2025 yılında Yeni Zelanda’nın başkenti Wellington’da düzenlenen ULTRA Yeni Zelanda Müzik Festivali ile Auckland’daki Spark Arena’da sahne alan Linkin Park, ülkenin müzik sektörünü canlandırdığı iddia edilen bir kamu fonundan destek aldı. İşletme, Yenilik ve İstihdam Bakanlığı (MBIE) tarafından yönetilen 40 milyon Yeni Zelanda doları değerindeki “Etkinlik Çekim Paketi” ile finanse edilen bu konserlerin izleyicilerinin neredeyse tamamının yurt içinden geldiği ortaya çıktı; festivalde katılımcıların yalnızca yüzde 0,4’ü, Linkin Park konserinde ise sadece yüzde 1’i etkinlik için ülkeye gelen yabancı ziyaretçilerdi.
Bu verilerin kamu fonlarının amacıyla örtüşüp örtüşmediğini tartışmak, Yeni Zelanda’daki canlı müzik sahnesinin finansmanına dair derinleşen bir sorunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, uluslararası turnelerin yerel sektöre sağladığı katkılar kadar, bu yatırımların daha stratejik ve sürdürülebilir biçimde kullanılması gerektiğini savunuyor.
Konser turları için ayrılan fonların kaynağı
Bu yıl mart ayında Linkin Park, Auckland’ın Spark Arena’da o venue tarihinin en büyük konserini verdi: 12.376 hayran, bantı 2013’ten beri ilk kez Yeni Zelanda’da canlı izledi.
Venüde kontrol hissesine sahip olan ve Ticketmaster’ın da içinde bulunduğu Live Nation organizatörü, etkinliğin finansmanını MBIE tarafından yürütülen 40 milyon dolarlık “Etkinlik Çekim Paketi”nden aldı. Paketin amacı, “büyük kitleleri ve uluslararası ziyaretçileri çeken gösteri etkinliklerini desteklemek”. Linkin Park açıkça büyük bir kalabalığı cezbetmiş olsa da, yurt dışından gelen çok az kişi vardı.
Resmi Bilgi Yasası kapsamında açıklanan MBIE verilerine göre, etkinliğe katılanların yalnızca 126’sı—katılımcıların yüzde 1’i—konser için specifically Aotearoa Yeni Zelanda’ya geldi.
Bu oranlar, bu yıl başında Wellington’da düzenlenen ve yine Etkinlik Çekim Paketi ile desteklenen ULTRA Yeni Zelanda Müzik Festivali için de benzer: Uluslararası ziyaretçi sayısı 118’i, yani katılımcıların yüzde 0,4’ünü oluşturdu.
Fonun eleştirileri
Paket, çok uluslu organizatörleri yerel etkinliklerin önüne koyması ve her durumda sahne alacak olan Uluslararası sanatçıları sübvansiye etmesi nedeniyle zaten eleştiriliyordu.
Aslında MBIE’nin Nisan 2025’te Turizm ve Hizmetler Bakanı Louise Upston’a sunduğu tavsiye, konser turlarının devlet tarafından finanse edilmemesi yönündeydi; çünkü faydaların maliyetleri aşmasının düşük bir ihtimal olduğu düşünülüyordu.
Septembre ayında bakan, paket yatırımıyla ilgili kabine belgesinde araştırmamıza atıfta bulundu ve özellikle her dolar canlı performans etkinliğine yatırıldığında topluma 3,20 dolar geri döndüğüne dair 2024 yılında yapılan bir bulguya işaret etti.
Louise Upston, Turizm ve Hizmetler Bakanı
Bu araştırma, canlı performans etkinliklerine yatırımın yan faydalar doğurduğunu gösteriyordu. Ancak biz de bu ölçekteki kamu fonlarının dikkatlice hedeflenmesi gerektiğini savunuyorduk.
Maliyetler ve faydalar
Yerel sahnenin en iyi şekilde nasıl finanse edileceği ve destekleneceğine dair tartışma kolay değil; Etkinlik Çekim Paketi’nin etkisine dair analizler şimdiye kadar tutarsız ve farklı yorumlara açık oldu.
Wellington Şehir Konseyi’nin ULTRA için konser sonrası yaptığı değerlendirme, etkinliğin “beklentilerin üzerinde getiriler sağladığını”, bunun arasında kişi başına 575 dolar ortalamasıyla—en ucuz bilet maliyetinin yaklaşık üç katını temsil eden—5,4 milyon dolar yeni ziyaretçi harcamasını da içerdiğini gösterdi.
Bu bulgu, bilet maliyetinin bir canlı performansa katılmayla ilgili toplam tüketici harcamasının yaklaşık üçte biri olduğu yönündeki bulgularımızla örtüşüyor.
