Bu hafta, fosil yakıt çıkarlarıyla bağlantılı 100 şirket ve sektör grubunun – aralarında ABD’li çok uluslu ExxonMobil ve Fransız enerji şirketi TotalEnergies’in de bulunduğu – Türkiye’de düzenlenen bu yılki küresel iklim zirvesi COP31’e delegasyon gönderdiği ortaya çıktı.
Bu iklim görüşmelerinin lobici müdahalesiyle dolu uzun bir geçmişi var. Geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30’a 1.600’den fazla fosil yakıt lobisti katılırken, 2024’te Azerbaycan’da yapılan görüşmelere bu sayı 1.700’ü aştı.
Bu ciddi bir sorun. Birleşmiş Milletler’in bu uzun süredir devam eden müzakerelerinin temel amacı, esas olarak petrol, gaz ve kömür yakılmasıyla tetiklenen insan kaynaklı iklim değişikliğiyle mücadele etmek. Oysa bu lobistler, tam da bu ürünleri tanıtmak için ücret alıyorlar.

COP31’de fosil yakıt lobistleri, fosil yakıtları savunmak için yoğun çaba sarf edecekler. Yöntemleri genellikle akademisyenlerin “geciktirme söylemleri” olarak adlandırdığı stratejilere dayanıyor.
İşleyişi şöyle: Fosil yakıtlardan uzaklaşmayı yavaşlatmak için lobistler, fosil yakıtların çözümün bir parçası olduğu (“gaz bir geçiş yakıtıdır”), gelecekteki teknolojilerin (karbon yakalama) bizi kurtaracağı ya da artık çok geç olduğu gibi yanlış bilgilendirmeler yayıyor. Örneğin, petrol ve gaz şirketleri COP31’e bir ay kala Google reklamlarını önemli ölçüde artırdı.
Araştırmacılar, fosil yakıt lobistlerinin iki yönlü bir strateji kullandığını gösterdi. İlk olarak, uluslararası eylem eksikliğini ülkelerinde iklim değişikliğiyle mücadele etmemek için bir gerekçe olarak öne sürüyorlar. İkinci olarak da aynı uluslararası görüşmelerde ilerlemeyi engellemeye çalışıyorlar.
Yeni bir BM raporu, küresel sıcaklık artışını 1,5°C’de tutmak için artık çok geç olduğunu belirtiyor. Dünyanın bu eşiği 2030’da aşması muhtemel.
Bunun en büyük nedenlerinden biri, lobistlerin iklim değişikliğinin temel nedeni olan fosil yakıtları hedef alan politikaları engellemesi.
Peki, fosil yakıt lobistlerinin bu görüşmelere katılmasına neden izin veriliyor?
Geçen yılki COP30 zirvesinde ev sahibi ülke Brezilya, fosil yakıt lobistlerine karşı direnmeye çalışmıştı.
Brezilya, BM ve UNESCO ile birlikte iklim değişikliğiyle ilgili yanlış bilgi ve dezenformasyonla mücadele için uluslararası bir ortaklık başlattı.
O zamandan beri otuz ülke bu bildiriyi imzaladı. Bildiride şu ifadeler yer alıyor:
İklim değişikliğiyle ilgili bilgilerin bütünlüğünü zayıflatan, kamuoyunun anlayışını azaltan, acil eylemleri geciktiren ve küresel iklim yanıtını ve toplumsal istikrarı tehdit eden dezenformasyonun, yanlış bilginin, inkârın […] ve diğer taktiklerin artan etkisi.
Lobistler, sivil toplum kuruluşları ve sektör gruplarıyla olan bağları veya resmi hükümet delegasyonlarının bir parçası olarak görüşmelere erişim sağlıyorlar.

Bu yılki müzakere metni taslağında bilgi bütünlüğüne atıfta bulunulsa da, COP31’e katılan binlerce delegasyon için fosil yakıt sektörüyle olan bağların açıkça belirtilmesini gerektiren net bir davranış kuralları veya anlamlı bir şeffaflık mekanizması hâlâ yok. İklimle ilgili dezenformasyon yayılmasına karşı açık ve kesin kurallar bulunmuyor.
COP30 Başkanı Andre Correa do Lago (orta), geçen yıl Brezilya’da düzenlenen konferansta danışmanlarını dinliyor. Brezilya o zamandan beri fosil yakıtlardan uzaklaşmak için küresel bir yol haritası hazırladı.
Pablo Porciuncula/Getty
Ne yazık ki bu hikâye fazlasıyla tanıdık. Uluslararası iklim görüşmeleri var olduğundan beri fosil yakıt lobistleri, ülkeleri bilimin gerektirdiği aciliyetle harekete geçmemeye ikna etmeye çalıştılar.
