Uzun COVID, Yüksek Tansiyon Riskini Artırıyor

Long COVID, genellikle yorgunluğun sürmesi, nefes darlığı ve zihinsel bulanıklık gibi belirtilerle ilişkilendirilir. Ancak artan kanıtlar, long COVID’in kalp-damar sistemi üzerinde de geniş bir etkisi olabileceğini gösteriyor.

Önceden yürüttüğümüz araştırma, long COVID’in kalp hastalığı riskiyle ilişkili olduğunu ortaya koymuştu. Şimdi, en güncel çalışmamız, long COVID’i olan insanların hipertansiyon (yüksek kan basıncı) geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bu risk, ilk COVID enfeksiyonu hafif seyreden ve hastaneye yatış gerektirmeyen kişilerde de gözlemlendi.

Çalışmamıza, 18 ile 65 yaşları arasındaki, Stockholme Eyaleti’nde yaşayan 1,2 milyondan fazla yetişkin dahil edildi. Katılımcıların tanıları, sağlık hizmetleri başvuruları, hastaneye yatışları ve reçete bilgilerini izleyen MIRACLE-S kohortundan veri kullandık.

Analizimizde, önceden var olan hipertansiyonu bulunanlar ve COVID nedeniyle hastaneye yatırılanlar çalışmaya alınmadı. Bu sayede daha hafif enfeksiyonlara ve COVID’in kan basıncı üzerindeki uzun vadeli etkilerine odaklanabildik.

Ekim 2020 ile Ocak 2025 arasında, 8.365 katılımcı (0,7%) long COVID tanısı aldı. Takip sürecindeyse tüm katılımcıların %18’i hipertansiyon tanısı aldı.

Genel olarak, long COVID grubunda hipertansiyon görülme sıklığı, takip döneminde %22 ile %23 arasında değişti. Yaş, sosyoekonomik durum ve kişinin başka bir sağlık sorunu olup olmadığı gibi hipertansiyon riskini etkileyebilecek diğer faktörlerle düzeltme yapıldıktan sonra, long COVID’i olanların, long COVID’i olmayanlara göre hipertansiyon riskinin %14 daha yüksek olduğu görüldü.

Cinsiyete göre analiz edildiğinde, hipertansiyon riski kadın ve erkeklerde benzer bulundu. Ancak long COVID’i olanlar arasında hipertansiyon, kadınlarda %16, erkeklerde %24 oranında görüldü.

Ayrıca, long COVID ile hipertansiyon arasındaki ilişkinin daha yaşlı yaş gruplarında daha güçlü olduğunu tespit ettik. Bu, yaşın kan basıncını artırabilecek kalp-damar sağlığı üzerindeki birçok değişimle ilişkili olması açısından mantıklı görünüyor. Örneğin, yaşlılıkta damarların sertleşme eğilimi artar. Bu da kalbin kanı pompalamak için daha fazla çalışmasını zorunlu kılar.

Uzun COVID ile hipertansiyon arasındaki ilişkinin yaşlı yetişkinlerde daha güçlü olduğu görüldü. SeventyFour/ Shutterstock

Uzun COVID ile hipertansiyon arasındaki ilişki, şeker hastalığı (diabet) tanısı alan kişilerde de daha güçlüydü. Bu, üç koşulun da örtüşen kardiometabolik mekanizmaları paylaşıyor olabileceğine işaret ediyor olabilir. Bu bulguların gelecekteki araştırmalarla doğrulanması gerekecek.

Uzun COVID ve hipertansiyon

Uzun COVID ile hipertansiyon arasındaki gözlemlediğimiz ilişkiyi açıklayabilecek birbirleriyle bağlantılı birkaç mekanizma bulunuyor.

Örneğin, çalışmalar sağlıklı yetişkinlerde bir COVID enfeksiyonunun damar işlevlerini bolabileceğini ve kan basıncını üç yıla kadar etkileyebileceğini gösteriyor. Böyle fizyolojik değişiklikler, çalışmamızın uzun COVID ile hipertansiyon arasındaki ilişkide ortaya koyduğu bağlamı açıklamaya yardımcı olabilir.

Ancak araştırmamız gözlemsel bir çalışma olduğu için kan basıncı veya damar sertliği gibi faktörleri doğrudan ölçemedik. Bu da, kardiometabolik değişikliklerin hipertansiyon ile uzun COVID arasındaki ilişkiyi açıklayıp açıklayamayacağını araştırmak için gelecekteki çalışmaların gerekli olduğu anlamına geliyor.

Çalışmamız ayrıca takip sırasında başlatılmış olabilecek tedaviler hakkında veri toplamadı; bunlar kan basıncını etkemiş olabilir. Uzun COVID ile hipertansiyon arasındaki bağlantıyı daha iyi anlayabilmemiz için gelecekteki çalışmaların bu faktörleri daha iyi dikkate alması önemli olacak.

Yine de bulgularımız klinik pratik için önemli sonuçlar taşıyor olabilir. Hipertansiyon, koroner kalp hastalığı gibi kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için değiştirilebilecek temel faktörlerden biri olmaya devam ediyor. Uzun COVID’li insanların hipertansiyon yaşama riskinin arttığını anlamak, erken müdahale edip kardiyovasküler hastalığı önlemek için önemli bir fırsat sunabilir.

Bulgular ayrıca, uzun COVID’li insanların kan basıncı değerlendirmelerini daha sık yaptırmaları gerektiğini de işaret ediyor – özellikle ek kardiyovasküler risk faktörleri taşıyorlarsa. Ancak belirli bir artırılmış tarama stratejisinin sonuçları iyileştirip iyileştirmeyeceği henüz belirlenmedi.

Kovid’e dair anlayışımız geliştikçe, virüsün sağlık üzerindeki etkilerinin ilk enfeksiyondan çok sonra da sürdüğü giderek daha belirgin hale geliyor. Bu durum, yalnızca kalp-damar sağlığını değil, birçok kronik hastalığın yönetimini de etkileyebilir.