Rusya otoriteleri ve Rus Ortodoks Kilisesi, Ukrayna’ya başlatan tam kapsamlı saldırıyı açıkça destekleyen kurumlar olurken, Pskov’a özgü Orta Çağ dini sanatını savaş propagandasına alet ediyor. 2026 baharında Pskov bölgesi valisi Telegram kanalından, Ukrayna’daki Rus agresyonunda hayatını kaybeden iki askerin ikon olarak resmedildiğini ve bu ikonların Pskov’un ünlü kiliselerinden birinde sergilendiğini duyurdu. İkonlarda tasvir edilen her iki paraşütçü de Pskov merkezli Rusya’nın 76. Hava İndirme Tümeni’nden profesyonel askerlerdi; Ukrayna’ya karşı savaşa ilk günden katılıp 2023’te orada hayatlarını kaybettiler.
Bu ikonlar, şehrin belediye meclis üyesi tarafından Primostye Aziz Kosma ve Damian Kilisesi’ne hediye edilmiş. Pskov’un en eski kiliselerinden biri olan yapı, Pskov Kremlin‘in karşısında yer alıyor. 1462’de kurulan kilise, federal öneme sahip bir kültürel miras alanı olup 2019’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedilen “Pskov Mimari Okulunun Kiliseleri” adlı kümenin parçasını oluşturuyor.
Geleneksel Pskov İkon Sanatının Savaş Amaçlı Kullanımı
Ikonlar, geleneksel Pskov stilinde boyanmış. Encyclopedia Britannica bu stili şöyle tanımlıyor: “13. ve 14. yüzyılın başlarında… Pskov, gelişiminin sonuna kadar olağanüstü bir beceriyle ustaca ifade edilen, ancak oldukça arkaik, hatta naif bir sunum tarzıyla birleşen son derece güçlü bir ikon boyama stilini olgunlaştırdı.”
Sonradan boyanan iki ikondan birinde ana figür olarak Mozhaysk’lı Aziz Nicholas tasvir edilmiş ve Ukrayna’ya karşı Rus agresyonunda hayatını kaybeden bir askerin onun ayaklarında daha küçük bir figür olarak resmedildiği görülüyor. Diğer ikon ise Paris’li Aziz Rusticus’u, başka bir ölen Rus askerinin üzerinde betimliyor.
Bu yeni konjonktürde, 2022 Şubatında başlayan tam kapsamlı saldırıda hayatını kaybeden bir Rus askerin figürü de yeni ikonun bir parçasında yer alıyor. Bu görüntüler, Pskov bölgesi valisinin Telegram kanalından paylaşılan video kaydının ekran görüntüleriyle teyit ediliyor.
Siyasal Anlam ve Tarihsel Bağlam
Radio Liberty’nin uzmanlarına göre bu durum, bağışçilerin, askerlerin ya da sıradan insanların bir aziz önünde dua ederken, kendileri aziz olarak sunulmadan resmedilebileceği eski bir Ortodoks geleneğine dayanıyor. Ancak kritik olan bugünkü siyasal anlamı: Rus Ortodoux Kilisesi savaşı güçlü biçimde desteklerken, bu görüntüler Ukrayna’da savaşmış belirli askerleri Pskov ikon okulunun geleneksel Ortodoks sanatının kutsal alanına yerleştiriyor.
Bu şekilde geleneksel Pskov ikon boyama sanatı devlet savaş propagandası için kullanılıyor. Askerler resmen aziz ilan edilmiyor, ancak ölümlerine kutsal bir anlam yükleniyor. Dua ve dini anıyı ifade eden geleneksel Pskort Ortodoks görsel diliyle Rusya’nın savaşı ahlaken ve manaven meşru gösterilmeye çalışılıyor.
“1510’da Rusların büyük bölümünü fetheden Moskova, büyüyen ulusal devletin parçası olarak Pskov’u ilhak etti.”
Encyclopedia Britannica
Pskov’un bu sanat okulunun ortaya çıktığı dönemde Moskova yönetimine tabi olmadığı da dikkat çekici. Britannica’ya göre, tarihte Pskov Cumhuriyeti, kuzeybatı Rusya’da yer alan ve 1348’de Novgorod Cumhuriyetinden resmen bağımsızlığını kazanan bir şehir devletiydi.
