1 Kasım’da Myanmar ordusunun gerçekleştirdiği hava saldırıları sonucunda ülkenin batısındaki Rakhine Eyaleti’nde 12 kişi hayatını kaybedip 32 kişi yaralandı. Bir tanık tarafından Observers editörlük ekibine gönderilen fotoğraflarda, Yo Chaung Köprüsü’nde ve Mrauk-U kasabasındaki geçici bir doğum kliniği yakınlarında yaralı kişiler ve yanmış cesetler görülüyor.
Rakhine Eyaleti’ndeki siviller, ordunun 4 Eylül’de başlattığı “Yan Naing Min” Düşmanı Yenen Kral saldırısı sonrasında özellikle hava saldırılarına karşı savunmasız durumda. Cunta, neredeyse %90’ı Etnik Silahlı Örgüt (EAO) sayılan Arakan Ordusu (AA) kontrolünde olan bu stratejik açıdan önemli eyaleti yeniden ele geçirmeyi hedefliyor.
1 Şubat 2021’de seçili hükümetin devrilmesiyle başlayan darbe sonrasında Myanmar, demokrasici silahlı gruplar ve EAO’larla ordunun cuntasını karşı karşıya getiren yıkıcı bir iç savaşa sürüklendi. Ulusal çatışmaları izleyen ACLED’in Temmuz 2026’da yayımladığı sayılara göre, çatışmada 100.000’den fazla kişi öldü.
1 Kasım 2026’da Myanmar’daki Rakhine Eyaleti, Mrauk-U İlçesi’nde geçici bir klinikten tahliye edildikten sonra bir hava saldırısı sırasında bebeğiyle birlikte sığınan bir kadın. © Than Soe Vlog, Facebook aracılığıyla.
Bu içeriği Facebook üzerinden görüntülemek için reklam takibini ve kitle ölçümünü etkinleştirmeniz gerekiyor.
1 Kasım’da saat 17.30 sıralarında Kyauktaw İlçesi’nde Yo Chaung Köprüsü’ne düşen bir bomba yedi kişiyi öldürüp yedi kişide de yaralama yaptı. Aynı zamanda Mrauk-U’daki geçici bir klinik bombalandı. Yeni doğan bir bebek de dahil olmak üzere beş kişi öldü, dokuzu da yaralandı.
Bölgesel bir insancıl çalışanı Wai Hun Aung, sahneyi şöyle anlatıyor:
“Eriştiğimde, hamile kadınlar ve bebekler zaten tahliye ediliyordu. Yakınlarda, öldürülmüş bir erkek ile iki kadının cesedini gördüm. Hastaların ailelerinin kaldığı binanın bir yanı kısmen çökmüştü.”
‘Bir bomba bıraktılar, ardından yanıcı bomba geldi’
Myanmar ordusu, sivil hedeflere yönelik zaman zaman çift darbe (double-tap) saldırıları düzenliyor; bu uygulama, Birleşik Milletler’in Myanmar için Bağımsız İnceleme Mekanizması (IIMM) tarafından belgeledi. Bu taktik, ilk saldırının ardından kısa bir süre içinde, genellikle yaralıları kurtarmaya koşan kişilere yönelik ikinci bir saldırı düzenlemeyi içeriyor.
Bir yerleşimci, Rakhine Eyaleti’nde Ponnagyun yakınlarındaki bir içinden edilmiş insanlara ait kampta yaşanan çift hava saldırısını anlattı:
“4 Ekim’de, öğleden sonra saat 5 sıralarında, juntanın iki savaş uçağı Ponnagyun İlçesi’nde Thayet Cho köyü yakınlarındaki bir içinden edilmiş insanlara ait kampa üstünden üst üste iki kez geçti. Bir bomba bıraktılar, ardından yanıcı bomba geldi; altı sivil öldü ve on biri yaralandı.”
