Monkeypox hakkında yayımlanan Bağımsız Panel raporunun tanıtımında konuşmacılar.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), en yüksek uyarı seviyesi olan uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumunu (PHEIC) iki yıl içinde, 2022 ve 2024’te olmak üzere iki kez ilan etti.
Ancak “Önlenebilir halk sağlığı acil durumları bir başarısızlık işaretidir”, Pandemiye Hazırlık ve Müdahale Bağımsız Paneli’nin ortak başkanlarından Helen Clark, “Toplum sağlık hizmetinin görmezden gelindiği, sinyallerin dikkate alınmadığı ve patojenlerin orijinal yaşam alanlarının ötesine yayılmasına izin verildiğinde ortaya çıkarlar.”
Monkeypox virüsü 50 yıldan fazla bir süredir dolaşımdaydı ve yoksul Batı Afrika topluluklarında ara sıra salgınlar yaratıyordu – ancak görmezden gelinme, onu 82 ülkeyi etkileyen küresel bir halk sağlığı riskine evrilmeye izin verdi, yeni bir rapora göre.
“Monkeypox hiç de yeni değildi. Aslında onlarca yıldır biliniyordu, ancak uzak bölgelerdeki Orta ve Batı Afrika’daki görmezden gelinen toplulukları etkilediği için az ilgi gördü”, rapor yazarı Dr Els Torreele, Cuma günü düzenlenen bir medya brifinginde söyledi.
“Onlarca yıldır süren görmezden gelinme, virüsün daha kolay bulaşan varyantlara, özellikle de insanlar arasında cinsel temas yoluyla bulaşan varyantlara mutasyona uğramasına ve orijinal yaşam alanının ötesine yayılmasına yol açarak bu ilk [DSÖ] halk sağlığı acil durum ilanına neden oldu.”
Bu arada, 2022’deki PHEIC ilanından sonra da, virüsün ilk kez endemik olduğu yerlerde görmezden gelinmeye devam edildi. Zengin etkilenen ülkelerde aşılar yaygınlaştırıldı, ancak merkez konumdaki Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC)’de mevcut değildi.
KDC’de monkeypox’a yakalanmış yetişkin bir kişi.
2023 yılına gelindiğinde, “vaka sayılarının arttığı, bulaşma modellerinin değiştiği ve aslında cinsel temas yoluyla da bulaşan yeni bir varianta ortaya çıktığına dair sinyaller vardı”, Torreele söyledi. “Birçok uyarı zili çalıyordu, ancak Ağustos 2024’e kadar kimse gerçekten dinlemiyordu.”
İşte o zaman DSÖ ve Afrika CDC, monkeypox’u ikinci kez halk sağlığı acil durumu ilan ederek, bu sorunla başa çıkmak için kaynakları harekete geçirdi.
Rusya’daki olası bir veba vakasına dair son medya heyecanı, veba virüsünün “çok sayıda ülkede, bilinen kırılganlıklara sahip ülkeler de dahil olmak üzere, hayvan rezervuarlarında dolaşıyor ve periyodik olarak hayvanlardan insana bulaşma ile insanlarda enfeksiyon görülmektedir” gerçeğini görmezden geldiği için Torreele tarafından eleştirildi.
“Krizlere tekrar tekrar müdahale etmekten, onlar gerçekleşmeden önceki hazırlığa yönelik sürdürülebilir yatırıma geçmeliyiz,” dedi Clark, basın toplantısında.
“Müdahale etmek için çare aramak yerine, salgınların nerede ve ne zaman oluştuğunda onları nasıl durdurabiliriz? Onları nasıl önleyebiliriz?” diye soritu Clark. “Bir halk sağlığı acil durumu ilan edildiğinde, bu, çok sayıda insan için zaten çok geç hareket ettiğimiz anlamına gelir.”
Toplumsal hazırlık
Monpiks hastalığı olduğu şüphelenilen bir kişiden örnek alan bir sağlık çalışanı. Monpiks için hâlâ hızlı tanı testleri yok.
Clark ve Torreele, toplumlara ve birincil sağlık hizmetlerine yönelik yatırımların, salgınların halk sağlığı acil durumuna dönüşmesini önlemenin en iyi yolu olduğuna inanıyor.
“Cevaplardan biri, toplulukları bir krizde yararlanıcı olarak görmeyi bırakıp, onları riskleri tespit edip kendi topluluklarına bildirmelerinde yardımcı olabilecek sürekli ortaklar olarak yatırıma almak,” dedi Clark.
“Salgınların topluluklarda başlayıp topluluklarda bittiği sık sık söylenir, ancak biz buna inmişiz gibi nadiren yatırım yaparız ve şunu sormalıyız: Görür görürüzde hangi diğer hastalıkları ihmal ediyoruz?”
