Danimarkalı uzmanlar, ailelerin yaşam kalitesinden çocuk yetiştirmeye kadar uzanan konularda sıkça dünyanın en iyi listelerinin başında yer aldığı ülkede; yeni ebeveynlere ayrılan izin süreleri ve bu iznin paylaşım biçimi ile İngiltere arasında dikkate değer farklar bulunduğunu ortaya koydu. Aarhus Üniversitesi’nden bir psikoloji profesörü, iki ülke arasındaki temel farklılıkların aile politikaları, çocuk yetiştirmeye dair uygulamalar ve kültürel inançlardan oluştuğunu, ancak Danimarka modelinin ebeveynler arasında tam eşitlik sağladığına dair kanıt bulunmadığını belirtti.
Araştırmacı, kendi çalışmalarının da bu bulguları desteklediğini; Danimarka’da babaların izinleri daha uzun olsa ve işe dönüş süreçleri kolaylaşsa da, gece bakımı yükünün büyük ölçüde annelerde kaldığı görüldüğünü ekledi. Bu durumun annelerin sağlığı ve doğum sonrası deneyimleri üzerinde önemli etkileri olduğunu vurguladı.
Babalara ayrılan izinlerde belirgin farklar
Danimarka ve İngiltere, yeni ebeveynlere verilen izinde iki açıdan dikkatle ayrılıyor: sağlanan tazminat miktarı ve iznin ebeveynler arasında paylaşım biçimi. Danimarka, İngiltere’ye göre daha cömert bir izin finansmanı sunuyor ve her iki ebeveyn için de birbirine aktarılamayacak eşit miktarlarda izin tanıyor.
Danimarka, 2022 yılında babalara veannelere karşılıklı olarak 11 haftalık izni kullandırmayanın kaybedeceği şekilde (“kullan ya da kaybet”) sunan bir reform hayata geçirdi. Bu düzenlemeye göre babaların büyük kısmı kendilerine ayrılan, aktarılamayan izin dönemini kullanıyor.
İngiltere’deki babalar için yasal izin hakkı çok daha kısa, sadece iki hafta sürüyor ve maaş desteği de düşük seviyede. İngiltere’de bu destek ortalama gelirin yaklaşık %19’unu kapsarken, Danimarka’da oran yaklaşık %50 düzeyinde.
Her iki ülkedeki işverenler de yasal asgari süreyi aşan, daha uzun izin veya daha yüksek ödeme sunan ek doğum izini teklif edebiliyor. Buna rağmen İngiltere babaları Danimarkalı rakiplerine göre çok daha az alıkoyucu kullanıyor; güncel bir araştırma, çoğunun yaklaşık iki hafta izin kullandığını ortaya koydu.
Anne hâlâ geceleri bakımı üstleniyor
Danimarka’nın aktarılamayan babalık izi, bebek bakımının ebeveynler arasında daha eşit paylaşılmasını ve annelerin ücretli iş yaşamında kalmayı başarmasını hedefliyor. Erken çocukluk dönemi bakım giderlerinin en az %75’ini karşılayan sübvansiyonlarla birlikte bu politikalar, Danimarka’da İngiltere’ye kıyasla belirgin ölçüde daha yüksek bir istihdam oranının görülmesinin açıklamasından biri.
Bu uygulamanın Danimarkalı ebeveynler için nispeten yüksek sosyal güvence ortamında daha kolay benimsendiği söylenebilir. Ulusal düzeyde temsilci bir araştırmada Danimarka’da katılımcıların %74’ü insanların çoğuna güvenebileceğini söylerken, İngiltere’deki yetişkinlerin yalnızca %43’u aynı görüşü paylaşıyor.
Sakin bebekler mi?
Danimarkalı ebeveyn politikalarının cömertliği ve dışarıda uykuya izin veren sosyal güvence göz önüne alındığında, medyanın zaman zaman mutlu Danimarkalı bebeklerden bahsetmesi şaşırtıcı değil. Bir analiz, İngiliz bebekleri en çok ağlayan, Danimarkalı bebekleri ise en az ağlayan olarak sıraladı.
Buna dair çeşitli açıklamalar öne sürüldü: Danimarkalı ebeveynlerin cömert aile izinden dolayı daha az stresli olması; dışarıda uyumanın sakin bebekler teşvik etmesi; ya da basitçe Danimarkalı ebeveynlerin ağlamayı bebeklerin iletişim kurmasının normal bir yolu olarak görmesi, korkulacak bir şey değilmiş gibi yaklaşması.
Ancak kanıtlara yakından bakıldığında dikkatli olunması gerektiği görülüyor. Danimarkalı bebeklerin ağlama tahminleri, yalnızca iki on yıl öncesinde yürütülen ve nispeten az sayıda bebekle gerçekleştirilen birkaç çalışmaya dayanıyor.
Farkı belirleyen tek faktör yok
Danimarka’daki ebeveynliği İngiltere’denkinden ayıran tek bir faktör değil; aile politikaları, çocuk yetiştirmeye dair uygulamalar ve çocuklar için iyinin ne olduğuna dair kültürel inançların birleşimi. Politikalar babanın erken dönemden itibaren sürece dahil olmasını teşvik ediyor ve birçok annenin ücretli iş yaşamında kalmayı başarmasını kolaylaştırıyor.
Ancak bu politikalar bakımın ebeveynler arasında eşit paylaşıldığı anlamına gelmiyor. Günümüze kadar ulaşan kanıtlara göre, Danimarka modelinin bebeklerin daha az ağlamasına yol açacağına dair bir garanti de yok.
