Ada türleri genellikle yalıtılmış bir ortamda ve çoğu zaman az sayıda avcıyla evrimleşir. Bu nedenle adalar, çok sayıda benzersiz türün evi olmuştur.
Ne yazık ki bu türler son derece savunmasızdır. İstilacı türlerin gelişiyle birlikte, genellikle ada türlerini avlar veya onlarla rekabet ederek yok olmalarına neden olurlar. Avrupa sömürgeleşmesinden bu yana belgelenen tüm yok oluşların yaklaşık %75’i adalarda gerçekleşmiştir.
Sıçanlar ve fareler insanları tüm dünyada takip etmiştir. Kemirgenler genellikle gemilere gizlice binerek kemirgensiz adalara ulaşır. Karaya çıktıklarında ise kuşlar, kertenkeleler, bitkiler, omurgasızlar ve diğer canlılar pahasına popülasyonları hızla artar. Yuvadaki deniz kuşu yavruları sıçanlar ve hatta fareler tarafından canlı canlı yenir. Bu durum genellikle popülasyonlarda dramatik düşüşlere yol açar.

Siyah sıçanlar, Lord Howe Adası’na geldikten birkaç on yıl içinde endemik Lord Howe Adası çubuk böceğini tamamen yok etti. Bu büyük ve çarpıcı böcek, yalnızca açık denizde bulunan, kemirgensiz uzak bir kaya yığınında hayatta kalabilmişti.
Buna karşılık, arazi yöneticileri dünya çapındaki uzak adalardan sıçan ve fareleri yok etmek için çalıştılar. Deniz kuşu popülasyonlarının kemirgenlerin yok olmasıyla toparlandığı iyi belgelenmiştir. Peki ya diğer canlılar? Yeni araştırmamızda, adalara özgü omurgasızların nasıl bir durum içinde olduğunu takip ettik. Toparlanmanın beklenenden daha yavaş olabildiğini, ancak gerçekleştiğini bulduk.

Macquarie Adası’nda bir megaherb çiçeği (Pleurophyllum hookeri) üzerinde endemik bir güve (Eudonia mawsoni).
Justine Shaw, CC BY-NC-ND
Kemirgenleri yok etmek zor bir iş
Sıçanlar ve fareler küçük, zeki ve dirençlidir. Onları büyük adalardan uzaklaştırmak kolay değildir. Tek bir üreyen çift bile kaçırılsa, hızla yeniden popülasyon oluşturabilirler.
İyi haber şu ki: son yıllarda yok etme yöntemlerimiz önemli ölçüde gelişti.
Şu anda yöneticiler yok etme için esas olarak zehirli yemlere güveniyor. Helikopterle –ve hatta dronelarla– yapılan hava yemleme, yemlerin her yere yayılmasını sağlıyor ve GPS kullanılarak doğru dağıtım garanti ediliyor. Yemleme yöntemleri, adanın büyüklüğüne ve mevcut diğer türlere göre uyarlanıyor.
Bu yöntemler, daha önce çok büyük veya coğrafi olarak karmaşık kabul edilen adalardan tüm sıçan ve farelerin başarıyla yok edilmesini mümkün kıldı. Macquarie ve Antipodes Adaları da bu adalardan ikisidir.
Helikopterlerle yapılan hava yemlemesi ve ardından tespit köpeklerinin kullanılmasıyla Macquarie Adası 2014 yılında sıçan, fare ve tavşanlardan arındırılmış ilan edildi. Antipodes Adası ise 2018’den beri faresizdir.
Son sıçan ve fareler öldükten sonra bu adalarda ne oluyor?
Deniz kuşları iyi bir şekilde toparlanıyor, ancak tam bir iyileşme on yıllar alabilir. Tehlike altındaki deniz kuşu türleri nispeten iyi incelenmiştir, çünkü bulmaları ve saymaları kolaydır.