Video, 4 Ekim 2026’da Myanmar’daki Rakhine Eyaleti, Ponnagyun İlçesi’nde bir içinden edilmiş insanlara ait kampa yönelik hava saldırılarının ardından alev alan evleri gösteriyor. © Kyaw Kyaw, Facebook üzerinden.
Bu içeriği görüntülemek için Facebook’ta izleme takibini ve kitle ölçümünü etkinleştirmeniz gerekiyor.
Yerleşimci sözlerini sürdürdü:
“Ertesi sabah, junta farklı bir içinden edilmiş insanlara ait kampa karşı başka bir hava saldır düzenledi. Bu saldırılarda hedef alınan alanlar, askeri hedefler değil, içinden edilmiş insanların yaşadığı yerler.”
Facebook’a yüklenen bir video, 5 Ekim 2026 sabahı ordunun düzenlediği hava saldırısını, Ponnagyun İlçesi’ndeki Pan Ni Lar içinden edilmiş insanlara ait kampta hedef alınıyor. © Zin Myo Arakkha, Facebook üzerinden.
Bu içeriği görüntülemek için Facebook’ta izleme takibini ve kitle ölçümünü etkinleştirmeniz gerekiyor.
Myanmar’lı ACLED analisti Sun Mon’a göre, hava saldırıları, Ye Win Oo’nun 30 Mart 2026’da silahlı kuvvetlerin komutanı atanmasından bu yana yoğunlaştı. Yerini aldığı Min Aung Hlaing, 2021 darbesini gerçekleştirmiş ve tartışmalı bir seçimin ardından 3 Nisan 2026’da cumhurbaşkanı olmuştu.
“Atamasından bu yana askeri rejim, aynı hedefi vurmak için birden fazla savaş uçağı seferber ediyor ve çift darbe (double-tap) saldırılarını yaygın şekilde kullanıyor.”
‘Askeri rejim, kalabalıkların toplandığı her hedefi nişan alıyor’
Myanmar Savunma ve Güvenlik Enstitüsü’ne (MDSI) göre, Eylül 2026’da Hakin Eyaleti’nde hava saldırıları sonucunda 144 sivili öldü veya yaralandı. En kanlısı, en az 50 sivilin ölümü ve 58’in yaralanmasıyla sonuçlanan 28 Eylül’deki India Market ve Kissapanadi Köprüsü’ne yönelik saldırıydı.
28 Eylül 2026’da Myanmar’ın Hakin Eyaleti’ndeki Kyauktaw’da bir hava saldırısının ardından alev alan India Market. © AA Info Desk, Telegram üzerinden.
Bu içeriği Telegram üzerinden görüntülemek için reklam takibini ve izleyici ölçümünü etkinleştirmeniz gerekiyor.
ACLED analisti Sun Mon, tekrarlayan bir örüntü olarak nitelediği şeyi kınadı:
“Askeri rejim, kalabalıkların toplandığı her hedefi nişan alıyor. Buna pazarlara, okullara, hastanelere, manastırlara ve hatta düğünlere yönelik saldırılar dahil.”
Myanmar’daki insan hakları ihlallerine dair kanıt analizinde uzmanlaşmış bir kuruluş olan Myanmar Witness’e göre, Eylül ayında belitlediği 58 hava saldırısının neredeyse tamamı sivil altyapıya ve mülklere yönelikti.
MyanmarWitness’in Myanmar’da Eylül 2026’da belitlediği 58 hava saldırısının kategorilere göre hedef dağılımını gösteren bu grafik. Verilere göre saldırıların %43,9’u sivil mülklere, %14,6’sı dini altyapıya, %8,5’i eğitim kurumlarına ve %4,9’u ticari altyapıya yönelikti. © MyanmarWitness, X üzerinden.