Daha geniş ölçekte Upston, paketten destek alan ilk dört etkinliğin—iki büyük spor müsabakasını da içeren—”5,9 milyon dolarlık yatırımdan” 15 milyon dolardan fazla net fayda sağladığını” ve “yerel yeteneğin dünyanın en büyük sanatçılarıyla sahne alma fırsatları yarattığını” belirtti.
Sayılar, MBIE’nin bu dört etkinliğe dair maliyet-fayda analizinden geliyor; bu analize göre maliyet-fayda oranı 1,26’ya (brut fayda brut maliyete bölünerek) ulaştı. Ancak raporlama, hangi maliyet ve faydaların ölçüldüğüne dair bir ayrım içermiyor.
Aynı nedenden dolayı, MBIE’nin hesaplamasını araştırmamızla karşılaştıramıyoruz. Ancak bu sayılar, bakanlığın önceki ters yöndeki tavsiyesine rağmen, Etkinlik Çekim Paketi’ne attribüt edilebilecek faydaların maliyetleri aşması gerektiğini gösteriyor.
Daha etkili bir büyüme yolu
Araştırmamız, canlı izleyici katılımını ve topluluklara sağlanan faydaları arttırmanın en iyi yollarını da ortaya koydu: daha ucuz etkinliklerin önünü açmak, işitme engelli ve engelli kişiler için erişilebilirliği sağlamak ve ana kent merkezleri dışında katılımı arttırmak.
Bunu yapmanın en etkili yolu, “çok sayıda küçük, sürdürülebilir yatırıma öncelik vermek” olarak tanımlandı.
Ziyetçileri kent merkezlerine yönlendirmek için, yerel konseylerle ortaklaşa etkinlikler kullanarak yurt içi turizm ve hizmet harcamalarını canlandırmaq gibi geçerli sebepler olabilir.
Ancak MBIE tarafından yaptırılan son bağımsız inceleme, Etkinlik Çekim Paketi’nin merkez ve yerel yönetim arasında koordinasyon eksikliğini ve fonun amacına dair belirsizliği gösterdiğini savunuyor.
Rapor, hükümetin stratejik uzun vadeli yatırıma karşılık hızlı ve geçici bir finansman yaklaşımını önceliklendirdiğini öne sürüyor.
Yatırım stratejik olmalı
Canlı müzik için devlet harcamalarını gerekçelendiren iyi kanıtlar varken, araştırmamız böyle yatırımların çok daha stratejik ve etkili biçimde kullanılabileceğini gösteriyor.
Önceden, uluslararası organizatörlerin kârlarının bir kısmını yerel sektöre; taban altyapısını, izleyici gelişimini ve yetenek ve ihracat zincirlerini desteklemek için yeniden yatırıma almalarını savunduk.
Daha temel düzeyde, Music Managers Forum’un “Spotlight Aotearoa girişimi” gibi bir şemanın tüm uluslararası turları yerel destek sanatçılarını rezerve etmek ve tanıtmak zorunda kılması gerekecekti.
Bölgesel canlı performans, ayrıca hükümetin bölges etkinlik tanıtım fonu aracılığıyla da desteklenebilir. Mevcut kriterler turne müziğini ve uluslararası ekibi hariç tutuyor, ancak bu kolayca değiştirilebilir.
Hükümet, Etkinlik Çekim Paketi’nin bir sonraki yıldan sonra da devam etmesini isteyen uluslararası organizatörlerin büyük gösterilerin maliyetlerini sübvansiye etmeye devam ederse, yerel müzik etkinlikleri ve altyapısına doğrudan yatırımdan daha iyi sonuçlar üretmenin nasıl sağlanacağını kanıtlamak onların sorumluluğundadır.
Spark Arena Topluluk Etkinlik Fonu’nun Auckland’daki üç yaş sınırı olmayan müzik alanına yaptığı 60.000 dolarlık son yatırım memnuniyet verici olsa da, bu merkez hükümetinden alınabilecek 40 milyon dolarla karşılaştırıldığında göreceli olarak küçük kalıyor.
Canlı performansa yönelik devlet yatırımı, toplum için olumlu getiriler üretiyor ve uluslararası turlar bunun içinde önemli bir rol oynayabilir.
Ancak bu yatırımdan sürdürülebilir yerel sanatçı gelişimini desteklemek için stratejik biçimde yararlanmak en mantıklısıdır. Bu, izleyicilerin daha kolay erişebileceği, daha ucuz etkinliklerin büyümesini sağlar. En önemlisi, faydaları uzun vadeli kamu değeri için yerel ekonomilerde tutar.
