Sajjad Hossain, 2025 yılında 23 yaşında, Bangladeş’in doğusundaki Comilla şehrinde yeni mezun olurken bir WhatsApp grubu üzerinden kendisine ulaşan bir iş ilanıyla Kamboçya’ya gitti. Veri girişinden oluşan bu iş, evinde kazanacağı maaştan birkaç kat fazla kazandırma vaadi ve vize sürecini üstlenecek aracıyla dikkat çekiyordu. Bir ay içinde belge imzalayan Hossain, yaklaşık 450.000 Bangladeş takası (3.640 dolar) ödedi ve Kamboçya’ya giden uçağa bindi. Phnom Penh’e indiğinden 48 saat geçmeden pasaponu bir şirket kasasına, vaat edilen iş ise kaybolmuştu.
Hossain’in Kamboçya’daki şans arayışı, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Af Örgütü’nün “siber kölelik” olarak nitelendirdiği teknoloji destekli insan ticaretinin tam bir örneğini oluşturuyor. Doğrudan sosyal medya üzerinden iş ilanı yayılan bu dolandırıcılık düzeninde mağdur önce Kamboçya’ya uçuruluyor, pasaponu alınıyor ve sonra dijital dolandırmaları yürüten bir tesise satılıyor.
Teknoloji Destekli İstihdam Dolandırıcılığı
Son araştırmalar, bu üç kademeli ağıın insan ticaretinin teknoloji destekli sürecini etkili biçimde dijitalleştirdiğini ortaya koyuyor. Yasa dışı istihdam ajanslarından, ihlalcili seyahat acentelerinden ve aracıdan (dalal) oluşan bir ağ bu süreci yönetiyor.
Aracılar, göçmenlerin zaten güvendiği aynı sosyal ağlara — Facebook gruplarına, WhatsApp çevrelerine ve anlık mesajlaşma uygulaması imo’ya — yerleşip sıradan bir yurt dışı iş ilanına benzeyen duyurular yayıyor. Yüksek ücretli işler ve “ani vize” vaatlerinde bulunuyorlar; üstelik aslında organize dolandırıcılık çetesinin parçası olduğu iddia edilen “başarılı göçmenleri” içeren Telegram gruplarıyla övünüyorlar.
Ne yazık ki birçok göçmen, istihdam ajanslarının operasyonlarını, iş sözleşmelerini, alıcıların detaylarını ya da bu varış yerlerinin ve ülkelerin ekonomik koşullarını doğrulamadan yeni ülkelere gidiyor ve çok uluslu ağların tuzağına düşüyor. Oraya ayak bastıkları anda gerçeklik değişiyor. Tek tek tüm vaatler dolandırıcılığa dönüştürülüyor ve küresel dolandırm ağlarının tuzağına yakalanıyorlar.
Riaz Ahmed, akademik araştırmacı ve göçmen uzmanı
Kamboçya’daki istihdamın gerçekliğini değerlendiren WARBE Vakfı Başkanı Syed Saiful Haque, Bangladeşli işçiler için ülkenin gerçekten kârlı bir varış yeri olmadığını vurguluyor: “Kamboçya, Bangladeşli işciler için gerçekten kârlı bir varış yeri değil. Bunu dürüst olmayan istihdam ajansları, sözde yüksek ücretli IT ya da otelcilik işlerini tanıtarak uyduruyor. İstismarcı aracılar ve birkaç seyahat acentesi bu çaresizlikten faydalanıp onları geleneksel varış yerlerine göre ucuz, hızlı ve kolay alternatifler olarak tanıtıyor.”
Bangladeş’in Kamboçya’da konsolosluk temsilciliği bulunmuyor; yani bu rotayı seçen her göçmen, işler yoluna gitmediğinde çağırabileceği bir büyükelçilik olmadan hareket ediyor. Yine de resmi rakamlar, iade edilenlerin yüzde 80’inin başlangıçta yasal göçmenlik kanallarını kullandığını ve yüzde 66’sının kayıtlı ajanslar yerine aracıları tercih ettiğini gösteriyor.
İnternet Tuzağında, İçeride Kilitli
Tesis, ilanın vaatlerinin tamamen çöktüğü yerdir. Varışta pasaponlar alınıyor ve mağdurlar operatörler arasında 1.500 ile 4.000 dolar arasında toplamlara satıldıklarını anlatıyor.
Kamboçya’daki durumunu anlatan bir mağdur, aracılarından süresi dolan vizesinin uzatılmasını istediğini ancak reddedildiğini ekleyerek artık “başka bir şirkete satılmak için sıradan bir binada beklediğini” söyledi.
Bir başkası ise bir iş merkezinde çalışmak yerine başka bir iş almaya çalıştığını, ancak acentenin bunu reddettiğini ve şimdi ailesinden daha fazla para göndermelerini zorunda tuttuğunu aktarıyor.
Ailelerin doğrudan aranıp bir yakalarının kurtarılması için 3.000 dolara kadar toplamlar istendiği bildiriliyor; ödeyemeyen her ailenin üstünde tekrar satılma tehdidi asılı kalıyor. Bir göçmen, acentenin kendisinden 3.500 dolar aldığını ve ardından tüm iletişimi kestiğini söyledi.
iade edilenler ayrıca tutma tesisleri içinde şiddet, kötü muamele ve işkence vakalarını da anlatıyor.
