1671 yılında Mary Ashfield adında bir çerçeve ustası, Londra şehrinden önemli bir sipariş aldı. Ondan, 1666’daki Büyük Londra Yangını’nın ardından ortaya çıkan kaos ortamında mülkiyet anlaşmazlıklarına karar veren hukuk uzmanları grubu olan “ateş hakimlerinin” portrelerini süsleyecek sekiz çerçeve yapması istendi. Hayat boyutundaki bu portreler, şehrin kalbindeki idari merkez Guildhall’da herkesin görebileceği şekilde sergilenecekti. Resimlerin çerçevelerinin görkemli ve etkileyici olması gerekiyordu ve yetenekli zanaatkar Ashfield bu zorluğun üstesinden geldi.
Ashfield’in bu seri için yaptığı ahşap çerçevelerden biri, günümüzde Toronto’daki Ontario Sanat Galerisi’nin (AGO) duvarlarında asılı duruyor ve “Göz Önünde: AGO’nun Tarihi Resim Çerçeveleri Koleksiyonundan Seçmeler” adlı yeni serginin merkez parçasını oluşturuyor.
Ashfield’in çerçevesi oldukça yüksek ve karmaşık, kıvrımlı formlarla oyulmuş. Başlangıçta yaldızlı olan çerçeve daha sonra siyaha boyanmış ve sergi alanının lavanta rengi duvarlarıyla keskin bir tezat oluşturuyor. Bir zamanlar bu çerçeveye eşlik eden portre ise kaybolmuş: Sergide yer alan 37 çerçevenin tamamı gibi Ashfield’in eseri de içinde resim olmadan sergileniyor, böylece güzelliği ve görkemi ön plana çıkıyor.


Mary Ashfield’in “ateş hakimleri” serisi için yaptığı çerçeve, sergideki resim çerçeveleri arasında en büyüğü.
Ontario Sanat Galerisi
AGO’nun Avrupa sanatı alanında yardımcı küratörü Adam Harris Levine, boş çerçeveleri müze duvarlarına asmanın bir “provokasyon” olduğunu söylüyor. “Göz Önünde” sergisi, ziyaretçileri çerçeveleri yalnızca resimleri tamamlayan unsurlar olarak değil, başlı başına sanat eseri olarak değerlendirmeye teşvik ediyor. 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan ve Avrupa’nın dört bir yanından gelen sergideki çerçeveler; oyma, boyama, ahşap kaplama veya nadir taşlarla süsleme gibi çeşitli dekoratif teknikleri bir araya getiriyor.
Levine, bu sanat eserlerinin “her zaman tam önümüzde durduğunu” ancak ziyaretçilerin dikkatini her zaman içindeki resme yönlendirdiğini belirtiyor.

Doğası gereği çerçeveler dikkatin kenarında kalır. Onlar diğer sanat eserlerini korumak, sınırlamak ve tamamlamak için yaratılır; gösteriyi çalmaları beklenmez. Washington, D.C.’deki Smithsonian Amerikan Sanat Müzesi’nde (SAAM) 44 yıl çalışan ancak AGO sergisine dahil olmayan emekli çerçeve restoratörü Martin Kotler, “Eğer çerçeve doğruysa, sanat eserini engellemez,” diyor. “Onu çok ince bir şekilde daha da öne çıkarır.”
“Göz Önünde: AGO’nun Tarihi Resim Çerçeveleri Koleksiyonundan Seçmeler” sergisinin kurulum görünümü.
Ontario Sanat Galerisi
Çerçevelere değer verenler, bu alanın sanatsal değerinin ve diğer sanat formları üzerindeki etkisinin sık sık göz ardı edildiğini düşünüyor. Kotler 1980’lerde çerçevelerle çalışmaya başladığında, bu konuda akademik çalışmalar oldukça sınırlıydı. “Bir kütüphaneye gider ve resim çerçeveleri hakkında hiçbir kitap bulamazdım,” diye anımsıyor. “Ama her yıl Picasso hakkında en az üç ila beş yeni kitap çıkıyordu.”
Müzelerde çerçeveler genellikle kararsızlıkla, hatta daha da kötü muameleyle karşılaştı. Geçmişte sanat koleksiyoncuları ve kurumlar, resimlerden orijinal çerçeveleri çıkarıp yeni zevklere uygun çerçevelerle değiştirmeyi alışkanlık haline getirmiş, hatta istenmeyen çerçeveleri imha etmişlerdi. Örneğin 19. yüzyılda, bir önceki yüzyıldan kalma yaldızlı Fransız çerçeveler galerilerde popülerdi. Levine, “Bunlar ‘görkemli’ olmanın ortak dili haline gelmişti; zarafetin evrensel bir simgesi,” diyor. “İnsanlar, ister Rembrandt ister İspanyol Rönesans resmi olsun, sahip oldukları her resimde bu tür çerçeveler istiyorlardı.”
Kotler SAAM’a geldiğinde ise tam tersi bir estetikle karşılaştı. 1970’lerde müzedeki yaklaşık 100 altın çerçeve bronz boyasıyla kaplanmış ve daha sonra griye boyanmış ahşap çerçevelerle değiştirilmişti. O dönemdeki küratörlerin çoğu çerçeveler hakkında “hiçbir şey bilmiyordu” ve “bir eserin nasıl çerçevelenmesi gerektiğine dair kararlar içgüdüsel tepkilere dayanıyordu.”
