Anthropic CEO’su Dario Amodei, şirketin 81 milyar avroluk piyasa çıkışını kutlarken.
Nvidia’nın Hollywood tarzı skandalı ile Anthropic’in rekor kıran piyasa çıkışı arasında, geçen hafta yapay zekâyla ilgili haberlerden kaçınmak neredeyse imkânsızdı.
Aslında, OpenAI’nin ChatGPT’yi piyasaya sürdüğü 2022’den beri bu konular manşetleri domine ediyor.

Birkaç şirketin ve güçlü liderlerinin her hamlesinin bu kadar yakından izlenmesinin nedenleri var.
Yapay zekâ firmaları küresel ekonomi üzerindeki etkilerini, özellikle de İrlanda’nın ekonomik kaderini dramatik bir şekilde artırdı.
“Bu, küresel ekonominin ve şu anda küresel finans piyasalarının en büyük sorunu,” diyor Goodbody’nin Baş Ekonomisti Dermot O’Leary.
Hisse senedi ve tahvil piyasalarından faiz oranlarına kadar küresel finansın yapay zekâdan etkilenmeyen hiçbir alanı yok.
Yapay zekâ artık dünyanın finansal sistemlerine o kadar derinden entegre olmuş durumda ki, İrlanda Merkez Bankası bu hafta yaptığı uyarıda, “Yapay zekâ yatırımlarındaki veya kârlılığındaki herhangi bir yavaşlama, finansal piyasalarda yeniden fiyatlamaya yol açabilir ve ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyebilir” dedi.
Basitçe söylemek gerekirse, yapay zekâ sektörü büyümeye devam etmeli; aksi takdirde şok dalgaları tüm dünyayı etkileyecek.
Yapay zekâya neden bu kadar çok para akıyor ve bu para nereden geliyor?
Son aylarda, küresel piyasalarda yapay zekâ patlamasının bir balon haline gelip gelmediği konusunda tartışmalar şiddetlendi.
“Benim için soru yapay zekâ balonunun patlayıp patlamayacağı değil, ne zaman patlayacağı ve ne kadar kötü olacağıdır,” diyor TU Dublin’de ekonomist ve öğretim görevlisi olan Dr. Emma Howard. Kendisi gibi birçok meslektaşı da yapay zekâ devlerinin aşırı değerlemesinden endişe duyuyor.
Anthropic bu hafta piyasa çıkışında 81 milyar dolar toplayarak yaklaşık 1,7 trilyon dolarlık bir değerlemeye ulaştı.
Chatbot Claude’un yaratıcısı, halka açılan ilk büyük bağımsız yapay zekâ şirketi oldu.
Starlink uyduları gibi somut ve kârlı varlıklara sahip olan SpaceX’ten veya çip satan Nvidia’dan farklı olarak, Anthropic’in değerlemesi esas olarak yapay zekâ modellerine dayanıyor.
“Anthropic çılgın bir örnek çünkü zarar eden bir şirket olmasına rağmen bu astronomik değerlemeyle halka açıldı,” diyor Dr. Howard.
Anthropic bu yılın ilk yarısında 80,7 milyar dolar zarar açıklarken, on yıl boyunca 518 milyar dolarlık yatırım taahhüt etti.

Değerlemesi ile devam eden zararları arasındaki uçurum, yatırımcıların yapay zekâ öncülerinin dünyayı değiştireceği ve gelecekte devasa gelirler elde edeceği umudu için hâlâ ödeme yapmaya – ya da bazılarının deyimiyle “bahis oynamaya” – istekli olduğu anlamına geliyor.
Yapay zekâyla ilgili hisseler artık hem Nasdaq’ın hem de S&P 500’ün değerinin büyük bir kısmını oluşturuyor.
Goldman Sachs, sadece bu yıl yapay zekâ harcamalarının 1 trilyon doları aşacağını tahmin ediyor.
Ekonomistler ve finansal düzenleyiciler, yapay zekâ devlerinin bu fonları nereden bulduğundan ve bunun herkes için parayı nasıl daha pahalı hale getirdiğinden giderek daha fazla endişe duyuyor.
Teknoloji şirketleri yapay zekâ genişlemelerini tamamen kendileri finanse edemiyor, bu yüzden giderek daha fazla borç alıyorlar.
Bu da diğer borçlular – özellikle de hükümetler – üzerinde baskı yaratıyor; küresel sermaye için rekabet ediyorlar ve bu sermaye, devasa olmasına rağmen sınırsız değil.
Dermot O’Leary, küresel yapay zekâ yatırımının “uzun vadeli faiz oranları ve hükümet borçlanma maliyetleri üzerinde bir etkisi olduğunu” açıklıyor.
İrlanda hükümetinin borçlanma maliyetleri bu yıl arttı, ancak diğer yerler kadar değil.
AIB, İrlanda’nın 10 yıllık referans tahvilinin getirisinin Mart’taki %3,21’den Ekim ayındaki ihalesinde %3,50’ye yükseldiğini belirtti.
Bunun yanı sıra hissedarlar üzerinde de bir etki var.
