BM iklim müzakerelerinin başkanını taşıyan ve COP31 olarak bilinen organ, küresel liderlerden ve iklim aktivistlerinden, dünyanın en büyük yıllık iklim zirvesinde ortaya konan küresel elektrifikasyon planının bir parçası olarak toplu taşıma, enerji verimli binalar ve ulaşılabilir enerji gibi konularda taahhüt vermelerini istedi.
Ama çevre ve insan hakları örgütleri, hatırlatmada bulunarak, elektrik hatları, bataryalar, rüzgar türbinleri ve bu taahhüdü gerçeğe dönüştürebilecek diğer enerji altyapısını üretmek için gereken mineraller ve metallerin madencilik patlamasının güçlü güvencelerle desteklenmemesi halinde küresel ölçekte ciddi çevresel ve insan hakları etkileri doğurabileceğini vurguluyor.
COP31, küresel çatışmalara rağmen iklim eylemine odaklanılması için çağrıda bulundu
Madencilik, dünya genelinde topluluklar ve yaşam alanları için bir bedel ödedi: Ormanlar kesildi, su kaynakları zehirlendi ve yerli halklar araziye erişimini kaybetti. İnsan hakları örgütleri, COP31 yetkililerini, geçiş için gereken malzemelerin nasıl adil şekilde temin edileceğine odaklanmaları için çağırdı.
COP31, iddialı elektrifikasyon hedefi belirledi
Türkiye, Avustralya ile COP31’in ortak başkanlığını yaptığı dönemde elektrifikasyonun ana önceliklerden biri olacağını açıkladı. “35’in 35’i” küresel elektrifikasyon taahhüdü, gezegeni ısıtan sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla 2035 yılına kadar elektriğin kullanım oranını %21’den %35’e çıkarmayı hedefliyor; bunun için tercih olarak güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji öne çıkıyor.
Bu taahhüt, önceki BM iklim zirvelerinde verilen taahhütlerin üzerine inşa ediliyor: COP28’de ülkiler, yenilenebilir enerji kapasitesini üçe katlama ve fosil yakıtlardan uzaklaşma yönünde çalışmaya agreedi. COP29 ise enerji depolama, ağın modernleştirilmesi ve iklim finansına odaklandı.
COP31 başkanlığı, elektrifikasyonun önceki taahhütleri enerjinin tüketim biçimindeki değişimlere dönüştüren mantıklı bir sonraki adım olduğunu belirtti.
COP31’de dünya liderleri sahneye çıktı ancak büyük isimler eksikti
“Bu geçiş, yenilenebilir enerji, güçlü ağlar, depolama kapasitesi, enerji verimliliği, temiz taşıma ve yeşil sanayiyi bir araya getiriyor. Her biri diğerini destekliyor,” dedi. COP31 başkanlığı aynı zamanda Türkiye’nin çevre Bakanı olan Murat Kurum.
“İklim görüşmelerinin sonuçlarının günlük hayatta hissedilmesini istiyoruz: daha az enerji kullanan binalarda, temiz toplu taşımada, karşılayabileceğimiz enerji ve yeni işlerde.”
Çevre aktivistleri, taahhüdün elektriğin yenilenebilir kaynaklardan gelmesini zorunlu kılmadığını, böylece kömür ve diğer fosil yakıtların kullanılabileceğini belirtiyor. Ancak ülkeler fosil yakıtlarından uzaklaşmaya çalışırken, yenilenebilir enerjinin önemli bir rol oynaması bekleniyor.
Uzmanlar madencilik patlaması uyarısında
Endonezya’dan Brezilya’ya kadar, rüzgar türbinleri, güneş panelleri, elektrikli araç bataryaları, yüksek hızlı demiryolları ve yenilenebilir enerji geçişi için kritik öneme sahip diğer teknolojilerin üretiminde kullanılan metaller ve minerallere olan talep patlaması uzun zamandır sürüyor; bu bilgi Uluslararası Enerji Ajansı’na göre.
At COP31, the ‘overshoot’ narrative cannot replace climate action
Ülkeler, özellikle İran savaşı temiz enerji gelişimini ittikçe, kendi mineral tedariklerini güvence altına almak için derin deniz madenciliği gibi yeni yolları da araştırıyor.
35-35 taahhüdünün talebi daha da yükseltmesi bekleniyor.
Business & Human Rights Resource Centre tarafından yayımlanan veriler, bu tehditlerin arttığını gösteriyor. Uluslararası kâr amacı gütmeyen kuruluş, 2025’te geçiş mineralleri madenciliğiyle bağlantılı 300’den fazla insan hakları iddiası kaydetti; bu sayı bir önceki yıla göre %73 artış gösteriyor.
Ve uzmanlar, madencilikte bir patlamanın muhtemelen ihlallerde artışa yol açacağını uyarıyor.
“Madencilik uygun korumalar olmadan artacaksa, bu sorunlardan bazılarının da muhtemelen artacağını görmeyi bekleyebiliriz” dedi. Çevre ve insan hakları örgütü Global Witness’in politika ve savunuculuk yöneticisi Emily Iona Stewart.
Çevreciler ihlallere karşı güvenlik önlemleri istiyor
Çevre ve insan hakları örgütleri, hükümetleri kritik malzeme tedarik zincirlerinde korumaları güçlendirmeye çağırıyor.
COP31 başkanlarına yönelik açık mektubunda, 120’den fazla uluslararası sivil toplum kuruluşu, 35-by-35 hedefi için karşılanmasını istedikleri koşulları ortaya koydu; bunlar ekosistemlerin korunması, bağlayıcı insan hakları ve çevresel uygun girişim süreci ile yerli halkların korunması yer alıyor.
“Geçiş, fosil yakıt döneminin yarattığı zararları tekrarlamamalı ya da bir bağımlılığı başka biriyle değiştirmemelidir,” mektubda belirtildi.
Uzmanlar, madencilik依赖sını azaltmada zaten çıkarılan malzemelerin daha iyi geri dönüşümünün de anahtar olduğunu söyledi. IEA’ya göre, başarılı bir geri dönüşüm ölçeğinin yükseltilmesi, 2050’ye kadar yeni madencilik ihtiyacını da %25-40 oranında düşürebilir.
Buna rağmen, çoğu ülkede geri dönüşümü mümkün kilecek atık yönetim programları veya destekleyici düzenlemeler bulunmuyor; bu da IEA’ya göre.
Hak uzmanları ayrıca, COP31’in resmi müzakereleri ve temel görüşmeleri kritik mineraller ve madencilik konusunda açık bir dil içermiyor, bu da madencilik ihlallerinin yayılması için kapıyı açık bırakıyor.
“Topluluklara iyi yapmaya çalışıyorsak, elektriği olmayan topluluklara elektrik ulaştırmak, şu an için temel bir insan ihtiyacı ve hakkıdır,” Sorumlu Madencilik Güvence Girişimi’nin yönetici direktörü Aimee Boulanger söyledi. “Ancak ham maddenin çıkarıldığı topluluklara karşı içsel zarar vererek bazı topluluklara iyi yapamayız.”
COP31 başkanları — resmen ev sahibi Türkiye olurken, müzakereleri Australia yönetiyor — yorum taleplerine yanıt vermedi.
Yayın — 13 Kasım 2026 08:20 IST
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