Dekoratif sanatlara yönelik önyargı, çerçevelere tarihsel olarak gereken saygının gösterilmemesinin bir nedeni olabilir. Geçmişte çerçeveler genellikle oyma, ahşap birleştirme, marangozluk veya yaldızlama gibi becerilere sahip tek veya birkaç zanaatkar tarafından yapılırdı; ancak bu meslekler geleneksel olarak resim ve heykel gibi “yüksek sanatlar” kadar önemli görülmezdi.
Sergide yer alan üç Hollanda çerçevesi.
Ontario Sanat Galerisi
AGO’daki 16. ve 17. yüzyıl Hollanda çerçeveleri grubu, Fransız çerçeveler kadar gösterişli olmasa da benzer lüks sinyalleri veriyor. Bu çerçeveler ya abanoz kaplama ile süslenmiş ya da tropik bölgelerden Hollanda sömürge ticareti yoluyla elde edilen koyu renkli ahşabı taklit edecek şekilde boyanmıştı. Abanoz ağaçlarını kesmek zor olduğu için bu malzeme nadir ve pahalıydı; Avrupa’daki talebi ise sömürgeleştirilen topraklarda büyük yıkıma yol açtı. Örneğin Mauritius adasında abanoz ormanlarının geniş alanları yok edildi. Abanoz ticareti aynı zamanda, bu değerli kaynağı toplamak için Mauritius’a götürülen kölelerin emeğine de dayanıyordu.
Levine, sergideki çerçevelerin “görünür ve görünmez her türlü emeği barındırdığını” söylüyor. Sergideki eserlerin çoğu belirli bir kişiye veya atölyeye atfedilemiyor; çerçeve ustalarının isimleri, zanaatın ikincil bir sanat formu olarak görülmesi nedeniyle nadiren kaydedilmişti. Ashfield ise bu konuda istisnai bir isim: Sadece biyografik detayları biliniyor olması değil, aynı zamanda 17. yüzyıl İngiltere’sinde bir kadının resim çerçevesi yapmasının alışılmadık olması da dikkat çekici. Bu iş, özellikle Ashfield’in çalıştığı büyük ölçeklerde fiziksel olarak oldukça zorlayıcıydı. Levine’e göre, onun bu alandaki öne çıkışı “o dönemde kadınların ne yapabileceği ve ne yapamayacağı hakkındaki beklentilerimizi gerçekten altüst ediyor.”
Çerçevelerin zengin ve karmaşık tarihiyle birlikte, daha geniş bir kitle tarafından takdir edilme zamanı gelmiş olabilir. Son yıllarda özellikle Z Kuşağı, zanaatkarlığa artan bir ilgi gösteriyor. İğne işi, örgü ve çömlekçilik gibi hobiler, modern yaşamın stresine karşı yaratıcı bir kaçış arayan insanlar arasında popülerlik kazanıyor. Birkle ayrıca, “bu tatsız, kurumsal ve minimalist ortama karşı bir tepkinin” dekorasyonda canlılık talebini tetiklediğini belirtiyor. “Sanırım insanlar detayları, rengi ve süslemeyi mekanlara yeniden dahil etmek istiyor.”
Kotler, “Göz Önünde” gibi sergilerin, çerçeveleri resimsiz sergileme pratiğine olan ilginin artmasında önemli bir adım olduğuna inanıyor. 2006 yılında SAAM’ın Luce Vakfı Merkezi’nde boş çerçevelerden oluşan küçük bir sergi üzerinde çalışmıştı. Çerçeveleri bu şekilde ön plana çıkarmak, “izleyicinin sanat eserinin inceliklerini görmesini sağlıyor,” diyor.
Hubert van Ravesteyn’in Ceviz, Tütün ve Şaraplı Natürmort eseri, 1671’deki yeniden çerçevelenmeden önce (sol) ve sonra (sağ).
Ontario Sanat Galerisi
“Göz Önünde: AGO’nun Tarihi Resim Çerçeveleri Koleksiyonundan Seçmeler” sergisi, Toronto’daki Ontario Sanat Galerisi’nde 7 Kasım 2027’ye kadar görülebilir.
Bu fotoğraftaki sol çerçeve, bir kat boyayı kazıyarak altındaki yaldızı ortaya çıkaran sgraffito tekniğiyle süslenmiş.
Ontario Sanat Galerisi
-
Bu 17. Yüzyıl Kadın Sanatçısı Bir Zamanlar Rembrandt’tan Daha Ünlüydü. Tarih Neden Johanna Koerten ve Benzerlerini Unuttu?
29 Eylül 2025 -
Rijksmuseum 200 Yıllık Tarihinde İlk Kez ‘Onur Galerisi’nde Kadın Sanatçıları Yer Veriyor
11 Mart 2021 -
Yaklaşık 500 Yıl Önce Bir Sanatçının Çalışırkenki İlk Bilinen Öz Portresini Çizen ve Onu İmzalayan Kişi Kimdi? Catharina van Hemessen mi?
21 Ekim 2026 -
Çerçeveleri Bağımsız Bir Sanat Formu Olarak Tanıma Zamanı mı Geldi?
29 Haziran 2020 - Neden Bu Kadar Çok Rönesans Portresi Çok Yönlüydü?
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
