Öte yandan ben, borcun nesiller inşa edebileceğini, hatta nesilleri inşa ettiğini savunuyorum. Önemli ülkelerin hepsi, mevcut konumlarına ulaşmak için nakit akışlarını kullanarak borç almıştır. Makalemdeki önceki argümanım hala geçerlidir. Batı dünyası Afrika’da sadece küçük şeylerle oynadı ve biz maymun değiliz. Son zamanlarda Çin ile kurulan ilişkilerin Afrika ve özellikle Nijerya için daha umut verici ve faydalı olduğu söylenebilir; çünkü yollar, demiryolları, havalimanları gibi somut yatırımları görüyoruz.

Zamanımızın trajedisi, bilgi çağında bu kadar çok cehaletin, eğitimli insanların arasında bu kadar çok okuma yazma bilmemenin var olmasıdır. Herkesin görevi, sesini yükseltmek ve gerçeklerin bir şekilde zihinlere işlemesi umuduyla bunları tekrarlamaktır. Zaman yeni zorluklar getiriyor. Ekonomiler artık eskisi gibi değil. Bugünün sorunlarını yaratan düşünce tarzıyla çözemeyiz. Bunlar, eski Başkan Obasanjo’nun Nijerya’nın borcuna ilişkin sert siyasi açıklamalarına gerekli bir yanıt vermeye çalışırken aklımdan geçen ilk düşüncelerdir. Bu konuyu siyasi olarak adlandırıyorum, çünkü aslında ekonomik bir konu – Nijerya’nın borcu – olsa da, sunumunun zamanlaması o kadar hasar verici ki ekonomi bilimi, bu iddiaları gerçek olarak reddedip aldatmaca çöp kutusuna atmak zorunda kalıyor.
Öncelikle günümüzün ulusal ekonomilerine bakmak yerinde olacaktır. Bir gelişim yarışı var ve hiçbir ülke geride kalmak istemiyor; belki de dünyanın en izole ülkesi olan Kuzey Kore bile istemiyor. Her hükümet halkının yaşamını iyileştirmek, altyapı inşa etmek veya en azından bir miras bırakmak için çalışıyor. Bu gelişim otoyolunda kimse kimse için yavaşlamıyor. Daha da olası olan, gücü olanların, jeopolitikten habersiz olanları yavaşlatmasıdır. Birkaç ay önce bir makale yazarak dünyanın Afrika’ya yeterince yatırım yapmadığını ve Afrika’nın (özellikle Nijerya’nın) kesinlikle aşırı borçlu olmadığını belirtmiştim. Bu inancım hala geçerli.

Günümüz dünyasında, uygun bir hazine yönetimi olmadan bir ekonomiyi yürütemeyiz – bu da kaynaklarımızı ve nakit akışlarımızı geleceğe yönelik kullanarak büyümek, halkımıza daha iyi hizmet etmek ve daha parlak bir gelecek için bugün ihtiyaç duyduğumuz somut altyapı gibi varlıkları elde etmek anlamına gelir. Makalemde, dünyanın akıllı ülkelerinin – çoğu Batılı – gerçek bir güç elde ettiğini ve eğitim, sağlık, turizm, teknoloji, bilgi, beceriler ve daha fazlası için herkesin yöneldiği yerler haline geldiğini iddia etmiştim. Afrika ülkelerini uyanmaya çağırmıştım!
Bu nedenle Obasanjo’nun böyle bir açıklama yapması şaşırtıcı. Bunu sadece Peter Obi’ye olan siyasi desteğine (ki muhtemelen onu elindeki hamur gibi şekillendirebileceğini düşünüyor) ve Başkan Bola Tinubu’ya karşı uzun süredir devam eden muhalefetine bağlayabilirim; Tinubu ise doğal olarak kimse tarafından kolayca yutulabilecek biri değil ve kesinlikle kendi güçlü düşüncelerine sahip.
Bu, ulusal borçların tarihini incelemek için harika bir fırsat. Ülkeler neden borç alıyor? Borç almak zorunda mılar? Borç alırlarsa veya almazlarsa ne olur? Cevapları bulamadığımızda, nereden geldiğimizi anlamak için geçmişe bakmak kaçınılmazdır. Anlık olaylara tepki olarak açıklamalar yapmak, akılsızlara bırakmamız gereken bir zihniyettir. Yakın zamanda ortaokul öğrencilerinin olduğu bir toplantıda konuşma yaparken, onların Nijerya kimliğine kök salmamış oldukları için öfkeli yetişmelerine neden olduğumuzu fark ettim.