Endemik omurgasızlar hakkında ise çok daha az şey biliyoruz; çünkü onlar daha küçük, bulunmaları daha zor ve albatros, penguen ve foklar kadar çekici olmadıkları için daha az ilgi ve fon alıyorlar. Ancak sağlıklı ve işleyen ekosistemler için kritik öneme sahipler: organik maddeleri parçalamaya ve besin döngüsü ile ayrışmayı sağlamaya yardımcı olurlar.
Macquarie Adası’ndaki omurgasızların nasıl toparlandığını anlamak için örümcekleri, böcekleri, solucanları, sinekleri ve diğer omurgasızları yakalamak amacıyla tuzaklar yerleştirdik. Fotoğrafta: Dr. Melissa Houghton omurgasız örnekleri alıyor.
Omurgasızların toparlanıp toparlanmadığını anlamak için iki Antarktika alt adasını karşılaştırdık: tek bir istilacı kemirgen türüne (fare) sahip olan Antipodes Adası ve sıçan, fare ve tavşanlara sahip olan Macquarie Adası. Her iki adada da yerli kara memelisi, sürüngen veya amfibi türü bulunmuyor.
Aralarında yaklaşık 1.500 kilometrelik okyanus olmasına rağmen, rüzgar ve kuşlar aracılığıyla uzun mesafeli yayılma sayesinde iki ada 18 ortak omurgasız türüne sahiptir. Ayrıca her birinin kendine özgü türleri de var: Macquarie Adası’nda endemik bir salyangoz ve Antipodes Adası’nda ise fareler nedeniyle muhtemelen yok olmuş olan, tanımlanmamış bir mağara weta’sı (uçamayan yer çekirgisi).
Antipodes Adası’nda 80’den fazla bilinen yerli böcek türü ve 16 örümcek türü bulunurken, Macquarie Adası’nda sadece 19 bilinen yerli böcek türü ve 3 örümcek türü var. Her iki adada da solucanlar, keneler, ilkbahar sinekleri, akarlar, yumuşakçalar ve daha birçok başka omurgasız türü de bulunmaktadır.
Kalıcı kasabaların, tarımın, orman yangınlarının veya arazi temizliğinin olmaması nedeniyle bu adalar ideal doğal laboratuvarlar niteliği taşıyor.
Yüzeyde gezinen omurgasızları tuzaklarla yakalamak için birkaç yıl boyunca her iki adayı da ziyaret ettik. Her iki ada da çok rüzgarlı olduğundan, sadece birkaç uçan böcek türüne sahipler.
Her iki adada da çeşitli alanlardan örnekler aldık ve aynı alanları zaman içinde tekrar örnekledik. Daha sonra tüm örnekleri tanımlamak için bir uzman tarafından yüzlerce saatlik mikroskop çalışması yapıldı.
Sonuçlarımızı kemirgenler yok edilmeden önce toplanan verilerle karşılaştırdık. Bu, uzun süreli tarihsel kayıtlar ve veri setleri arayışını içerdi ve Macquarie Adası için 30 yıllık, Antipodes Adası için ise sekiz yıllık verilere ulaştık. Uzun vadeli izleme, bize temel ve referans verilerini sağladı.
Omurgasızlar her iki adada da iyi toparlanma belirtileri gösterdi. Genel olarak daha fazla omurgasız ve çeşitli türler tespit edildi. Özellikle fareler tarafından avlanan örümcekler ve sinek larvaları güçlü bir toparlanma gösterdi.
Toparlanma eşit dağılmadı. Antipodes Adası’nda yerli örümcekler, böcekler, solucanlar ve psödoskorpionlar en büyük toparlanmayı gösterirken, Macquarie Adası’nda ise yerli sinekler en çok fayda sağlayan türler oldu.
Bu farkın nedeni ne? 150 yıldan fazla bir süre boyunca tavşanlar Macquarie Adası’nda çoğaldı ve adanın olağanüstü çayırlarını, megaherb bitkilerini ve otluk alanlarını yedi. Onların yok edilmesinden on yıldan fazla bir süre sonra bile bitkiler ve peyzaj henüz tam olarak toparlanmadı. Bu da omurgasızlar için daha az habitat anlamına geliyor. Macquarie Adası’nda ayrıca istilacı sıçanlar da vardı.
İstilacı fareler Antarktika alt bölgelerindeki örümcekleri (Myro spp.) yedi. Kemirgenlerin yok edilmesi, sayılarında artışa yol açtı.
Sonuçlarımız, adalardan istilacı türlerin yok edilmesinin faydalarını gösteren bilgi birikimine ekleniyor.
Avustralya’nın mercanlarla çevrili Lord Howe Adası 2019’dan beri sıçan ve faresiz. Yerli omurgasızlar ve kuşlar tekrar canlanıyor.
Yetkililer, zehirli yemler kullanarak Lord Howe Adası’ndan kemirgenleri başarıyla yok etti.
Editorial RF/Getty
Adalar hem biyolojik çeşitlilik hem de yok oluş için kritik alanlardır. Sıçan, fare ve diğer zararlı türlerden kurtulmak, endemik ve yerli türleri yok olmanın eşiğinden döndürebilir ve daha geniş ekosistemlerin restorasyonunu başlatabilir.
Yok etme çabaları, ziyaretçiler ve kargo için sürekli biyogüvenlik önlemleriyle birleştirilmelidir; böylece kemirgenlerin ve diğer türlerin geri dönmesi engellenir.
Araştırmamız, Yeni Zelanda’nın Antarktika alt Auckland Adası ve Güney Afrika’nın Marion Adası gibi farelerin yerli türleri yok ettiği daha fazla adada kemirgenlerin yok edilmesi gerektiğini gösteriyor.
Fareler ve sıçanlar Avustralya adalarında, daha büyük olan Norfolk ve Christmas Adaları’ndan yüzlerce küçük adaya kadar sorun olmaya devam ediyor. Uzun vadede, istilacı kemirgenlerin ada türleri üzerindeki ağır etkisini durdurabilir ve ekosistemleri yeniden canlandırabiliriz.
Bu makaleye Biosecurity Tasmania’dan Dr. Melissa Houghton katkıda bulundu.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
