Orta seçimlerin öncesinde, ABD eyaletleri, ABD Yargıtay Yargıcı Elena Kagan’ın “tabana doğru yarış” olarak nitelendirdiği, “gerrymandering” olarak bilinen bir uygulamanın içinde yer aldı.
Gerrymander’ın pratikte yaptığı şey, muhtemelen bir partiye oy verecek kişilerden oluşan grupları bu parti lehine yoğunlaştıracak şekilde seçim bölgelerinin sınırlarını değiştirmektir.
Son aylarda, ABD orta seçimlerine hazırlık sürecinde hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi eyaletler, hem geleneksel siyasi aidiyetler hem de ırksal çizgiler doğrultusunda seçim sınırlarını yeniden düzenliyor. Ve başlangıç sinyalini veren ABD Yargıtay oldu.
ABD’de her iki yılda bir Kongre seçimleri yapılıyor. Temsilciler Meclisi’nin 435 üyesinin tamamı seçiliyor. Temsilciler, nüfuslarına göre her eyalete orantılı olarak dağıtılıyor. Birden fazla temsilcisine sahip eyaletlerde, eyalet bölgelere ayrılıyor ve her bölgeden bir temsilci seçiliyor.
Bölgelere ayrılma (redistricting) eskiden ulusal nüfus sayımından sonra on yılda bir yapılıyordu. Ancak 2006 yılında Yargıtay, Texas’ı içeren bir dava kapsamında, federal yasaların eyaletlerin on yılın ortasında Kongre bölgelerinin sınırlarını yeniden çizebilmesini engellemediğine hükmetti.
2025 yılına kadar Georgia, partizan, on yılın ortasında yapılan bölgelere ayrılma uygulayan tek diğer eyaletti. Diğer tüm on yılın ortasında yapılan bölgelere ayrılma işlemleri mahkeme kararıyla gerçekleştirildi.
Ancak 2019 yılında Yargıtay, Rucho v. Common Cause adlı dava beşe karşı dört oyla, “partizan gerrymander iddiaları, federal mahkemelerin erişemi dışında siyasi konular sunar” hükümünü verdi. Bu, hukuki terimlerle, böyle şikayetlerin “dava konusu yapılabilir” (justiciable) olmadığı anlamına geliyor. Federal bir mahkemenin çözmesi uygun değil. Bazı eyalet mahkemeleri, eyalet hukuku altında iddiaları dinleyebilir; ancak bölge mahkemeleri ve Yargıtay siyasi gerrymander konusundaki şikayetleri artık dinlemeyecek.
Rucho kararı, Donald Trump‘ın Cumhuriyetçi kontrolündeki meclislere sahip eyaletleri, partinin daha fazla sandalye kazanma şansını artırmak için seçim bölgelerini yeniden çizecekleri yönünde talep etmesi için zemin hazırladı. Bu girişim, Haziran 2025’te başkanın Texas Cumhuriyetçi valisi Greg Abbott’ı seçim bölgelerini yeniden çizerek beş daha fazla Cumhuriyetçi sandalye eklemeye çağırdığında başladı.
Vali, Adalet Bakanlığı’nın mevcut haritadaki dört bölgenin anayasal olmayan ırksal seçim bölgelemesi olduğunu iddia etmesinin ardından seçim bölgelerini yeniden çizmeyi kabul etti.
2003 ve 2021 yıllarındaki Demokratik taktiklerin bir tekrarı olarak, eyaletin Demokratik meclis üyelerinin çoğu, meclisin gerekli çoğunluğa sahip olmadığı için hareket edemeyeceği için eyaleti terk etti. California valisi Gavin Newsom, eyaletinde benzer bir seçim bölgelemesi önerip beş daha fazla Demokratik bölge ekledikten sonra geri döndüler.
Cumhuriyetçi eyaletler North Carolina ve Missouri de Trump’ın seçim bölgelerini yeniden çizme taleplerine uydu (Missouri’nin yeni haritası bu seçim için askıya alındı), Virginia ve Maryland ise Demokratlar adına yapmaya çalıştı ancak başaramadı.
Irk politikası mı?
Bu arada, Nisan 2026’da bir Texas bölge mahkemesi, ek Cumhuriyetçi sandalyeleri içeren yeni seçim haritasına yönelik itirazı kabul etti. Mahkeme, eyaletin yeni haritasının sadece politika değil, ırk temelli olarak seçim bölgelemesi yapıldığını belirtti. Ancak Yüksek Mahkeme bu kararı özetle geri aldı.
İki gün sonra, oy kullanma Hakları Yasası (VRA) altında seçim bölgelerini ırk temelli olarak challenging neredeyse imkansız kılan Louisiana v. Callais davasındaki kararını yayınladı.
