Eski ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki durumla ilgili son açıklamalarında, Tahran yönetiminin protestocuları “görünmemiş düzeylerde” öldürdüğünü ve ülkenin “devasa boyutlarda” bir insani krizle karşı karşıya olduğunu savundu. Trump, bu durumun derhal durdurulması gerektiğini vurgulayarak, ABD’nin de olası infazlar karşısında “çok sert adımlar” atacağını ima etti.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran İslam Cumhuriyeti’nin ordusunun büyük bir bölümüne ödeme yapamadığını ve protestocuları, hatta protesto etmedikleri zamanlarda bile öldürdüğünü iddia etti. Bu durumun, ülkeyi “devasa boyutlarda” bir insani krizin eşiğine getirdiğini savladı.
Trump, ocak ayında infazların yakın olduğu uyarısında bulunarak, bu tür eylemlerin ABD’nin “çok sert adımlar” atmasına yol açacağını söylemişti. Birkaç gün sonra güvenilir kaynaklardan kendisine, gözaltındaki 800’den fazla protestocunun infaz edildiği bilgisini aldığı iddia etti. Ancak İranlı yetkililer, bu iddiayı doğrulamadı.
Trump ayrıca, nisanda internette dolaşıma giren bir fotoğraftaki sekiz İranlı kadının idama mahkum edildiğini ve serbest bırakılmaları için çağrıda bulunduğunu hatırlattı. Ertesi gün kadınların affedildiğini açıklayan Trump’ın bu iddiası da İranlı yetkililer tarafından doğrulanmadı.
Washington merkezli İranlı insan hakları kuruluşu Abdorrahman Boroumand Merkezi, 2026’nın ilk yedi ayında İran’da en az 901 kişinin idam edildiğini kaydetti. Bunların 56’sının siyasi veya ulusal güvenlikle ilgili suçlamalarla, en az 29’unun ise ocak ayındaki protestolarla bağlantılı olarak idam edildiği belirtildi.
Trump geçen ay, protestocuların idamına ilişkin paylaşımlarını yeniden yayımlayarak, 23 yaşındaki gösterici Gol-Mohammad Mohammadi’nin öldürülmesine tepki gösterdi. İran İslam Cumhuriyeti’ni “barbar” olarak nitelendirirken, ABD’nin de bu durum karşısında “çok sert adımlar” atacağını ima etti.
Bu gelişmelerin ardından, Fransa, Birleşik Krallık ve Kanada gibi ülkeler, 12 Ağustos’ta yayımladıkları ortak açıklamada İran İslam Cumhuriyeti’nin “muhalif sesleri susturmak” amacıyla idam cezasına başvurmasını kınadı. Ülkeler, infazların derhal durdurulması ve keyfî biçimde gözaltında tutulan kişilerin serbest bırakılması çağrısı yaptı.
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Tahran’ın infazlarını “korku yaratmak” için kullandığını söyledi. Türk, 19 Mart 2026’dan bu yana en az 56 kişinin ulusal güvenlikle bağlantılı suçlamalarla idam edildiğini ve bunların 27’sinin ocak ayındaki protestolarla bağlantılı davalara dayandığını belirtti. Türk ayrıca, 100’den fazla kişinin daha idam edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
İran İnsan Hakları ile İdam Cezasına Karşı Birlikte örgütlerine göre İran’da 2025 yılında en az 1.639 kişi idam edildi. Bu, 1989’dan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık sayı oldu.
Ocak 2026’daki protestolar, İran riyalinin bir ay önce değer kaybetmesinin ardından başladı ve kısa sürede 180’den fazla kente yayıldı. Güvenlik güçlerinin 8 ve 9 Ocak’taki müdahalesinde binlerce kişi öldürüldü. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ölü sayısının 3 bini aştığını kabul etti. BM İran Özel Raportörü bu sayının en az 5 bin olduğunu bildirirken insan hakları örgütleri ve İran’daki kaynaklar gerçek sayının 32 bini aşmış olabileceğini düşünüyor.
Kaynak: Euronews
Bir yanıt yazın