İçeriğe geç
22 Kasım 2026, Pazar
İstanbul 16° BIST 13.268,80 USD 48,83 EUR 55,72
Editör masası Forum

Trump’ın Asya’da Karşılaşacağı Gerçek “Lame-Duck” Sınavı

ABD dış politikası belirsizlik dönemine girdi. Demokratlar 3 Kasım’da hem Senato’yu hem de Temsilciler Meclisi’ni kazandı; bu da Başkan Donald Trump ’ın…

Son güncelleme: 22 Kasım 2026, 00:29
Trump’ın Asya’da Karşılaşacağı Gerçek “Lame-Duck” Sınavı

ABD dış politikası belirsizlik dönemine girdi. Demokratlar 3 Kasım’da hem Senato’yu hem de Temsilciler Meclisi’ni kazandı; bu da Başkan Donald Trump’ın görevden ayrılmasına iki yıl kala Kongre üzerindeki kontrolünü kaybedeceği anlamına geliyor.

Foreign Affairs dergisinde Daniel Drezner ve Elizabeth Saunders, “lame-duck” Trump’ın en tehlikeli olabileceği alanın, İran veya Küba gibi kendi başına hareket edebileceği konular olduğunu belirtti. Tehlike konusunda haklılar. Ancak bir “lame-duck” başkanın hâlâ yapabilecekleri, denklemin sadece bir tarafı. Diğer taraf ise diğer hükümetlerin ve liderlerin Trump ile işbirliği yapmak isteyip istemediği.

Bu haftanın ilerleyen günlerinde ABD ve Çin başkanları yeniden bir araya gelecek, ancak bu kez kendi düzenledikleri bir zirve yerine çok taraflı bir ortamda. Bu, Mayıs ve Eylül aylarındaki ikili zirvelerin ardından 2026’da gerçekleştirecekleri üçüncü buluşma olacak; ilk zirve bazıları tarafından Çin-ABD arasında bir güç geçişinin başladığının işareti olarak yorumlanmıştı.

BayHaber sitesini Google’da tercih edilen kaynak olarak seç

Orta seçim sonrası düzenlenen zirveler, yurt içinde siyasi olarak zayıflamış başkanlar için hâlâ faydalı olabilir. Bill Clinton 1994 seçimlerinden sonra Endonezya’daki APEC zirvesine katılmış, George W. Bush 2006’da Kongre’yi kaybettikten bir hafta sonra Hanoi’deki APEC’e uçmuş ve Barack Obama da 2010’da orta seçimleri kaybettikten sonra Asya’ya gitmişti. Eski ABD büyükelçisi ve şu anda Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde görev yapan Edgard Kagan’ın geçen hafta belirttiği gibi, yurt dışı seyahatleri “hiçbir iç muhalefetin engelleyemeyeceği bir şey.” Zirveler, bir başkanın büyük ölçüde özgürce hareket edip somut sonuçlar elde edebileceği bir alan.

Yine de bir püf noktası var. Clinton, açık ve serbest ticaret anlaşması için baskı yaparken Asyalı ekonomik ortaklarının şüpheciliğiyle karşılaştı; Bush, Kuzey Kore tehdidi ve Çin’in yükselişi konusunda Asyalı müttefiklerinin testleriyle yüzleşti; Obama ise Çin’in ekonomik modeline örtük bir meydan okuma olarak Asya’daki demokratik ülkeleri gezerken, Güney Kore-ABD ticaret anlaşmasını elde edemeden Seul’den ayrıldı. Kongre, Trump’ı Asya’ya takip edemese de, diğer ülkelerin iç siyasetini yakından takip eden yabancı liderler ABD orta seçimlerini dikkatle izledi. Zirve turu bir başkanı iç eleştirmenlerinden kaçırabilir, ancak genellikle onu daha zorlu bir yabancı dinleyici kitlesiyle karşı karşıya getirir.