Çoğu, oğullarının bu dolandırmalarda tuzağa düştüğü ailelerin çığlığını dile getiriyor. Çoğu zaten ailenin tüm biriktirdiği parayı kaybetmiş durumda; oğullarını kurtarmak için ellerinde hiçbir şey kalmadı. Bazı mağdurlar onları ticaret yapanlara karşı harekete geçmek istese de, dava açmak için yeterli kanıtı neredeyse hiç yok.
Pramit Khandaker, Bangladeş Probashi Oikko Vakfı sözcüsü
Çoğu bize bu aracı ve seyahat acentelerine karşı şikayet etme umuduyla hukuki destek için geliyor. Ne yazık ki vakaları işleme ya da açma konusunda destekleyici belgeleri, ödeme kayıtlarını ya da işlem makbuzlarını sağlama konusunda çoğu başarısız oluyor.
Pramit Khandaker, Bangladeş Probashi Oikko Vakfı sövcüsü
Zorunlu Siber Suç Aracılığıyla İstismar
Ticaret mağdurları genellikle çevrimiçi dolandırıcılık işlerini yapmaya zorlanıyor. Bu operasyonlar aşk dolandırmaları (pig butchering olarak da bilinen), sa Yatırım ve kripto para dolandırmalarını içeriyor.
Bu ticaret sanayi inanılmaz derecede büyük. Bölgesel fraud merkezlerinde tesisler binlerce ticaretle mağdur edilen işçi aynı anda tuzağa düşürüyor; 2026 yılı Birleşmiş Milletler raporu küresel düzeyde en az 300.000 kişinin şu anda dolandırm çiftliklerinde mahsur kaldığını tahmin ediyor. Operasyonlar içeriden disiplinli çağrı merkezlerine benziyor, ancak gerçekte bir hapishanenin sıkı kontrolıyla yönetiliyor.
Bir iade edilen, kumarhane işine başvurup çevrimiçi başkalarını tuzağa düşürmeye zorlanan biri. 4.047 dolar harcadı ve sadece 972 dolar kazandı. Sonra ailesinin onu kurtarıp eve döndürmek için ek olarak 1.214 dolar ödemesi gerekti.
Bu arada, ülke çapında düzenlenen bir baskın bu yıl altı ay içinde Kamboçya’da 118 siteyi bastırıp yaklaşık 5.000 kişiyi tutukladı. Kamboçya, Nisan ayında en kötü suçlular için ömür boyu hapis cezasıyla tehdit eden ilk özel anti-dolandırma yasasını onayladı. Ancak Kamboçya yetkilileri dolandırm çiftliklerine yönelik baskını artırırken aynı zamanda bu konuda raporlayan gazetecileri de tutuklayıp takip ediyor.
Birlik düzenleyicileri ise kolluk kuvvetlerinden kaçınmanın yeni yollarını buluyor. Büyük tesisler, Phnom Penh çevresindeki sıradan apartman bloklarının içine gizlenmiş küçük hücrelere bölünüyor ve bu kriz sırasında çok sayıda ticaretle mağdur edilen işçi mahsur kalıyor.
Dasanın Ardındaki Kriz
Bangladeş İşgücü, İstihdam ve Eğitimi Kurumu (BMET) verilerine göre 17.031 Bangladeşli göçmen Haziran 2023 ile Temmuz 2026 arasında iş için Kamboçya’ya gitti.
Ne yazık ki gidenlerin yüzde 98’i kendilerine vaat edilen alıyı alamadı. Bu, tüm göçmenlik koridorunu istisna değil, tasarım gereği dolandırıcı olarak tanımlıyor.
Bu bağlamda Bangladeş, Haziran 2026’dan beri Kamboçya’dan siber dolandırmaya mağdur olan yaklaşık 1.800 kişinin içinde bulunduğu kitleden 583 vatandaşını iade etti.
Bir vakada bir iade edilen, vizesiz aşırı kalma için ceza ücretlerini de içeren 2.266 dolar harcayarak eve dönüş yolunu güvence altına aldı.
Bir başkası ise tamamen vazgeçmeden önce dokuz boş ay hayatta kalmak için evdeki ailelerinden para biriktirdiğini paylaştı: “Çalışma fırsatları yok. Kamboçya’ya giden herkes suç örgütlerinin tuzağına düşecek.”
Döngüyü Kapatmak
Teknoloji destekli istihdam ve zorunlu siber dolandırm tek bir boru hattı olarak işliyor; Hossain’in tesisini bir ailenin fidye ile bağlayan şey bu. İki ayrı suç değil, sürekli bir mekanizma.
Sadece üç yıl içinde konsolosluk temsilciliği olmayan bir ülkeye 17.031 Bangladeşlinin gitmesi, yurt dışındaki kendi vatandaşlarını izlemede devasa bir kör nokta gösteriyor.
Hossain bu yıl Kamboçya’da düzenlenen bir baskın sırasında tesis içinde dört ay geçirdikten sonra kurtarıldı. Hiçbir birikrimi olmadan ve ciddi borçla eve döndü; ailesinin hala ödediği bir borç.
Başkalarıysa aynı ilana kanıp aynı uçağa bindi, ancak aynı kaderle karşılaştı.