AB’nin damga taşı niteliğindeki 1965 tarihli sivil haklar mevzuatı olan VRA, eyaletleri “çoğunluk-azınlık” olarak adlandırılan bölgeler yaratmaya zorluyor; bu bölgelerde sınırlar, Afrikalı Amerikalı seçmenlerin belirli alanlarda çoğunluğu oluşturmasını sağlayacak şekilde belirleniyor, böylece “isteledikleri temsilciyi seçebilmelerini” garanti altına alıyor. Azınlık seçmenler beyaz çoğunluklu bölgeler arasında dağıldığında ise oyları seyreltiliyor ve istedikleri temsilciyi seçebilmeleri mümkün olmuyor.
Bunun önemli olması, çoğunluk ve azınlık seçmeninin – özellikle Amerika’nın güneyinde – siyasi açıdan kutuplaştığına bağlıdır. Oy Hakları Yasası, Kongre’ye daha çeşitli bir temsilci seçkisinin seçilmesini sağlamıştır.
Oy Hakları Yasası, haklar hareketi döneminde 1965’te kazanılan dönüm noktası niteliğinde bir yasaydı. Carlo Bollo
Muhafazakâr çoğunluk, oy Hakları Yasası’nın 2. Maddesi’ni boşaltmak için Callais’i kullandı; bu madde ırk, renk veya azınlık dil grubuna üyelik temeline dayalı ayrımcı oy uygulamalarını yasaklar. Sonuçta 2. Madde’ni yeniden yorumladı ve ardından anayasallığını onayladı, ancak yalnızca bölme işleminin koşulları “kasıtlı ayrımcılığın gerçekleştiğine dair güçlü bir karine oluşturduğunda”.
Şikayet edenlerin artık bölmeden şikayet ederken, bunun azınlık oy gücünün seyreltildiğini göstermesi yeterli değil; davalılar … yasama organını ayrımcı bir amaca yönlendiren unsurların bulunduğunu göstermek zorunda kalacaklar.
Jürist Elena Kagan’ın karşı görüşüne göre, mahkemenin testi, ırksal temelden bölmeden şikayet eden davalilerin başarılı bir dava açmasını “neredeyse imkânsız” kılıyor. Devlet yasama organları, ırksal bölme niyetini açıkça belli etmez. Callais’ten sonra yapmaları gereken tek şey, bölmenin ırk değil, politika temeline dayandığını iddia etmek.
Callais’ten yararlanmak
Florida’da valiler Ron DeSantis, bölme işlemini Callais kararına kadar erteledi. Karar açıklandıktan bir saat sonra Florida Temsilciler Meclisi, dört Cumhuriyetçi bölge ekleyen yeni bir harita üzerinde oy kullandı. Bölmenin bölgeleri “ırktan arındırılmış” hale getirmek için gerekli olduğunu iddia etti.
Sınırlı süre içinde Tennessee, eyaletin yıl ortasında bölme yasasını yürürlükten kaldırdı ve yalnızca Afrikalı Amerikalıların çoğunluğu oluşturduğu bölgeyi parçalamak ya da “parçalamak” için haritasını yeniden çizdi.
Alabama’nın alt mahkemenin kasıtlı ırksal ayrımcı olduğunu belirttiği harita bile Yüksek Mahkeme tarafından onaylandı.
Callais kararıyla ayrıca, Zorunlu Oy Hareketi altında zaten oluşturulan seçim bölgeleri de mahkemeye taşınabilir. 27 Ekim’de Louisiana’daki bir bölge mahkemesi, Yüksek Mahkemenin Callais kararının, nüfusun üçte birinin Afrikalı Amerikalı olduğu bir eyalette, eyaletin geri kalan tek Afrikalı Amerikalı çoğunluklu seçim bölgesinin kaldırılması gerektiğini gerektirip gerektirmediğini değerlendirmeyi kabul etti.
Eyaletler, 2028 başkanlık seçimi öncesinde seçim bölgelerini önceden yeniden düzenlemeye başladı – 2030 sayımı da siyasetçilerin seçim haritalarını yeniden çizmeleri için bir fırsat daha sunacak.
Siyasetçiler ve seçilmiş eyalet mahkemesi yargıçları seçmenlerce görevden alınabilir. Ancak Yüksek Mahkemenin ABD seçim manzarasını dönüştürmesi çok daha kalıcı ve değiştirmesi çok daha zor olacak.
- ABD Yüksek Mahkemesi
- Seçim bölgelerini yeniden düzenleme
- ABD orta dönem seçimleri
- 2026 ABD orta dönem seçimleri
Yazar
-
Bournemouth Üniversitesi, Hukuk alanında Öğretim Üyesi
Bournemouth Üniversitesi, Hukuk alanında Öğretim Üyesi
Açıklama beyanı
Andrea Loux Jarman, bu makaleden yararlanacak herhangi bir şirket veya kuruluş için çalışmamaktadır, danışmanlık yapmamaktadır, hissesi yoktur ve böyle bir kuruluştan fon almamaktadır; akademik ataması dışında herhangi bir ilgili bağlantı açıklamamıştır.
Ortaklar
Bournemouth Üniversitesi, The Conversation UK üyesi olarak finansman sağlamaktadır.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