Çok taraflılığa karşı küçümsemeyle markasını inşa eden başkan, orta seçim sonrası ilk haftalarını çok taraflı toplantılarda geçirecek: Manila’da ASEAN-ABD zirvesi ve iki yıl aradan sonra ilk kez yapılacak Quad liderler toplantısı, ardından Shenzhen’deki APEC Liderler Toplantısı ve Aralık ayında Miami’deki kendi tatil köyünde düzenlenecek G-20. Trump hâlâ baş diplomat. Ancak bu zirveler, daha çok dünyanın geri kalanının onun sözlerinin ne kadar hâlâ geçerli olduğunu göstereceği bir sahne olarak okunmalı.

Çok taraflı zirveler nadiren kendi başlarına hatırlanır. Ortak bildiriler önceden hazırlanır ve kısa süre sonra unutulur. Çok taraflı zirvelerin asıl değeri, kenarda yaşananlardır: kim kiminle görüşmek ister, kim görüşme fırsatı bulur ve kim beklemek zorunda kalır.

Resmi oturumlar arasındaki plansız anlar, liderlerin etkileşime girdiği ve sosyalleştiği zamanlar, aynı derecede çok şey açıklayabilir. Etkili bir büyük güç, liderini görmek için diğerlerinin sıraya girdiği bir güçtür. Liderler Trump ile yine de görüşecekler; önemli olan, kimin onu aradığı ve kimin Çin Devlet Başkanı Xi Jinping veya Başbakan Li Qiang ile görüşmek için ilk sırada beklediğidir.

Bu hafta, Washington’ın tarifelerinden etkilenen birçok Asyalı ortağın, zayıflamış bir başkana nasıl davrandığının ilk testini göreceğiz. Trump hangi görüşmeleri yapacak ve Washington bu zirveleri kendi gündeminde ilerleme sağlamak için hâlâ kullanabilir mi? Peki Pekin, APEC zirvesinin ev sahipliğini kendi önceliklerini ilerletmek için nasıl kullanacak?

Manila Zirveleri: ASEAN ve Quad

Geçen yıldan bu yana Amerika Birleşik Devletleri hem müttefiklerine hem de rakiplerine tarife uyguladı. Buna karşılık çoğu hükümet uzlaşmayı tercih etti. Japonya 550 milyar dolarlık yatırım taahhüt etti; Güney Kore de benzer şekilde 350 milyar dolar söz verdi. Ancak görevinin son iki yılına ve düşman bir Kongre’ye sahip bir başkana yapılan tavizler, eskisinden daha az anlam taşıyor. Ortaklar şimdi Trump ile yaptıkları anlaşmaların ondan sonra da devam edip etmeyeceğini bilmek istiyor.

Bölgenin ruh hali isyankâr olmaktan çok endişeli. Japonya orta seçimlerden beri tedirgin ve Tokyo, ABD’nin Çin, Rusya veya Kuzey Kore ile yapacağı bir anlaşmada kenara itilmekten korkuyor. Shenzhen’de Xi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile potansiyel bir üçlü görüşme, Japon liderlerin kabuslarını tetikleyen tam da bu tür bir diplomasi. Güney Kore ise bu arada orta seçimlerin ABD ile olan güvenlik anlaşmaları üzerindeki etkisini en aza indirmeye çalışıyor.

Bazı çekimserliklerin olması kaçınılmaz ve bu durum toplantı programlarına yansıyacak. Bazı liderler Trump ile, bazıları Xi ile, bazıları ise ikisiyle de görüşmek için zaman isteyecek. Trump ile görüşen liderlerden bazıları ona yeni tavizler sunarken, diğerleri sadece bir el sıkışma fotoğrafı için poz verebilir.

