Açlıktan Ölen Yarasalar Görülüyor: Neden Krizlere Tek Tek Tepki Veriyoruz?

Yine Avustralya’nın dev yarasaları zor durumda.

Yaban hayatı bakım görevlileri, bakım gerektiren büyük sayıda çaresiz hayvanla başa çıkamayacak kadar çok işe batmış durumda. Muz ve üzüm yetiştiricileri, hasarlı ürünler ve zayıflamış yarasalara dair gözlemler bildiriyor. Durumdan etkilenen bölgeler şu anda Yeni Güney Galler ve doğu Victoria. Gri başlı dev yarasalar en kötü etkilenen tür gibi görünüyor.

En olası neden, besin kıtlığı. Avustralya oldukça ılık bir kış geçirdi; bu, bazı ağaçların çiçeklenme düzenlerini değiştirip nektar kıtlığına yol açmış olabilir. Hâlâ kesinleştirilemedi, çünkü araştırmalar sürüyor.

Ne yazık ki bu, dünyanın en büyük uçan memelisi olan dev yarasaların ardışık kitlesölümlerinin en sonu. 2019-20 Kara Yazında aşırı sıcak on binlerce yarasanın ölümüne neden olurken, 2025-26 yazında da aynı nedenden binlercesi hayatını kaybetti. İklim değişimi bu yarasaların yaşamını giderek zorlaştırıyor.

Avustralya, bu önemli ve yüksek hareketliliğe sahip yarasaları etkileyen yaban hayatı acil durumlarına müdahale etmek için uygun konumda değil. 2016’da arazi yöneticileri, araştırmacılar, korumacılar ve sektör, dev yarasaları yönetmeye yönelik ulusal bir yaklaşımı destekledi. Bir yüzyıl sonra, hâlâ bir değişim işareti yok.

Bir orman bir süpermarket değil

Çok sayıda Avustralyalı dev yarasalara “meyve yarasaları” diyor.

Fakat gri başlı dev yarasalar, kültüre alınmış meyveden çok okaliptus nektarı ve polenini tercih ediyor. Yalnızca tercih ettikleri besinler azaldığında bahçelere yöneliyorlar.

Okaliptus çiçeklenmesi son derece değişken. Bir ay boyunca bol çiçekli okaliptus içeren ormanlar, bir sonraki ay neredeyse hiçbir şey sunmayabilir. Dev yarasalar bu geçici besin kaynaklarını bulmada başarılı. Ama kuraklıklar ve sel getiren yağmurlarla bir ülkede besin her zaman mevcut değil.

Dev yarasalar Avustralya’nın en büyük yaras türü. Bitkileri tozlaştırma ve tohum yayma işleri onları paha biçilemez kılıyor. Doug Gimesy, Yazar sağladı (yeniden kullanılamaz)

Uçuşan tilkiler uzun süredir besin açığıyla başa çıkmak zorunda. 1996 ile 2020 yılları arasında araştırmacılar, tekrarlayan besin açıklarının yanı sıra uçuşan tilkilerin dağılımındaki değişimleri ve tarım ile kentsel alanlara artan bağımlılıklarını belgeledi. Arazi temizliği ve kentleşme, Güneydoğu Queensland’ın yerel kış çiçekli yaşam alanlarının büyük bir kısmını yok ederek kış nektörünü bulmayı zorlaştırdı.

Yerel besin ağaçlarının dikimi, korunması ve geri kazandırılması, uçuşan tilkilerin uzun mesafeli tozlaştırıcı ve tohum yayıcı olarak geri döndürülemez rolünü sürdürmeye yardımcı olarak ekonomiyi canlandırır ve hastalıkların sıçraması olasılığını azaltır.

Hareket halinde yaşam

Uçuşan tilkiler, dünyadaki en hareketli hayvanlardan biri olup bir gecede 100 kilometreden fazla uçabilir. Göçmenlerdir ve geniş bir kamp ağı arasında hareket ederler. Bir uçuşan tilki kampını fark etmek kolaydır – bağırışlar ve sürekli hareket, onları kaçırmayı zorlaştırır.