Fosil yakıtların Glasgow COP’da 2021’de açıkça ele alınması için çeyrek asırdan fazla süren iklim görüşmeleri gerekti. O zamana kadar odak noktası sera gazı emisyonlarıydı, ancak bunlara neden olan fosil yakıtlar değil.
Şirketlerin fosil yakıt lobistlerine, ekonomileri büyük ölçüde petrol ve gaz üretimine bağlı olan Rusya ve Suudi Arabistan gibi “petrodevletler” de yardımcı oldu.
Petrol ve gaz üreten Azerbaycan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin 2023 ve 2024’te COP zirvelerine ev sahipliği yapması sırasında ise her iki ülke de zirveyi yeni fosil yakıt anlaşmalarını desteklemek için kullandı.
Lobistler Bu Sefer Neyi Hedef Alıyor?
COP31’de tartışmaya açılan 100’den fazla gündem maddesi var ve bunların çoğu fosil yakıt lobistleri tarafından karşı çıkılıyor.
Örneğin, müzakereciler sera gazı emisyonlarını azaltma çabalarını hızla artırmayı amaçlayan bir BM girişimini hâlâ tartışıyorlar.
Resmi gündemin yanı sıra, COP Başkanı ve Türk Çevre Bakanı Murat Kurum, on tema etrafında düzenlenen ayrı bir “eylem” gündemi yayınladı. Bunlardan temiz enerjiye geçiş gibi bazı maddeler fosil yakıt çıkarlarını tehdit ediyor.
Fosil yakıt lobistleri, tıpkı geçen yıl Brezilya’nın fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasını resmileştirme çabalarının başarısız olması gibi, kömür, gaz ve petrolün kademeli olarak kaldırılması çağrılarını engellemeye çalışacaklar.
Fosil yakıt çıkarları için bir diğer endişe kaynağı da 2035’e kadar elektriğin nihai enerji talebindeki küresel payını %35’e çıkarmayı hedefleyen elektrifikasyon hedefi.
Eğer bu hedef, evlerde daha fazla elektrikli araç, batarya ve ısı pompası ile fabrikalarda elektrikli fırınların yaygınlaşması anlamına gelirse, petrol ve gaza olan talep azalacak. Bu da ExxonMobil ve Shell gibi şirketlerin kârlarını etkileyecek.
Avustralya’nın İnce İpli Üzerindeki Dengesi
Avustralya’nın İklim Değişikliği Bakanı Chris Bowen, Türkiye ile ortak ev sahipliği anlaşması kapsamında COP31 müzakerelerinde başkanlık görevini yürütüyor.
Bu durum Avustralya için zorlu bir denge oyunu anlamına geliyor.
İç politikada, Albanese liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti enerji geçişini hızlandırmaya çalışıyor. Ev bataryalarına sübvansiyon sağlanması gibi politikalar büyük başarı gösterdi. Geçen yıl programın başlamasından bu yana 600.000’den fazla hane batarya kurdu. Elektrikli araç kullanımı da hızla artıyor.
Ancak uluslararası alanda Avustralya, dünyanın en büyük kömür ve gaz ihracatçılarından biri olmaya devam ediyor. Eyalet ve federal hükümetler yeni projeleri onaylamaya devam ediyor. Bu nedenle birçok ülke, özellikle Pasifik’teki komşuları, Avustralya’nın iklim konusundaki güvenilirliğini sorguladı.
Başbakan Anthony Albanese, COP31 açılış konuşmasında fosil yakıtlardan hiç bahsetmemesi nedeniyle ağır eleştirilere maruz kaldı. Albanese’nin konuşmasından sadece birkaç dakika önce BM Genel Sekreteri António Guterres, ülkeleri fosil yakıtların “dinozorların yolunu izlemesi” için çağrıda bulundu.
“Dinozorların lobisi yoktu. Fosil yakıtların var,” dedi.
Lobistlere Rağmen İlerleme Sağlanabilir mi?
COP31 son günlerine yaklaşırken, tüm dünyanın gözü Avustralya ve Türkiye üzerinde olacak.
Eğer ortak ev sahipleri, Brezilya’nın fosil yakıtlardan uzaklaşma yönündeki son çabalarını ilerletecek somut adımlar üzerinde anlaşmaya varamazlarsa, birçok ülke hayal kırıklığına uğrayacak.
Ancak fosil yakıt endüstrisinin tüm çabalarına rağmen, petrol, gaz ve kömürden uzaklaşma yönündeki ivme BM görüşmelerinin dışında hız kazanıyor.
Nisan ayında ülkeler fosil yakıtlardan uzaklaşma üzerine ilk uluslararası konferansa katılırken, Fosil Yakıt Yayılmasını Önleme Antlaşması Girişimi de üye kazanmaya devam ediyor.
Yine de her zamanki gibi, çok daha fazlasının ve hızla yapılması gerekiyor. Lobistlere ve iklimle ilgili dezenformasyona karşı sert önlemler almak artık kaçınılmaz.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