Torreele, ihmal edilen hastalıklara yönelik ülke önderliğindeki araştırmalara anında yatırım yapılmasını istedi; “onları yaratan patojenleri, bu patojenlerin yaşam alanlarını incelemek ve topluluk düzeyinde gerçekten benimsenebilen, salgınların tekrar epidemilere dönüşmesini gerçekten önlememize yardımcı olabilecek bağlamına uygun kontrol önlemleri de dahil olmak üzere”.
Halk sağlığı acil durumunun ilanını, salgının nerede ve ne zaman oluştuğunda onu durduramamak olarak tanımladı.
“Elbette, bir salgının kontrolden çıktığında bunu ortaya koymak önemlidir. Ancak bunu çok geç yapmak israf ve pahalıdır.”
“Toplulukları sağlık müdahalelerimizin sonuçlarını sadece tüketenler olarak değil, daha iyi sonuçlar üretmemize gerçekten yardımcı olabilecek ve bu salgınları yönetmemize yardımcı olabilecek sağlık bilgiliğini destekleyebilecek kişiler olarak görmemiz gerektiği dersini çıkarmalıyız” dedi ve Resilience Action Network Africa (RANA)’nın yönetici direktörü Aggrey Aluso oldu.
Ebola Bundibugyo salgını
Aluso, mpox gibi, DRC’deki Ebola Bundibugyo salgınının tespitinin de çok uzun sürdüğünü ve ” bunun fiyatını ödediğimiz” söyledi.
Bağımsız Dr Marie Roseline Belizaire, WHO Afrika bölgesel müdürü acil durum hazırlığı ve müdahalesi, Bundibugyo müdahalesini engelleyen bazı zorlukları ortaya koydu, bunlar arasında örneklerin yüzlerce kilometre uzaklıktaki laboratuvarlara taşınması nedeniyle tanı gecikmeleri, personel eğitimindeki açıklar, yakıt kıtlığı, izolasyon tesislerinin eksikliği ve yerel finansman vardı.
“Görünmez bulaşma”ya işaret eden Belizaire, vakaların daha erken tespit edilmesi gerektiğini ve hastaların daha erken tedavi edilmesi gerektiğini söyledi.
“Bu, gözetimi ve temas takibini güçlendirmemiz gerektiği anlamına gelir.” dedi.
Bağımsız Panel üyesi Dr Joanne Liu, etkili yıllık pandemi hazırlığı ve müdahalesinin maliyetinin 15 milyar dolar olduğunu, ancak yıllık olarak ancak yaklaşık 2 milyar doların toplanabildiğini belirtti.
Aynı zamanda fon alıcılarının daha güçlü hesap verebilirliğe çağrıda bulundu: “Bu konuda hesap verebilirliğimizi yükseltmemiz gerekiyor. Bir takip aracına sahip olmak yeterli değil. Gerçek hesap verebilirlik süreçleri ve mekanizmalarına sahip olmamız gerekiyor, ardından bunun ön sahadaki sağlık çalışanlarına ulaştırıldığından emin olmamız gerekiyor.” dedi.
Başarı nedir?
“Gerçek mpox hazırlığı, kırılgan bölgelerde, bölgesel veya ulusal stoklarda bulunan, kayıtsız, önemli ölçüde daha ucuz aşılarla birlikte, su çiçeği ve kızılhamamadan ayırt edebilen, kullanımı kolay tanı araçlarıyla birlikte gerektirir” dedi Torreele.
“Acil durum müdahalesi başarısı, sadece vaka sayılarının ve etkilenen ülkelerin azalmasıyla değil, uygulanan tıbbi karşı önlemlerin sayısıyla ölçülmemelidir” diye ekledi.
“[Biz] ayrıca, gerekli tanı kapasitesi ve patlamaların meydana gelmesi muhtemel bölgelere yakın potansiyel bölgesi stokları dahil olmak üzere, gelecekteki salgınlara daha iyi hazırlanabilen, daha dayanıklı, daha gelişmiş izleme ve müdahale kapasitesine sahip toplulukları ve sağlık sistemlerini, özellikle kırılgan bölgelerde geride bırakabilme kapasitesiyle başarıyı da ölçmeliyiz.”
Görsel Kaynağı: WHO, Katson Maliro/ WHO.
Sağlık bilgilerindeki infodemikle mücadele edin ve Küresel Güney’in sağlık politikası muhabirliğini destekleyin. Afrika, Asya, Cenevre ve New York’taki büyüyen gazeteci ağımlığımız, kanıta dayalı, erişimi açık haber ve analizle bölgesel gerçeklikler ile küresel tartışmalar arasındaki bağlantıları kuruyor. Bireysel veya kurumsal bir katkıda bulunmak için aşağıdaki bağış butonuna tıklayın.
Görsel Kaynağı: Health Policy Watch (İnsan Sağlığı & Yaşam Koşulları)
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