‘Kalkış sırasında olağandışı derecede gürültülü bir ses, uçağın bomba taşıdığını gösteriyor’
Telegram kanalları, askeri üslerden uçakların kalkışında uyarı yaymak amacıyla kuruldu. Böyle bir kanalın yöneticisi Witness Enemy Air Scout, bize nasıl işlediğini anlattı:
“Askeri uçakların kalkışlarını radarla tespit edemedikleri için takip ediyoruz. Kalkış sırasında beklenenden daha yüksek ses, bir uçağın bomba taşıdığını gösterir. Kanalımız, bombalı kalkışlarda sarı, hava saldırıları başladığında ise kırmızı uyarı veriyor.”
Uçak kalkışlarını bildiren ve uçuş yollarını takip eden gönüllüler, uçuş hareketliliğini etkili biçimde izlemek ve yerleşim yerlerindeki kişilere zamanında uyarı vermek zorunda; özellikle internet kesintileri nedeniyle bu, zorlaşıyor.
Witness Enemy Air Scout Telegram kanalında, Hindistan Çarşısı’na yönelik saldırının yaşandığı günde, yaklaşık 50 kişinin hayatını kaybettiği saldırıdan önce saat 11.08’de Naypyidaw üssünden bir uçağın kalkışının bildirildiği uyarıyı bulduk.
Bununla birlikte, o üsten gelen bir uçağın yerel saatle 12.10’da Kyauktaw üzerinde uçtuğuna dair ilk rapor, iki bombanın 12.10 ile 12.14 arasında düştüğüne dair yerel bilgilere rağmen ancak 12.13’te yayımlandı.
Witness Enemy Air Scout Telegram kanalında 28 Eylül’de paylaşılan ve Naypyidaw’dan gelen bir uçağın yerel saatle 12.10’da Kyauktaw üzerinde döndüğünü bildiren mesajın ekran görüntüsü. © Witness Enemy Air Scout via Telegram
‘Rakhine Eyaleti Çin için büyük stratejik öneme sahip’
Sun Mon, Myanmar ordusunun en önemli müttefiklerinden biri olan Çin için Rakhine Eyaleti’nin stratejik önemine dikkat çekiyor:
“Rakhine Eyaleti Çin için büyük stratejik öneme sahip. Çin, orada ulaşım ve madencilik projeleri geliştıriyor ve Hint Okyanusu’na stratejik erişim sağlayan bir liman kuruyor.”
Myanmar’ın ordusunun ve Çinli müttefiğinin planları için başlıca engel, 2009’da kurulan ve Rakhine Eyaleti’nin bağımsızlığı için savaşan etnik silahlı örgüt Arakan Ordusu (AA).
“Rakhine’in %90’ını kontrol eden Arakan Ordusu, özellikle Çin ekonomik projelerine ev sahipliği yapan kıyı şehri Kyaukphyu’yu hedef alarak saldırılarını yoğunlaştırıyor.”
Sun Mon’a göre çatışma boyunca Arakan Ordusu (AA), Myanmar askeri cunta’ya muhalefet eden silahlı gruplardan biri olarak yerel nüfus içinde önemli bir destek kazanmış durumda. Ancak köylerin yıkımı ve zorla asker alımı da dahil olmak üzere Rohingya azınlığa yönelik ihlallerle de suçlandı.
‘Stratejik çıkarların önce geldiği görülüyor’
Myanmar askeri cunta, Rusya ve Hindistan’dan askeri ve ekonomik destek alıyor. Amerika Birleşik Devletleri de kendi stratejik çıkarları doğrultusunda cuntayla diyaloğu yeniden başlattı: Çin’i dengelemek, Myanmar’ın nadir toprak kaynaklarına erişim sağlamak ve siber dolandırıcılık merkezlerini ortadan kaldırmak. Avrupa Birliği ile ticari ilişkiler önemini koruyor: AB, 2025 yılında Myanmar’ın dördüncü büyük ticari ortağıydı.
Sun Mon, büyük güçlerin çıkarlarının halkın ihtiyaçlarından önce geldiği duruma üzülüyor:
“Ulusal topluluğun Myanmar halkına anlamlı bir destek sağlayabileceğini nasıl göremiyoruz, çünkü stratejik çıkarların önce geldiği görülüyor.”
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