Çocuklarımızın Nijerya’ya yatırım yapmasının tek yolu, Nijerya’nın tarihini anlamalarıdır. Nijerya’yı kim kurdu? Kolonizasyon ve kölelik nedir? Kuzey ve güney bölgeleri neden birleştirildi? Bağımsızlığımızı kim kazandı? Parlamenter hükümet sırasında siyasi çöküşe ne sebep oldu? İlk darbe neden oldu? Kim öldü? Peki ya ikinci darbe? Ve sonraki darbeler? Nijerya’nın Birinci, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Cumhuriyetlerinin kilit aktörleri kimlerdi? Mirasları neydi? Çeşitliliğimizi şimdiye kadar nasıl yönettik? Bu sorular ve cevapları, ulusumuzu inşa etmemizi sağlayacaktır. Bunlardan kaçınmamalıyız.
Borç konusunda da tarihe ihtiyacımız var. Aşağıda, basit bir internet aramasıyla bulduğum bilgiler yer alıyor:
- Antik ve Orta Çağ Dönemleri: Antik Mezopotamya ve Roma dünyasındaki hükümdarlar savaşlar ve kamu projeleri için borç alıyor, borçlar sürdürülemez hale geldiğinde bazen “borç affı” veya affetme kararları çıkarıyorlardı. Orta Çağ Avrupa’sında, kraliyet borçlarını takip etmek için taç ve alacaklı arasında bölünmüş, işaretli ahşap parçalar olan “tally sticks” kullanılıyordu.
- 17. Yüzyıldaki Değişim: Hollanda Cumhuriyeti, bağımsızlık savaşını finanse etmek için vatandaşlara uzun vadeli kamu tahvilleri çıkararak devlet borçlanmasında devrim yarattı.
- İngiltere’nin ulusal borcu tarihi, William III’nin (Hollandalı olan ve 1689’dan 1702’ye kadar İngiltere, İskoçya ve İrlanda kralı olan Orange’lı William) hükümdarlığına kadar uzanır. O, Londra Şehri’ndeki tüccar ve iş insanlarından oluşan bir sendikayla hükümet borcu ihalesi yapmış ve bu, İngiltere Bankası’nın temelini oluşturmuştur.
- İngiltere Bankası (1694): İngiltere, İngiltere Bankası’nın kurulmasıyla bu sistemi benimsedi ve resmileştirdi; böylece ulusal borç, kraliyetin iflasının bir işareti olmaktan çıkıp kalıcı ve ticareti yapılabilir bir finansal araca dönüştü.
- Savaş Dönemlerindeki Artışlar: 18. ve 19. yüzyıllar boyunca büyük çatışmalar (Napolyon Savaşları ve Amerikan Devrim Savaşı gibi) borcun ana itici gücüydü. Napolyon Savaşları’nın ardından İngiltere’nin borcu/GSYİH oranı %200’ü aştı.
- Birinci ve İkinci Dünya Savaşları: Küresel çatışmalar borcu tarihi seviyelere çıkardı. ABD ve İngiltere’nin borcu/GSYİH oranları, 1945’teki İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna doğru %240–%250 civarına ulaştı.
Dolayısıyla, en başından beri ülkelerin projeler için borç aldığını görüyoruz. İnsanların büyük medeniyetler halinde bir araya gelip işbirliği yaptığı ilk dönemlerde en önemli projeler savaşlardı. Bu nedenle hükümdarların ilk ulusal borçlanmaları savaş içindi – ister Hollanda’da, ister İngiltere’de, ister Amerika’da olsun. Çin’de ise imparatorlar, savaşmak için halktan borç almayı imparatorluk onurlarına aykırı buluyor, bu tür durumlarda cezalar ve vergiler uyguluyorlardı. Ulusal borçların ve hükümet borçlanmalarının arkasında ikinci kritik bir neden daha var: Bu, zengin sınıfın toplumlarına veya uluslarına olan bağlılığını ve sadakatini güvence altına alıyordu.
Bir savaşa krala para verdiğinizde, o paranın arkasında kalır ve toplumunuzun hayatta kalmasını sağlarsınız. Koloniden sonraki Nijerya gibi ülkelerin, zengin sınıfın ve halkının sadakatini bu şekilde organik olarak kazanma fırsatına sahip olmadıkları söylenebilir; çünkü küresel yapılar ve yabancı bankalar aracılığıyla borçlanmaya hızla maruz kaldık. Ancak genel olarak, borçlanma günümüz ekonomisinde esastır çünkü ulusal ekonomiler artık banka hazinedarlarının ustalığıyla yönetilmelidir. Bu alandaki ilk ilke ise, özellikle nüfus patlaması yaşandığı için, asla nakit biriktirmemek veya daha fazlasını elde etmek için fırsatları değerlendirmemek değildir.