Manila’daki zirveler, Washington’ın erişimi hâlâ sonuçlara dönüştürebilip dönüştüremeyeceğinin önemli bir göstergesi olacak. ABD’nin antlaşma müttefiki Filipinler, 49. ASEAN Zirvesi’ne ve ilgili toplantılara ev sahipliği yapıyor. Trump için ek bir avantaj olarak, Çin geleneksel olarak ASEAN toplantılarına Xi yerine başbakanını gönderiyor.

Manila’da Trump yönetimi ticaret anlaşmalarını tamamlamayı ve Güneydoğu Asya hükümetlerini, kalkınma yardımı karşılığında Amerikan yapay zekâ teknolojilerini kullanmaya teşvik etmeyi umuyor. Washington ayrıca Quad zirvesini kullanarak Hindistan ile gerilen ilişkileri düzeltmeyi hedefliyor. Delhi geçen yıl Quad zirvesine ev sahipliği yapması gerekiyordu, ancak Washington ile devam eden tarife anlaşmazlıkları nedeniyle katılmadı.

Trump’ın Manila durağı kısa süreli olacak. Doğu Asya Zirvesi başladıktan sonra ASEAN-ABD toplantısı, bir Quad zirvesi ve Başkan Ferdinand Marcos Jr. ile ikili bir görüşme için varması planlanıyor. Eğer Güneydoğu Asya liderleri onu görmek için sıraya girer ve teknoloji gündemine katılırsa ve Quad beklentileri karşılarse, “lame duck”ın hâlâ etkisi var demektir. Ancak beklentiler mütevazı.

ASEAN toplantılarından hemen sonra Trump, Shenzhen’e gidecek. Beyaz Saray, Trump’ın Xi ile orada yapacağı görüşmeyi, Mayıs ve Eylül aylarındaki büyük ikili zirvelerinden farklı olarak “kısa ve rutin bir ziyaret” olarak tanımladı. Trump döneminde APEC hiçbir zaman bir öncelik olmadı. 2018’de katılmadı ve geçen yıl Gyeongju’daki zirveden liderler toplantısı başlamadan önce, Busan’da Xi ile yaptığı bire bir görüşmenin hemen sonra ayrıldı.

Çin için ise APEC, 1991’de katıldığından beri ekonomisini küresel ekonomiye entegre etmenin önemli bir aracı oldu. Trump geçen yıl liderler zirvesini atladığında, Xi boş koltuğu kullanarak Çin’i serbest ticaretin savunucusu olarak konumlandırdı; bu rolü eskiden Amerika Birleşik Devletleri üstleniyordu.

Trump, Shenzhen’e APEC için gitmiyor. Xi ve nükleer silahsızlanma ile İran konusunda görüşmek istediği Putin ile üçlü bir toplantı için gidiyor. Ancak Pekin, böyle bir üçlü görüşmenin olup olmayacağına ve nasıl düzenleneceğine karar verecek. Onlarca yıldır yabancı liderler zirvelere ABD başkanıyla görüşme umuduyla geliyorlardı. Shenzhen’de ise Trump, Xi ve Putin ile görüşme umuduyla geliyor.

Washington, Trump’ın yurt içindeki siyasi zayıflıklarını giderecek kısa vadeli dış politika hedeflerinde ilerleme arıyor: İran’daki savaştan çıkış ve Rusya ile bir silah kontrol anlaşması. Pekin için ise APEC zirvesi, uzun vadede kendi çıkarlarına hizmet edecek kurallarla ilgili. Çin, APEC başkanlığı yılını Asya-Pasifik Serbest Ticaret Alanı’nı canlandırmak ve açık ticaret ile dayanıklı tedarik zincirlerini teşvik etmek için kullandı; bunları ABD’nin korumacılığıyla karşılaştırdı. Bu hedefler, herhangi bir ABD başkanının ötesinde var olmaya yönelik.

Xi, ve yıllarındaki G-20’yi atladı, ancak APEC’e gelmeye devam etti ve bu yıl ev sahibi o. Çin’in diplomatik çekiciliği yadsınamaz. Putin, 2017’den bu yana APEC’e ilk kez yüz yüze katılmak üzere Shenzhen’e gelmeyi planlıyor, ancak Miami’deki G-20’yi atlaması bekleniyor.

