Avustralya’nın göçmenlik Bakanı Tony Burke, geçen hafta sonu bütünüyle yeni bir göçmenlik reformunun parçası olarak sırt çantalı (backpacker) vizelere yönelik kapsamlı kısıtlamalar açıkladı. Buna göre ikinci yıl için verilen vizeler 57 bin 45 bine düşürülürken, üçünc yıl vizeleri 31 binden 5 bine indirilecek ve toplamda 38 bin kişilik yer kaldırılacak. Ayrıca üç aylık vize işleme gecikmesi getirilmesi, ülkedeki çiftçileri ve sektör kuruluşlarını bölge Avustralya’daki iş gücü açlığı endişesiyle karşı karşıya bıraktı.
Bu yeni düzenlemeler, meyve toplayıcılıktan yaşlı bakımı hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede, özellikle hasat gibi yoğun dönemlerde bölge Avustralya’nın temelini oluşturan tarım ve ilgili sektörlerin işçi bulma zorluğunu derinleştirecek. Sektör temsilcileri, vize kısıtlamalarıyla birlikte gelen üç aylık bekleme süresinin, hasat zamanında ürünün toplanıp satılması ile çürüüp kaybedilmesi arasındaki farkı oluşturacağını vurguluyor.
Sırt çantalı vizeler ve tarım iş gücündeki rolü
Dört yıllık bir araştırma sürecinde 600’den fazla sırt çantalı çalışanla, 60’tan fazla işverenle, sektör kuruluşuyla ve topluluk üyesiyle görüşük. Bu görüşmelerden edinilen bilgiler, bölge Avustralya’daki işverenlerin endişelenmesi için geçerli nedenleri olduğunu gösteriyor.
Sırt çantalı çalışanların çoğu bize benzer ifadeler dile getirdi: “İkinci yıl vize istiyorum, bu yüzden papaya çiftliğinde çalışıyorum.” ya da “Çiftlik işini sevmiyorum ama hepsi ekstra vize süresi için.” Bu sözler, birçok genç yabancı uyruklu çalışanın vize uzatması için zorunlu olarak tarım sektöründe kalmak zorunda olduğunu ortaya koyuyor.
Sırt çantalvizeleri (Working Holiday Maker) 1975 yılından beri mevcut. Araştırmalarımız, bu turistlerin son beş yılda Avustralya çiftçileri için vazgeçilmez işçilere dönüştüğünü gösteriyor.
Tarım işlerinin yedide biri sırt çantalıların elinde
Tarım işlerinin yaklaşık yedide birini sırt çantalı çalışanlar yapıyor; bu oran hasat gibi zirve dönemlerde daha da yükseliyor. 30 Haziran’da biten mali yılda, 40’tan fazla ülkeden 323 binden fazla sırt çanlı çalışana Working Holiday Maker vizesi verildi. Bu rakam, COVID öncesi döneme göre belirgin biçimde yüksek; 2011-2019 yılları arasında yıllık bu sayı 210 bin ile 250 bin arasındaydı.
Bu sırt çanlılar, vize uzatmaları karşılığında aylarca bölge Avustralya’da çalışmaya yönlendiriliyor. Üç aydan fazla çalışma yaparak ekstra bir yıl kalabilecekler; buna tarım, turizm ve konaklama, inşaat, sağlık hizmetleri ve afetzade kurtarma çalışmalarını kapsayan “bölgesel, uzak veya belirlenmiş” sektörlerde çalışmak sayılıyor.
Nelerin değişeceği
Dünya Bakanı Tony Burke geçen hafta sonu, bir yıldan fazla kalmak isteyen sırt çanlılar için kura sistemini de içeren kapsamlı değişiklikleri açıkladı. Ancak henüz çok az detay verildi ve bu durum, ormanda geçirilen ayların gerçekten sayılısayacağını belirsizleştirdi.
İkinci yıl sırt çanlı vizeleri 57 binden 45 bine düşürülecek. Üçünc yıl içinse 31 biden 5 bine inecek; bu da 38 bin kişilik bir azalma anlamına geliyor.
Avustralya göçmenlik politikasının yeniden yapısına dair aynı zamanda duyurulan üç aylık vize işleme gecikmesi, Ulusal Çiftçi Federasyonu’ndan (National Farmers Federation) en keskin uyarıyı çekti:
“Çiftçilerin onaylara aylar değil, günler içinde ihtiyaçları var. Birçok çiftlik için üç ay, bir mahsülü hasat etmek ile onu kaybetmek arasındaki farktır.”
