Global Voices, 20 yıllık ücretsiz, çok dilli gazetecilik mirasını sürdürmek için okuyucu desteğine ihtiyaç duyuyor. Desteklemenin neden önemli olduğunu öğrenin »
Kathmandu’nun 45 kilometre kuzeyinde yer alan ve deniz seviyesinden 7.245 metre yükseklikteki Langtang Lirung dağı, trajik bir geçmişe sahip. Google Earth üzerinden Nepali Times tarafından sağlanan harita ile birlikte sunulan bu haberde, dağın yakınındaki felaketlerin ardındaki karmaşık nedenler inceleniyor.
Nisan 2015’te yaşanan 7.8 büyüklüğündeki deprem, Orta Nepal’i sarsmış ve Langtang köyünü gömmek üzere güney yüzeyinden kopan bir çığa yol açarak en az 300 kişinin ölümüne neden olmuştu. Ağustos ayında ise, Çin sınırıyla sınırlı bir bölgede meydana gelen 4.4 büyüklüğündeki deprem, aynı dağın kuzey yüzeyinde büyük bir çığa sebep oldu.
Uzmanlar, Planet Labs’ın uydu görüntülerini inceleyerek, bu çığın nedenini araştırıyor. Bazı bilim insanları, depremin çığın oluşmasına yol açıp açmadığı konusunda farklı görüşler savunurken, diğerleri ise çığın büyüklüğünün depreme sebep olmuş olabileceğini düşünüyor. Ancak genel kanıya göre, dağdaki kar ve buzun küresel ısınma nedeniyle zaten istikrarsız olması, ayrıca mevsimin sonuna doğru bol miktarda yağış alması ve permafrost erimesiyle zayıflayan morinlerin suyla dolması gibi faktörler de felaketi tetiklemiş olabilir.
Bu olay, Nepal’deki dağlık bölgelerde giderek artan risk olan buz gölleri patlaması, permafrost erimesi ve morin çökmesi kaynaklı transbordir afetlerin potansiyelini gözler önüne seriyor. Bu türden daha önce yaşanan felaketler arasında Chamoli (2021), Melamchi (2021), Sikkim (2023), Thame (2024) ve Bhote Kosi (2025) yer alıyor. Neredeyse tüm bu olaylar, yoğun yağışların yaşandığı mevsimlerde meydana geldi.
Geçtiğimiz yıl yaşanan Rasuwagadhi selinde ise 18 kişi hayatını kaybetmiş, Çin ile Nepal arasındaki önemli sınır kapısı zarar görmüş ve altyapı büyük hasar almıştı. Bu felaketin de buz gölleri kaynaklı olduğu tespit edilmişti. Geçtiğimiz yıl Çin tarafının yerel yetkilileri tehlike konusunda uyardığı belirtilirken, bu olayda herhangi bir uyarı yapılmadığı dikkat çekiyor.
Bu felaket, Nepal’in uluslararası iklim müzakerelerinde gündeme getirdiği “kayıp ve hasar” fonu konusunu yeniden canlandıracak. Altyapıdaki kayıp ve hasarın milyarlarca dolarla ifade edilmesi bekleniyor.
Felaketin etkileri sadece Rasuwagadhi’yle sınırlı kalmadı. Bhote Kosi ve Trisuli nehirleri üzerindeki onlarca köprü de yıkıldı, bu da kuzeye giden yolların trafiğe kapatılmasına neden oldu. Ayrıca, daha önce yaşanan felaketlerden dolayı zaten hasar görmüş hidroelektrik santralleri ve enerji hatları da zarar gördü.
Nepal’de, 2025’in Eylül ayında düzenlenen GenZ protestolarının erken seçimlere yol açmasıyla göreve gelen Başbakan Balendra Shah liderliğindeki Rastriya Swatantra Party (RSP) hükümeti, altı aydan kısa bir süre sonra bu büyük felaketi yönetmek zorunda kaldı. Hükümetin önceliği, arama kurtarma çalışmalarına ve etkilenen bölgelerde yeniden yapılandırma çalışmalarına odaklanacak.
Uzun vadede, Nepal’in iklim değişikliği kaynaklı doğal afetlere karşı daha etkin bir strateji geliştirmesi gerekecek. Bu tür olayların gelecekte de artması bekleniyor.
Dünya çapındaki önemli haberleri doğrudan e-postanıza alarak güncel kalın.
Sponsorlar
Global Voices, gönüllü katkıda bulunanlarımızın, vakıfların, bağışçıların ve misyonla ilgili hizmetlerin çabalarıyla desteklenmektedir. Daha fazla bilgi için lütfen Fundraising Ethics Policy’mizi okuyun.
Kaynak: Global Voices
Bir yanıt yazın