Kademeli Emeklilik: Ne Anlama Geliyor ve Hazırlık Var mı?
Çalışanların “kademeli emeklilik” talebi, son haftalarda hükümet ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile yapılan görüşmelerin ardından yeniden gündeme geldi.
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanların yaş şartı kaldırılmıştı. Ancak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartı devam ediyordu. Bu durum, kadınlarda yaklaşık 20, erkeklerde ise yaklaşık 17 yıla varan emeklilik farklarına neden oldu.
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), bu adaletsizliği gidermek amacıyla “kademeli emeklilik” sistemi talep ediyor. EMADDER’e göre, 1999 ile 2008 arasında sigortalı olan yaklaşık 4,5 milyon kişi bu düzenlemeden etkilenebilir.
Marmara Denizi’nde çarpışan iki gemiden biri battı, 10 denizci kayıp
Batan feribotun ardından Kıbrıs’ın kuzeyinde ulaştırma bakanı görevden alındı
Türkiye-İsrail gerilimi: Bölgesel rekabette çatışma riski var mı?
Türkiye Artemis Anlaşmaları’na katıldı, ABD tebrik etti
Haberin sonu
Kademeli emeklilik talebi, EMADDER’in son haftalarda AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile yaptığı görüşmelerin ardından yeniden gündeme geldi. Ancak hükümet henüz resmi bir taslak veya takvim açıklamadı.
Kademeli emeklilik nedir?
Kademeli emeklilik talebi, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanların emeklilik yaşının işe giriş tarihine göre aşamalı olarak belirlenmesini öngörüyor. Mevcut durumda bu tarihler arasında ilk kez 4/a kapsamında sigortalı olan kadınların genel olarak 58, erkeklerin ise 60 yaşını doldurması gerekiyor.
Kademeli emekliliği savunanlar ise 1999’dan 2008’e doğru ilerledikçe emeklilik yaşının ve prim gününün basamaklı biçimde yükselmesini talep ediyor. Bu modelde daha erken tarihte işe başlayanların daha erken, daha geç tarihte işe başlayanların ise daha ileri yaşlarda emekli olması öngörülüyor.
Çalışma ekonomisi uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik’e göre, kademeli emekliliğin özünde 1999 ile 2008 arasında işe başlayanlar için mevcut yaş sınırlarına daha yumuşak bir geçiş yapılmasının amaçlanıyor.
Ne tür bir mağduriyetten söz ediliyor?
Tartışmanın merkezinde EYT düzenlemesinin yarattığı tarih sınırı bulunuyor. EYT yasası, 8 Eylül 1999 ve öncesindeki ilgili sigortalılar açısından yaş şartını kaldırdı. Bu nedenle bazı çalışanlar yaş şartı olmadan emekli olurken, 9 Eylül 1999’da ilk kez sigortalı olanlar kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına tabi olmaya devam ediyor.
EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu’na göre, daha fazla prim ödeyen bazı çalışanların, daha az prim ödeyen ve kendilerinden daha genç EYT’lilerden yıllar sonra emekli olma durumu ortaya çıkıyor: “Benim 10 bin gün primim var. Benim iş yerimde 6 bin gün primi olan ve benden yaşça küçük insanlar iki yıldır emekli maaşı alıyor.”
Uğurlu, bu durumun Anayasa’daki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığını savunuyor.
Çelik de bir gün veya kısa bir süre farkla işe başlayan çalışanların emeklilik yaşları arasında çok büyük farklar oluşmasının savunulabilir olmadığını düşünüyor: “Bir gün farkla daha geç işe girenlerin 17-20 yıl daha beklemesi olmaz.”
Uğurlu, kademeli emeklilik sisteminin yasalaştığını Resmî Gazete’de görene kadar hem sahada hem de her masada mücadelelerinin devam edeceğini belirtiyor.
Hükümet ne söyledi?
Hükümet, kademeli emeklilik konusunda temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, 1999 sonrası sigortalılar için kademeli emekliliğe değinirken, bu kişilerin yaş şartını bilerek sisteme girdiklerini belirtmişti.
Haberin devamında, EMADDER’ın son görüşmelerden aktardığı bilgiler ve konuyla ilgili diğer detaylara yer veriliyor.
Bir yanıt yazın