Ulusal Çiftçi Federasyonu (National Farmers Federation)
“En zor kısım vizeyi halletmekti”
Süregelen araştırmalarımız kapsamında, ülke genelinde sırt çanlılarla bölgede çalışarak vize uzatması elde etme konusundaki deneyimlerini dinledik.
Bunlardan biri, Peru’dan bir sırt çanlı: “Varınca Melbourne’da konaklama işi yaptım ama sonra ekstra vizeyi almak için kızılcık toplamaya kuzeye gitmek zorunda kaldım. Zordu, sıcaktı; başta ‘Burada ne yapıyorum?’ diye düşündüm ama sonra her gün çalışıp belirlenen günleri tamamladım ve vizemi uzattım.”
Araştırmamız, vize sahiplerinin de işverenlerin de “bölgesel çalışma günü” olarak sayılan şey konusunda kafalarının karıştığını gösteriyor. Çalışılan günler maaş bordürü ve çalışmanın posta koduna göre hesaplanıyor ancak günlük asgari saat belirlemesi yok.
Hollanda’dan bir sırt çanlı şunu anlattı: “En zor kısım vizeyi ve vize uzatmasını halletmekti. Planlarına biraz daha belirsizlik katıyor.”
Vize uzatmaları için kura sistemi süreci daha da karmaşıklaştıracak.
Geçmişten dersler
Çiftçiler, pandemi döneminde göçmenliğin durdurulması sırasındaki sırt çanlı eksikliğinin yıkıcı etkisini görmüştü; bu sırada taze meyveler işçi açlığı nedeniyle çürümeye bırakılmıştı.
“Taze meyve toplayacak kimse kalmadığı için ürünler alanda çürüdü. Çiftçilerimiz ne yapacağını bilemedi.”
Bölge Avustralya’dan bir çiftçi
Bazıları, Avustralya’nın Pasifik İşçi Hareketliliği (Pacific Australia Labour Mobility – PALM) programı altında Pasifik ülkelerinden gelen işçilere daha fazla güvenmesi gerektiğini savundu; ancak lojistik açıdan her zaman bu kadar kolay değil. Hasat sezonu gibi zirve dönemler, nispeten kısa bir süre için çok sayıda işçi gerektiriyor.
Meyve ve sebze üreticileri birliğinin bir temsilcisi bize şunu söyledi:
“Bu kısa çalışma pencerelerini arayan o işçilere bağırlız […] vize buna yardımcı oluyor. Sırt çanlılar, hasat işi için başlıca iş gücü kaynağımızı oluşturuyor.”
Meyve ve sebze üreticileri birliği temsilcisi
Sırt çanlılar gibi geçici iş gücü toplulukları aynı zamanda işe almak ve istihdam etmek açısından daha ucuz.
Australyalı işçilerin çekilmesi de kolay bir çözüm değil; İrlanda’dan bir sırt çalı bize şunu anlattı: “Çiftliğimizde bu yıl biraz daha uzağa çalışmak için gelen birkaç Australyalı vardı ve çoğu ‘sigorta molasından’ sonra kaybolup gitti.”
Australyalı gençleri tarım işine yönlendirme çabaları, COVID kaynaklı iş açığını kapatmak için güçlü sonuçlar vermedi.
Bölgesel bir kasabadaki bir polis memuru sırt çanlılar hakkında şunu söyledi:
“Onsuz besinlerimiz toplanmaz, patateslerimiz alanda kalır […] Publar boş, marketler ise boş olur. Topluluğumuzun bir parçasıdırlar.”
Bölgesel bir kasabadaki polis memuru
Bölge Avustralya için risk
Sırt çanlılar bize, vize uzatması elde etmek için “kendilerini çok şeylere maruz bırakmaya hazır olduklarını” söylediler.
Geçmiş deneyimler, teşvik sunulmadığı sürece sırt çanlıların bölgede çalışma olasılığının daha düşük olduğunu gösteriyor.
Hükümetin bu göçmenlik değişikliklerini yapmadan önce sırt çanlılarla ve bölge işverenleriyle görüşmeye devam etmesi gerekiyor. Vize tavanları ve üç aylık işleme gecikmesi, çiftliklerin ve bölge sektörlerinin işçi açığında kalma riski taşıyor.
Sırt çanlılardan, belirsiz sonuçlu bir kuraya sokulmadan önce ormanda aylarca zor koşullarda çalışmaları beklemek, yalnızca o sırt çanlılar için değil, aynı zamanda bölge Avustralya için de büyük bir bahse dönüşüyor.