Yapay zekâyla ilgili işletmelere doğrudan yatırım yapan herkes, teknoloji hisselerindeki dalgalanmaları yakından takip ediyor olacaktır.
Ancak, yapay zekâ patlamasını finanse etmek bilinçli bir seçim olmak zorunda değil – İrlanda’daki emeklilik fonları zaten müşterileri adına bunu yapıyor.
RTÉ’nin Prime Time programının yaptığı bir analiz, yatırılan her 100 avrodan 15 avronun yapay zekâ patlamasının arkasındaki altı şirkete – Nvidia, Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta ve Broadcom – gittiğini gösterdi.
Neden herkes yapay zekâ yatırımlarının getirilerinden endişe duyuyor?
En büyük soru, yapay zekâ devlerinin devasa borçlarını nasıl ödeyeceği olmaya devam ediyor.
Yapay zekânın küresel ekonomileri dönüştürebileceğine ve bugün içine dökülen milyarlarca doları hak edebileceğine dair hâlâ bir kanıt yok.
“İnsanların günlük hayatta kullandığı yapay zekânın büyük bir kısmının gerçek kullanım maliyetini kesinlikle ödemiyorlar. Elektrik ve veri depolama maliyetlerini düşünürsek, bu ürünlerin gerçek maliyetini ödemiyoruz,” diyor Dr. Emma Howard.
Yapay zekânın verimlilik üzerindeki etkisi hâlâ varsayımsal.
Yapay zekâ firmaları, teknolojinin nasıl kârlı hale geleceğini ve devasa harcamaları haklı çıkaracağını henüz bulamadı.
Trinity College, Microsoft ile işbirliği içinde, İrlanda’daki 250 üst düzey liderle yapay zekâ benimsemesi üzerine son çalışmasını yürüttü.
Araştırma, katılımcıların yaklaşık %70’inin yapay zekânın haftada iki saate kadar iş zamanından tasarruf etmelerine yardımcı olduğunu söylediğini ortaya koydu.
“Bir çalışan için haftada iki saat tasarruf etmek oldukça değerli, ancak yapay zekâ harcamalarının maliyeti göz önüne alındığında, yatırımın değmesi için verimlilik artışlarının bunun kat kat üzerinde olması gerekiyor,” diyor Dr. Howard.
Goodbody’nin baş ekonomisti Dermot O’Leary, “bu konuda bir kristal kürem olmadığını” söyledi, ancak yapay zekâ şirketlerinin kendilerinin “getirilerin geleceğine dair kesinlikle bir karar verdiklerini” belirtti.
İrlanda ve Yapay Zekâ: Faydalar ve Riskler
İrlanda’nın yapay zekâ patlamasına maruz kalması benzersiz oldu.
Ülke, işler, yatırımlar ve ekonomik büyüme yoluyla bunun faydalarını topladı.
Danışmanlık firması EY’ye göre, bu durum İrlanda’nın son ekonomik şokları atlatmasına ve ülkenin iç büyümesini Avrupa ortalamasının iki katı olan %3 civarında tutmasına yardımcı oldu.
EY, benzer bir büyümenin devam edeceğini tahmin ediyor, ancak bu sadece yapay zekâ patlaması devam ederse mümkün.
Goodbody’nin son analizi, yapay zekânın son bir yılda nominal iç talepteki artışın %20’sini oluşturduğunu tahmin ediyor.
ABD’li Equinix’e ait bir veri merkezi; müşterileri arasında Oracle, Nvidia, Google Cloud, Microsoft, Dell Technologies ve AWS bulunuyor.
Bu aynı zamanda İrlanda’nın kişi başına düşen veri merkezi kapasitesinin Avrupa’da en yüksek olduğunu – 1.732 megavat işlem gücü – gösteriyor.
Sadece iki çok daha büyük ülkenin gerisindeyiz: Almanya ve Birleşik Krallık.
Veri merkezleri geçen yıl ülkenin elektrik talebinin %23’ünden sorumluydu, bu da yerel topluluklar arasında hoşnutsuzluğa ve hükümetten düzenleyici bir tepkiye neden oldu.
Goodbody’den Dermot O’Leary, bu “yatırımın bir sonraki dalgasını” yakalayamamanın İrlanda için bir hata olacağını ve ülkenin rekabetçi konumuna zarar vereceğini düşünüyor.
“Özellikle de İrlanda’nın zaten bu şirketleri barındırdığı bir konumda olması nedeniyle.”
“Ofis çalışanlarınızı tutacağız ve kurumsal vergi gelirinizi alacağız, ancak veri merkezlerinizi buraya kuramazsınız demek iyi bir mesaj değil.”
Yine de şu anda bir güç ve ekonomik büyüme kaynağı olan şey, Merkez Bankası’na göre aynı zamanda vergi gelirlerini, yatırım değerini ve işleri potansiyel olarak etkileyebilecek “ana yapısal bir zayıflık”.
Düzenleyici kurum, yapay zekâ değerlemelerinin düşmesi veya yatırımların kuruması durumunda, ülke ekonomisi ve hane halkları üzerindeki etkinin “önemli” olabileceği konusunda uyardı.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
