor. Kompleks PTSD ise kendine değer duygusu, duygusal düzenleme ve ilişkilerde kalıcı zorluklar da getirebiliyor.
Araştırmacıların verileri yalnızca kurumsal PTSB/KPTSB tanı kriterlerini karşıladığı görülen kişilerle görüşerek oluşturuldu. Çok daha fazlası derin travma belirtileri gösteriyordu. Yanıt verenlerin yüzde 71’den fazlesi mahallelerinin top atışına hedef alındığını, yüzde 44,5’in çatışma sonucu bir sevdigini kaybettiğini veya ciddi şekilde yaralandığını ve neredeyse yüzde 33’ünün ise savaş nedeniyle evinden ya da sevdiklerinden ayrıldığını belirtti.
Bu savaş yeterince hızlı bitemiyor. Ancak Ukraynalılar’a travmanın etkileri yıllarca sürecektir.
Rusya’nın yeni nesil insansız hava araçları
Durum daha da kötüleşirken Rusya, artık Ukrayna şehirlerini jet motorlu yeni bir insansız hava sınıfıyla vuruyor ve bunlar savunması çok daha zor oluyor. Hava Kuvvetleri sözcüsü Albay Yuriy Ihnat, yakın zamanda Financial Times’a Ukrayna’nın yeni Geran-5 insansız hava aracına yönelik saldırıların ancak yaklaşık yüzde 60’ını etkisiz hale getirdiğini söyledi; bu oran daha önceki başarı oranının yüzde 95’iyle karşılaştırıldığında oldukça düşük.
Geran-5’in aslında bir insansız araçtan çok bir seyir füzeye benzediği ve Rusya’nın daha önce kullandığı insansızlardan daha yükseğe, daha uzağa – en önemlisi de daha hızlıya gidebileceği belirtiliyor. King’s College London’ın Savaş Çalışmaları ekibinden Marina Miron ve Rod Thornton bu insansızları araştırıyor.
Amerika’nın Ukrayna’yı sınırlamaya çalışması
Bu arada, yakın zamanda Amerika Birleşik Devletleri Cumhurbaşkanı Donald Trump’ın Volodymyr Zelensky’i askeri güçlerinin Rus petrol tesislerini hedef almasını durdurması için ikna etmeye çalıştığı bildirildi. Ukrayna bu yıl rafinerilere yönelik oldukça başarılı bir kampanya yürüttü ve yılın ilk sekiz ayında ortalama her üç günde bir tanesini vurdu.
Trump’ı rahatsız eden şeyin muhtemelen çiftlik fiyatları üzerindeki olası etkisi olduğu belirtiliyor. İki liderin geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısı sırasında kenarda görüştükten sonra Zelensky, Trump’a her türlü tavizden karşılıklı olması gerektiğini ve Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısını hedef almayı kabul etmesi gerektiğini söylediğini aktardı (Rusya böyle yapmadı).
Bu, bir Amerika Birleşik Devletleri Cumhurbaşkanı’nın Ukrayna’nın kendisini Rus agresyonundan nasıl savunacağına dair talimat vermeye çalıştığı ilk kez değil. Joe Biden, Putin’in nasıl misilleme yapabileceği endişesiyle Kiev’in uzun menzilli Amerikalı füzelerini Rusya içindeki hedeflere vurmasına izin vermeyi reddetti (o dönemde nükleer misilleme konuşmaları çoktu).
Rusya’nın Irak’tan çıkışı
George W. Bush’un Irak’ta “görev tamamlandı” dediğinden daha iki on yıl sonra, son Amerikalı birlikler bu hafta ülkeden ayrıldı. Son çekilme 30 Eylül’de gerçekleşti ve halka muhafaza güçlerinin (PMF) ve diğer silahlı grupların devlet kontrolüne alınması için verilen sürenin aynı güne denk gelmesi gerekiyordu. Ancak bunun gerçekleşmesi bekleniyor.
Rusya’nın Irak’tan çıkışı, Tahran’da bir avantaj olarak görülecek. İran geçmiş iki on yıl içinde Irak içindeki nüfuz ağlarını geliştirdi. PMF gibi silahlı gruplarla askeri ilişkiler iyi biliniyor. Ancak Tehran ayrıca Irak’taki güçlü gruplarla ekonomik ve en önemlisi politik bağlantılar da kurdu.
Baltık ülkelerdeki hibrit savaş
Avrupa savunma bakanları bu hafta Brüksel’de Rus agresyonuna kolektif yanıtı görüşmek için bir araya geldiğinde, konuşulan ana konulardan biri Kremlin’in hibrit savaşı kullanımıydı. Bu genellikle gerçek askeri çatışmaya varmayan düşmanca eylemler olarak anılıyor.
Sabotaj, dezenformasyon, hava sahas ihlalleri, siyasi müdahale ve Siber savaş gibi şeyleri içerebiliyor. Son yıllarda Avrupa genelinde bunun bazı kanıtlarını gördük ancak Baltık ülkeleri onlarca yıldır buna katlanıyor.
Alex Hardy, Eston hükümetiyle birlikte bu stratejiye karşı çıkmanın yollarını geliştiriyor.