Australya kentleri, uçuşan tilkilere egzotik ve yerel ağaçların farklı zamanlarda meyve vermesi veya çiçek açması kombinasyonu sayesinde besinin çekici ve istikrarlı bir kaynağını sunar; bu da yarasaların kent kamplarında daha uzun süre geçirmesine olanak tanır.

Black Summer’ın mega yangınları, en iyi yaşam alanlarının geniş bölgelerini yaktığında, uçuşan tilkiler çok farklı beslenmeye başladı ve karaya daha uzakta, daha düşük kaliteli yanmamış ormanları aramaya başladı.

İnsanlar nasıl tepki veriyor?

Uçuşan tilkiler tuhaf, muhteşem ve ekolojik açıdan hayati önem taşıyor. Ancak evrensel bir şekilde sevilmiyorlar.

Çaresiz uçuşan tilkilerin ekinlere zarar verdiği bildirilirken, kampların boyutundaki ani değişimler yerel toplulukları gürültü ve koku konusunda endişelendirebiliyor.

Bir topluluklara yol açabilecek etkileri görmezden gelemeyiz. Ancak onları zararlı muamele etmek – ya da arazi sahiplerinin bir koloninin ani gelişine tek başına yüzleşmesine izin vermek doğru değil. Bunun yerine, hem yaşam alanlarını hem de insan ekinlerini korurken, uçuşan tilkileri doğal ve ekolojik açıdan geri döndürülemez değerli olarak tanımayı hedeflemeliyiz.

Bu bahar hasta ve aç kalan yarasabaşlı yarasaların raporlanmasıyla birlikte, yerleşik vahşi hayat bakım görevlileri bir kez daha sahaya çıktı. Yaptıkları iş hayati önem taşıyor. Ancak bu, fiziksel, finansal ve duygusal açıdan gerçek bir maliyet getiriyor. Bu gönüllüler; eğitim, ekipman, aşılar, veteriner hekimlere erişim ve rehabilitasyon kapasitesini artırma konularında çok daha iyi desteklere ihtiyaçiyor.

Vahşi hayat bakım görevlileri, devam eden krize müdahale ediyor. Sol üstten saat yönünde: Shoalhaven Yarasalı Kliniğinde tedavi edilen yetişkin bir gri başlı yarasabaşlı; Shoalhaven bölgesinden toplanan ölü gri başlı yarasabaşlılar; Sidney’de WIRES tarafından bakılan gri başlı yarasabaşlı yavrular; Shoalhaven bölgesinde bir trampoline asılı bulunan ölü bir gri başlı yarasabaşlı. Trista Leigh, Shoalhaven Yarasalı Kliniği; Sarah Curran, WIRES, CC BY

‘Bugüne kadar sıfır müdahale’

Kokoreansya toplu toplu çiçeklendiğinde, binlerce yarasabaşlı hızlı bir şekilde gelebilir. Yerleşik kasabalar için bu, gerilimlere yol açabilir.

Bu gerilimler, federal bir parlamentolar soruşturmasına bile yol açtı. Soruşturmanın 2017 yılında yayımlanan raporu, ulusal veya doğu eyaletlerine yönelik bir yarasabaşlı danışma organı çağrısında bulundu ve araştırma, toparlanma ve en az on yıl süreyle izleme için ayrılmış bir finansman önerdi. Ayrıca belediyeler için karar destek araçları ve topluluk eğitimi de önerildi.

On yıl sonra, resmi sonuç “bugüne kadar sıfır müdahale” olarak karşımıza çıkıyor. Bu arada, ulusal izleme ve kriz müdahaleleri hâlâ parçalı bir yapıda devam ediyor.

2022 sonbaharında, uzun süredir devam eden Ulusal Yarasabaşlı İzleme Programına finansman kesildi. Bu, Avustralya’nın yarasabaşlı popülasyonlarına dair güncel bir ulusal tabloya sahip olmamasına yol açarak krizlerin anlaşılmasını ve yönetilmesini çok daha zorlaştırdı.

