Pakistan’de Kalan Afganların Dönüşünün Güven Olmaması: Ülkeye Kalanların Korunma İhtiyaçları – Ad Hoc Katılımcı Değerlendirme: Bulgular ve Öneriler, Temmuz 2026

Ekler

• Raporu İndir
  (PDF | 572.29 KB)

Özet Genel Bakış

Bu Katılımcı Değerlendirme (KD), Pakistan Hükümeti’nin Afgan mültecilere yönelik Yabancıların Kaçırılması Planı (IFRP) ve bununla bağlantılı olarak Pakistan’da kötüleşen koruma ortamının, topluluk içindeki farklı insan gruplarını yaş, cinsiyet ve çeşitlilik (AGD) yelpazesinde nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda toplulukça belirlenen sorunları, riskleri, kapasiteleri ve çözümleri temel çıktı alanları boyunca kaydetmeyi; ayrıca UNHCR ve ortakların koruma yanıtlarını, programlamasını ve ileri düzeyde savunuculuğunu bilgilendirecek kanıtlar üretmeyi hedeflemektedir. Bu KD’nin özel bağlamında tematik alanlar, topluluk katılımı ve kadınların güçlendirilmesi, refah ve temel ihtiyaçlar ile dönüş ve sürdürülebilir yeniden entegrasyon üzerine yoğunlaşmıştır. Cinsiyet, etnik ve dini azınlıklar, engelli kişiler (PWD’ler) ve artmış koruma profiline sahip bireyler, risk altındaki kadınlar, ulaşım gönüllüleri (OV’ler) ve öğrenciler durumuna özel önem verilmiştir. Bu değerlendirme, 2026 yılının son haftasında gerçekleştirilmiştir. 2023’ten bu yana IFRP uygulamasının ardışık aşamaları, Pakistan’daki vizesi olmayan tüm Afghanları ‘yabancı’ olarak sınıflandırmış ve bunların Afganistan’a iade edilmesi ya da tutuklanıp zorla sürülmeleri gerektiğini öngörmüştür. Buna ek olarak, 31 Ekim 2025 tarihine kadar tüm 54 mülte köyü mülteci statüsünden çıkarılmış; bunların 28’i tamamen boşaltılmış, 26’sı ise Ekim 2026 itibarıyla halen bazı kalan nüfusa sahiptir. Temmuz 2026’ya kadar 720.000’i aşın Afghan, Afganistan’a geri dönmüş; bunların 72.769’u zorla sürülmüş, 119.953’ü ise gönüllü iade merkezlerinde işleme alınmıştır. IFRP’nin 2023’teki başlangıcından Eylül 2026’ya kadar 2,7 milyonu aşkın Afghan, Afganistan’a geri dönmüştür. IFRP bağlamında Afghanların ifade ettiği birincil ihtiyaç, belgelemeye erişim olmuştur. Buna uygun olarak, IFRP politikası bağlamında ortaya çıkan geri gönderme (refoulement) risklerini azaltmak amacıyla UNHCR, Pakistan Hükümeti’ni (GoP) uluslararası korumaya muhtaç kişilerin zorla sürülmesinden muaf tutan koruyucu belgelerin tespitini ve düzenlenmesini mümkün kılan erişilebilir prosedürler kurmaları konusunda ikna etmekte (ve destek sunmayı teklif etmektedir). Katılımcıların

Bu değerlendirmeye katılanların çoğunun, artan bu baskılara rağmen Temmuz 2026 itibarıyla Pakistan’da kalmaya devam ettiği belirtiliyor. Katılımcılar, yasal belgelerin eksikliği ve tutuklanma, gözaltına alma ve Afganistan’a zorla geri gönderilme riskinin sürmesi nedeniyle süreklilik arz eden kaygı ve güvensizlikle dolu bir ortamda yaşadıklarını anlatıyor. Aynı zamanda geri dönüşün ne güvenli ne de sürdürülebilir olduğunu düşünüyorlar. Zaten geri dönmüş olan akraba ve tanıdıklardan edindikleri bilgiler ışığında Afganistan’ı güvensiz olarak tanımlayan katılımcılar, silahlı aktörlerden gelen tehditler ve eski hükümet, güvenlik güçleri veya insani ve yabancı kuruluşlarla yürüttükleri çalışmalarla bağlantılı olarak maruz kaldıkları taciz riskinden endişe duyuyor; buna ek olarak cinsiyet, etnik köken, din veya kişisel durumlarla ilgili risklerden de kaygı taşıyor. Bazıları, geri dönüş sırasında gerçekleştirilen kayıt ve biometrik doğrulamanın onları tanımlanmaya ve hedef gösterilmeye açık hale getirebileceğinden özellikle endişe ediyor. Ayrıca geri dönenlerin yeterli istihdam, sağlık hizmeti, eğitim ve diğer temel hizmetlerden yararlanamadığını, birçok kişinin ise anlamlı bir destek olmadan çaresiz kaldığını aktarıyor. Birçok aile için bu bilgiler, durumlarının ne kadar güvensiz olduğu göz önüne alındığında Pakistan’da kalmayı tercih etmelerinde belirleyici oldu. Katılımcılar, ayrıca güncel, güvenilir ve tarafsız bilgiye ile temel hizmetlere erişimde önemli engellerle karşılaştıklarını, en savunmasız bireylerin ise en büyük zorluklarla yüzleştiğini bildirdi. Buna ek olarak, birçok katılımcı; tehlikeli yol güzergahları, kaçakçılara güvenirlik ve transit sırasında beslenme, temiz su, barınma, ulaşım ve tıbbi yardım gibi temel ihtiyaçlara sınırlı erişim içeren, hem kendilerinin hem de tanık oldukları güvensiz hareketlilikleri anlatıyor. Bu koşulların bireyleri ve aileleri artmış koruma riskleriyle karşı karşıya bıraktığı ve güvenlikle refahlarını daha da zayılattığı bildiriliyor.