Bu zirve, yılın tarihi bir buluşması olarak tanıtılmıştı. Başkanlar Donald Trump, Vladimir Putin ve Xi Jinping, 19 Kasım 2026’da Çin’in Shenzhen kentinde, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesinin yan etkinlikleri kapsamında ilk kez üçlü bir görüşme gerçekleştirdi.
Görüşmelere girilirken üç liderin konuşacak çok şeyi vardı: Ukrayna’daki devam eden savaş, Orta Doğu çatışması ve yapay zekâ teknolojisinin hızlanan gelişimi başta olmak üzere.
Peki 90 dakikalık bu konuşma ne sonuç verdi?

Harvard Kennedy School’da ABD-Çin ilişkileri uzmanı olarak, çok fazla gösteriş gördüm ama içerik pek bulamadım.

Donald Trump, 18 Kasım 2026’da Shenzhen’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile el sıkışırken Çin Devlet Başkanı Xi Jinping onları izliyor. Iori Sagisawa/AFP via Getty Images
Görüşmeden Çıkan Ana Sonuçlar Nelerdi?
İlk dikkat çeken unsur, bu buluşmanın sembolik anlamıydı. Shenzhen’de sergilenen her şey, üç liderin beden dili, etkileşimleri ve potansiyel olarak yeni bir küresel düzende kendilerini nasıl gördüklerine dair ipuçlarıydı.
Bu durum, liderler oturmadan önce bile belliydi. Trump’ın Shenzhen’e inişinin başında Xi tarafından karşılanması, Çin devlet başkanının yabancı bir lidere gösterdiği özel bir onur olarak görülüyor.

Avrupa’nın en iyi akademisyenlerinden kanıta dayalı analizlerle haftalık bir e-posta
Ardından bir sarılma geldi – ki bu gerçekten de eşi benzeri görülmemişti. Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri’nin daha önce kimseyi sarıldığını görmemiştim – özellikle de Politbüro’daki yoldaşlarını.
Xi Jinping’den nadir görülen bir havaalanı sarılması. Mandel Ngan/Getty Images
Elbette her şey koreografiliydi. Ancak bu durum zirvenin kendisinde de devam etti. Trump, Putin ve Xi’nin oturduğu büyük masa görüntüsü de sembolikti. Ve bakın kim ortadaydı: Xi. Burada Çin, kendini “Orta Krallık” olarak sunarak dünyayı dengede tutuyor. Bunun Çin’in küresel varlığının doğru bir yansıması olup olmadığı önemli değil – önemli olan Xi’nin Pekin’in nasıl görülmek istediğidir.
Politika açısından ise pek bir şey yapılmadı, ancak üç liderin aklından neler geçtiğine dair bir ipucu elde ettik.
Böylece BM’nin reforme edilmesi konusundan bahsettiler – üç liderin de yapılması gerektiği konusunda hemfikir olduğu bir konu. Özellikle Çin, örgütte daha fazla güç talep ederken, Trump uluslararası kurumdan giderek daha fazla hayal kırıklığı yaşıyor.
Ayrıca nükleer silah kontrolü üzerine de yoğun bir tartışma yaşandı. Aslında üç lider de nükleer tehditleri azaltma konusunda daha az taahhüt içeren, sadece beyan ve hedefler barındıran bir belgeyi imzaladı. İlginç bir şekilde, bu yaklaşım tamamen ABD Başkanı Ronald Reagan ve Sovyet lideri Mihail Gorbaçov’un 1985’te ortaya attığı şu ifadenin etrafında şekillendi: “Nükleer savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır.”
Üç lider de bu ifadeyi destekledi, ancak nükleer kontrolün nasıl uygulanacağına dair pek somut bir içerik yoktu. Konuyla ilgili ana anlaşmalar uzun zaman önce sona ermişti ve Washington ile Moskova’nın kapasitesinin gerisinde kalan Pekin’in bu konuda farklı düşünceleri olabilir.
Tartışılmayan en önemli konu, üç ülkeden ikisinin bölgelerinde devam eden savaşlardı.
Trump için bu, İran demek. Washington, İran’daki çatışmanın başlamasından yaklaşık dokuz ay sonra bile bir sonuca varamadı. Zirveye girilirken, Çin’in – hatta Rusya’nın – İran’a baskı yapıp çatışmayı sona erdirmesine yardımcı olabileceği düşünülüyor olabilir.
Ancak ABD’nin İran’daki savaşı bitirememesi manzarasının, Rusların ve Çinlilerin aceleyle sona erdirmek isteyeceği bir şey olmadığı tahmin ediliyor. Her halükârda, ikisi de bu görüşmede Washington’a yardım etme gibi kilit bir kozdan vazgeçmeye istekli görünmüyordu.
Avrasya’nın diğer ucunda ise Ukrayna var. Zirvede adı geçmedi. Üç liderin çatışmanın aynı tarafında olmamasının yanı sıra, Ukrayna’nın Avrupalı müttefiklerinin odada olmaması da bir faktördü – ve Trump’ın Putin ve Xi’nin yanında Ukrayna hakkında haber yapması Avrupa için aşırı bir durum olurdu.
Bu çatışmaların ötesinde, yapay zekâ düzenlemesi ve kritik mineral tedarik zincirleri de üç lider tarafından tartışılmadı. Ancak bu, ABD-Çin ekonomik rekabetinde kritik öneme sahip olan bu konuların Shenzhen’deki ikili görüşmelerde gündeme gelmediği anlamına gelmiyor. Belki de bu konular daha gizli, özel ortamlarda konuşulmuştur.
İngiltere Başbakanı Winston Churchill, ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve Sovyet Başbakanı Joseph Stalin, Yalta Konferansı’nda birlikte oturuyor. AP Photo
Bu Buluşma “Yalta II” Olarak Tanıtıldı – Gerçekten Öyle miydi?
Yalta Konferansı ile bazı anlık benzerlikler vardı – 1945 Şubat’ında İngiltere’den Winston Churchill, Sovyetler Birliği’nden Joseph Stalin ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt’in İkinci Dünya Savaşı’nın sonunu planladığı ve savaş sonrası Avrupa’yı tartışmaya başladığı zirve. Ancak bu benzerlikler büyük ölçüde üç liderin masa etrafındaki imajıyla ilgiliydi.
Elbette o zamanki “büyük üçlü”de İngiltere vardı; Çin yoktu. Sadece bu bile 80 yıl içinde jeopolitiğin ne kadar değiştiğini gösteriyor.
Ayrıca Stalin, Roosevelt ve Churchill 1945’te aynı taraftaydı. Bu, kısa süre sonra Soğuk Savaş’ın gelişmesiyle yollarının ayrılacak olan silah arkadaşlarıydı.
Burada ise durum tam tersi olabilir. Çin ve Rusya ortaklar, ancak ABD onların rakibi olarak görülüyor.
Trump’ın isteyebileceği şey, yeni bir Soğuk Savaş yerine bir gerilim azaltma olabilir. Bu, Rusya, Çin ve ABD’nin yeni bir düzende bir araya gelmesi anlamına mı geliyor? Sanırım Avrupalıların bu konuda söyleyecek bir şeyleri olacaktır.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