Pozitif gelişme olarak, diğer devlet kurumları, arazi yöneticileri ve gönüllüler bu hayvanları yerel düzeyde izlemeye devam ediyor. Örneğin, NSW’deki 476 bilinen yarasabaşlı kampının %52’si artık izleniyor. 2019 yılında bu oran %35’ti.

Bu sorunu iyileştirmeye yardımcı olmak için, Western Sydney Üniversitesi’ndeki ekibimiz, tüm Avustralya uçuş tilkisi türleri için toplanan popülasyon kayıtlarını, takibi ve vatandaş bilimi verilerini içeren Avustralya Uçuş Tilkisi İzleyicisi’ni (Australian Flying-Fox Monitor) yakın zamanda yayınladı. Kullanıcılar ayrıca ağaça takılmalar, elektrik çarpmaları, açlık ve aşırı sıcaktan etkilenen yarasaları raporlayabilir.

Avustralya Uçuş Tilkisi İzleyicisi’nin (AFFM) ekran görüntüsü, uçuş tilkilerinin konumları ve sayıları hakkında güncel bilgileri gösteriyor. AFFM, CC BY

Ulusal koruma, sürdürülebilirliği gerektirir

Avustralya’nın beş uçuş tilkisi türünden üçü ulusal düzeyde tehdit altında sayılıyor. Ancak federal toparlanma planlaması, bu üçü için de oldukça yetersiz kalıyor ve bu durum, toparlanma taahhütlerini yerine getirmedeki daha geniş bir başarızıyı yansıtıyor.

Noel Adası uçuş tilkisi kritik derecede tehlike altında, ancak ulusal bir toparlanma planı yok. Gözlüklu uçuş tilkisi tehlike altında, ancak hâlâ 2010 tarihli bir plana dayanıyor ve bu plan, öngörülen sürenin altı yılı aşmış durumda. Gri başlı uçuş tilkisi ise hassas, ancak 2021 tarihli toparlanma planı, zorunlu beş yıllık inceleme süresini geçmiş durumda.

Eyalet ve federal yasalar çışabilir. Queensland, mahsulleri korumak için gri başlı uçuş tilkilerinin avlanmasına izin vermeye devam ediyor; bu uygulamanı yasaklama sözü verilmesine rağmen. Bildiğimiz kadarıyla, eyalet düzeyinde rutin olarak kırpılan ulusal düzeyde tehdit altındaki tek tür, büyük beyaz köpek balığı dışında bu tür.

Krizlerden koordinasyona

Bu yılın uçuş tilkisi krizi ne ilk ne de son olacak. Uygun bir koordinasyon eksikliğinde, bu durum vahşi yaşam bakımıcılarına yanıt vermeye bırakıldı.

Yazarlar

1. Western Sydney Üniversitesi Hayvan Ekolojisi Profesörü

2. Western Sydney Üniversitesi Hareket Ekolojisi Doktora Sonrası Araştırmacı ve Öğretim Üyesi

Western Sydney Üniversitesi Hayvan Ekolojisi Profesörü

Western Sydney Üniversitesi Hareket Ekolojisi Doktora Sonları Araştırmacı ve Öğretim Üyesi

Açıklama beyanı

Justin Welbergen, Australian Research Council, İklim Değişikliği, Enerji, Çevre ve Su Bakanlığı ile Sanayi, Bilim, Enerji & Kaynaklar Bakanlığı’ndan finansman almıştır.

Australasian Yarasanlar Derneği’nin geçmiş başkanlarından biri, Christmas Island Uçan Köpek Kılavuz Kurulu Başkanı ve NSW Uçan Köpek Danışma Kurulu Üyesidir.

Jessica Meade, uçan köpekler üzerine yürüttüğü araştırmalar için Australian Research Council; İklim Değişikliği, Enerji, Çevre ve Su Bakanlığı; ve Sanayi, Bilim, Enerji & Kaynaklar Bakanlığı’ndan finansman almıştır.

Ortaklar

Western Sydney Üniversitesi, The Conversation AU üyesi olarak finansman sağlamaktadır.