Aynı zamanda, ev sahipliği yapmak riskler de taşıyor. 2018’de APEC liderleri, Washington ve Pekin’in ticaret ve yatırım konularında çatışması nedeniyle ilk kez ortak bir bildiri yayımlayamadı. Shenzhen zirvesini bir başarı olarak nitelendirmek için Çin’in dört hedefi gerçekleştirmesi gerekecek: APEC zirvesinden sonra bir fikir birliği bildirisi hazırlamak, bölgesel serbest ticareti ilerletmek, Putin-Trump-Xi görüşmesini kendi şartlarında düzenlemek ve ABD’nin müttefikleri ile ortaklarından ciddi katılım sağlamak.

Trump’ın Mayıs ayındaki Xi ile zirvesi, İran konusunda belirsiz bir taahhüt dışında pek bir sonuç vermedi, ancak bazıları bunu bir güç kayması olarak selamladı. Eylül ayında Washington, D.C.’de yapılan görüşme ise Pekin’i memnun eden bir çıkmaz olarak görüldü. Ancak bunlar, iki tarafça düzenlenen ikili görüşmelerdi. Çin-ABD arasındaki güç geçişinin gerçekten devam edip etmediği ve diğerlerinin bunu kabul edip etmediği başka bir mesele. Bu haftaki zirveler – Mayıs ayındaki ikili görüşmelerden sonra Trump ve Xi’yi bir arada getiren ilk çok taraflı toplantılar – bize ilk ipucunu verecek. Eğer Washington’ın ortakları Pekin’e yönelirse, Trump’ın gündemi Manila’da durursa ve Çin APEC’e otoriteyle ev sahipliği yaparsa, bu geçiş dünyanın geri kalanı için görünür hale gelecek.

Yine de temkinli olmak için nedenler var. Çin’in ekonomisi yavaşlıyor ve Pekin’in Güney Çin Denizi anlaşmazlıkları gibi komşularıyla devam eden sorunları var; burada Davranış Kuralları üzerine müzakereler hâlâ tamamlanmadı. Ancak Çin’in, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki iki yıllık çalkantılı dış politikanın ardından gelen “lame-duck” döneminde Washington’dan daha istikrarlı görünmesi yeterli.

Eğer liderler Shenzhen’de Xi ile görüşmek için sıraya girerse, Washington’ın Miami’deki G-20 zirvesiyle buna cevap verme şansı hâlâ var. Erken bir işaret, Xi’nin oraya gidip gitmeyeceği olacak; son üç G-20 zirvesinin ikisini atlayarak 2023 ve 2025’teki zirvelere Li Qiang’ı göndermişti.

Eğer liderler Manila ve Shenzhen’de Trump ile konuşmak için hâlâ sıraya girerse, bir güç kayması söylemi erken görünecektir.

ASEAN and APEC: Trump’s Real Lame-Duck Test Is in Asia
İlginizi Çekebilir: Pentagon, ABD-Kanada Savunma İlişkilerini Sınırlamaya Yöneliyor: Rapor →
Kaynak: ThediplomatKaynak yazarı: Minseon Ku
💬 Topluluk Masası & Tartışma

Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.

Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Forumda sor / tartış
BayHaber Arama

Hangi konuyu araştırıyorsunuz?

En az 3 karakter yazın.

Tüm Bölümler

BayHaber’i keşfedin

Okuma görünümü

BayHaber’i nasıl okumak istersiniz?

Seçiminiz bu tarayıcıda saklanır. İki gazete görünümü görselleri ve sayfa ritmini basılı yayın hissine yaklaştırır.

Ağ Bağlantıları:Ürün Karşılaştırma • Dijital Medya • Güncel Haber • Net Haber • Gazete Hakimiyet
\n\n