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
Altyapı inşası Dwight Eisenhower’ın Ulusal Eyaletler Arası ve Savunma Otoyolları Sistemi seviyesindeyken, toplam borç stokuna 10 milyar dolar eklenmesi, Başkan Obasanjo’nun “borç cüzamdan daha kötüdür” şeklindeki açıklamalarına kesinlikle neden olmamalıdır. Böyle bir açıklamayı sadece siyasete bağlayabiliriz; Başkan Obasanjo, kontrol edebileceğine inandığı ve Nijerya için kışkırtıcılık dışında hiçbir ilerici girişimde bulunmamış olan Peter Obi’yi destekliyor. Bu açıklama aynı zamanda ikiyüzlülük kokuyor, çünkü Obasanjo Dünya Bankası ile bazılarına göre korkunç bir anlaşma yapmıştı – 12 milyar dolarlık geri ödeme ve her yerdeki komisyonlarla birlikte.
Aslında Obasanjo’nun kendi kendine çeliştiğini de eklemek gerekir. Kendi döneminde Bretton Woods Kurumlarıyla iyi ilişkileri vardı. Ama şimdi, Afrika ülkelerine politika dikte etmeye gelen bekar erkekler ve kadınlar hakkında konuştuğunda onları küçümsüyor; bu politikaların bizi mahvettiğini söylüyor. Şöyle demişti: “Bu parlak gençler her şeyi akademik olarak çok iyi paketlerler. Bize söylerler, biz de bunu olduğu gibi kabul eder, uygular ve kendimizi yok ederiz… Dünya Bankası ve IMF bizim için tasarlanmamıştı. Bizim tarafımızdan kurulmamışlardı. Biz bağımsız olmadan önce kurulmuşlardı ve ne yapacağımızı belirleyecek olanlar da onlar… (İngiltere Başbakanı James Callaghan, çiftliğindeki her koyun için yılda dört avro alırken, Dünya Bankası ve IMF Afrika ülkelerinin kendi çiftçilerine sübvansiyon vermesini yasaklamıştı)… borç cüzamdan daha kötüdür çünkü cüza sadece bir kişiyi yok eder. Borç ise nesilleri yok eder.”
Öte yandan ben, borcun nesiller inşa edebileceğini, hatta nesilleri inşa ettiğini savunuyorum. Önemli ülkelerin hepsi, mevcut konumlarına ulaşmak için nakit akışlarını kullanarak borç almıştır. Makalemdeki önceki argümanım hala geçerlidir. Batı dünyası Afrika’da sadece küçük şeylerle oynadı ve biz maymun değiliz. Son zamanlarda Çin ile kurulan ilişkilerin Afrika ve özellikle Nijerya için daha umut verici ve faydalı olduğu söylenebilir; çünkü yollar, demiryolları, havalimanları gibi somut yatırımları görüyoruz. Otuz yılı aşkın bir süredir çoğu Afrika ülkesi somut yatırımlar için değil, cinsiyet şiddeti, istihdam artışları, iş ortamını kolaylaştıran reformlar gibi yumuşak konular için finansman gördü.
Son olarak, internette dolaşan bir videoda Başkan Obasanjo’nun, Dünya Bankası/IMF yöneticisi olan Bayan Kruger hakkında konuştuğu görülüyor. Kruger, onun başkanlığı sırasında başkanlık düzeyinde bir karşılama talep etmiş. Obasanjo, onun raporunu o zamanki Ekonomik Danışmanı Profesör Soludo’ya (ki her zaman onların tüm tavsiyelerini reddederdi) ve Bayan Okonjo-Iweala’ya (ki bu kurumlarda kariyerini kurduğu için tüm tavsiyelerini desteklerdi) gönderdiğini anlatıyor. Ardından her iki pozisyonu birleştirip bir orta yol bulduğunu ve Soludo’ya bu kurumlara karşı çıktığını asla göstermemesi gerektiğini, aksi takdirde “onun burnunu toprağa süreceğini” (tam sözleri bunlardı) uyardığını söylüyor.
Dolayısıyla, Başkan Obasanjo neler olup bittiğinin tamamen farkında ve günümüzde ne kadar akıllı olduğumuzu biliyor. O sadece siyaset oynuyor… ve bu, ülkenin şu anki durumu göz önüne alındığında üzücü. Yaşlılığının getirdiği siyasi farklılıkları bir kenara bırakıp Nijerya için ilerlemeyi desteklemesi gerektiğini düşünürdüm – hiçbir başkanın başaramadığı reformların temelinde. Neden Nijerya için zamanı geriye almaya çalışarak, adil ya da hileli yollarla bir kukla yerleştirmeye çalışıyor?
‘Tope Fasua, Başkanın Ekonomik İşler Özel Danışmanıdır.’
Haber üretiminin masraflar içerdiğini belirtmek önemlidir ve hikayelerimizi asla yüksek ücretli bir ödeme duvarının arkasına koymamaktan gurur duyuyoruz.
Ücretsiz ve erişilebilir haber taahhüdümüzü sürdürmemize yardımcı olmak için aylık veya yıllık küçük bir katkıyla üyelik topluluğumuza katılmayı düşünür müsünüz?
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
