Brezilya ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki seçim dizisi, Başkan Javier Milei’nin umduğu gibi sonuçlanmadı. Luiz Inácio Lula da Silva ikinci turda sürpriz bir dönüş yaparken Flávio Bolsonaro ülkeyi terk etti; Donald Trump ise orta dönem seçimlerinde ağır bir darbe alıp zayıflamış bir son dönem dönemine giriyor. Ancak her iki seçim de Milei için iyi haberler ve kendi yeniden seçim mücadelesi yaklaşırken faydalı dersler sundu.
Brezilya, mevcut yöneticilerin kazanabileceğini gösteriyor. Bölgede üst üste gelen ve muhalefetin kazandığı seçim dizisinin ardından gelen bu açık örnekle, Lula’nın Bolsonaro korkusunu bir anlatı aracı olarak kullanması birleşiyor. Muhalefet liderlik yenilemesini hızlıca yapmazsa ki bu noktada bu pek olası görünmüyor, Milei Arjantin’e Aralık 2023’te neredeyse hiperenflasyonist bir durumda teslim edildi kartını oynayabilir.
Trump ise paradoksal olarak, Arjantin’deki 2025 orta dönem seçimlerinde Milei’ye kattığı acıyı kendi orta dönem seçimlerinde yaşadı. Trump kendi mutsuzluğunun mimarıydı: Onay oranları bu yıl Şubat’ta İran‘a savaş başlatmadan önce zaten düşüktü, ancak yükselen yakıt fiyatları yaşam maliyetini daha da artırmasının ardından daha da düştü.
Değişmeyen şey Trump’ın sözleriydi. Görevdeyken seçim tutumlarını etkileyen en büyük etkenlerden biri anlatı ile gerçeklik arasındaki uçurumdur. Topluma her şeyin yolunda olduğunu ne kadar çok söylersen, seçmenler o sözleri günlük gerçeklikleriyle karşılaştırmaya o kadar eğilimli olur. Trump ABD seçmenlerine sürekli Amerika’yı tekrar büyük yaptığını, ordunun Venezueladan alabileceği tüm petrolü aldığını ve İran’ın kendi güçlü kuvveti önünde teslim olacağını söylüyordu. Oysa pompadaki fiyatlar yükselmeye devam ediyordu.
Bu, 2026 yılının büyük kısmını, 2023’te kendisine oy verenlerin de arasında bulunduğu çok sayıda Arjantinlininin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunları reddetmeye harcayan Milei için oldukça basit bir ders. ABD’deki yorumcular, gelirini ay sonuna getiremeyen haneleri tanımlamak için “yaşanabilirlik krizi” ifadesini uydurdu: “Amerika’yı tekrar büyük yapmak” Amerikalıları tekrar büyük yapmadı. Son duyduğumuza göre, Milei çok sayıda Arjantinlininin “no llegan a fin de mes” yani ay sonuna getiremediği iddiasını alaya almıştı. Son dönemde yaptığı birkaç konuşmada, Cumhurbaşkanı bunun tartışılmasının saçma olduğunu söyledi. “İnsanlar gelirini ay sonuna getiremeseydi, her yerde cesetler olurdu,” dedi, farklı versiyonlarda, neredeyse aynı anlamda.
Milei yönetiminin, konuşma ile gerçeklik arasındaki uyumsuzluğu kapatmak için hâlâ zamanı var. Arjantin’in ekonomik performansı ortalamanın altında ve bunun ücretler, işler ve genel yaşam standardı üzerinde etkisi var.
Bu yöndeki bazı ilk adımlar, yine de çok utangaç –hatta isteksiz. Kendisi olmasa da, Başkan Yardımcısı ve Başbakanlık Genel Sekreteri Karina Milei, geçen hafta Rosario’da bir işletme eşleştirme etkinliğini açarak, hükümetin yatırımda teşvik programı RIGI kapsamında büyük vergi avantajları kazanan büyük projelerle yaklaşık 2.500 küçük işletmeyi birbiriyle eşleştirdi. Karina, hükümetin ekonomik programın hem büyük hem de küçük işletmeler için bir “kazan-kazan” denklemi olmasını istediğini söylediği bir konuşma okudu.
Bu, herhangi bir hükümet için mantıklı, normal bir dil gibi görünebilir, ancak Milei dünyasında bu norm değildi. Cumhurbaşkanı, küresel rekabete uyum sağlayamayan işletmelerin yok olması gerektiğini ve bunun iyi bir şey olacağını defalarca söyledi.
Buna uygun olarak, Ekonomi Bakanı Luis Caputo, bu hafta UIA imalat birliğinin yıllık konferansında, ARCA vergi dairesinin zorlanan KOBİ’lere karşı vergi tahsilat işlemlerini birkaç ay donduracağını açıkladı. Hükümet, küçük işletmelere hâlâ yaşama nedeni vermiyor, ancak en azından onlara bir can simiti atıyor.
Milei ve iktidardaki parti, yine, yabancı seçimlerden ders alabilecek tek taraflar değil. Peronistler, Brezilya ve ABD seçimlerini, gelecek yıl için umutlarını besleyen taze bir ilerici hava olarak benimsedi. Eski Cumhurbaşkanı Cristina Fernández de Kirchner ve iki kez başkan adayı olan Sergio Massa, Lula’nın dijital kampanyasının ardındaki, seçimi döndürmekle nitelendirilen André Janones ile görüşmek için acele etti. Ayrıca, WhatsApp mesajlaşmasında Lula’nın Ordusu modelini kopyalamak için bir Peronist Ordusu grubu oluşturdular.
Peronistler, yine, arabayı atın önüne koyuyor. Bir dijital strateji, hapsedilmiş ve yasaklanmış bir lider ile geniş parti desteğine sahip olmayan bir adayın yanı sıra sürüp duran iç çatışmaları da içeren karmaşak liderlik mücadelesini çözerek başlayan bir bulmacanın son parçası. Peronistler, ABD Demokrat Partisi’ne bakarak daha iyi yaparlardı; bu parti de ılımlı ve daha sola eğilen bir kanad arasında bölünmüş durumda. Ancak kuzaydaki partinin aksine, Peronistlerin henüz yükselen bir yıldızı yok.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
