Kuraklık Hayvan Yetiştiricilerini Karar Vermeye Zorluyor: Modelimiz Eşitsizlik Üzerindeki Etkiyi Ortaya Çıkarıyor

İklim değişikliği, Güney Afrika’da aşırı hava koşullarını şiddetlendiriyor. Kış mevsimleri daha sıcak ve daha kurak geçerken, yağışlar daha yoğun ve daha yoğunlaşmış biçimde düşüyor. Bu durum, toprağından geçimini sağlayan kırsal topluluklarda üretim fazlası ile kıtlık arasında daha büyük dalgalanmalara yol açıyor.

Sosyal ve ekolojik süreçlerin karmaşık etkileşimlerini ve doğal kaynakların yönetimine ilişkin kararların etkilerini inceleyen bir bilim insanıyım. Yakında yayımlanan bir çalışmada, eş yazarlarımla birlikte, değişen yağış desenlerinin Güney Afrika’daki insanların zenginlik modelleriyle nasıl etkileşebileceğini anlamaya çalıştık – özellikle Botsvana, Eswatini, Lesoto, Mozambik, Namibya, Güney Afrika ve Zimbabve.

Üç fosil yakıt emisyonu senaryosu altında yağışların nasıl etkilenebileceğini ve bu yağışların göçebe toplulukların beslediği hayvanları nasıl etkileyebileceğini inceledik. Hayvancılık, Afrika topraklarının %43’ünde yapılıyor ve birçok yerde geçimin tek yolu bu.

Göçebe halklar, sene boyunca inek, koyun ve keçi için yem üretmek üzere yağışlı mevsim yağışlarına güvenir. Sürüler, hayvanların gerektiğinde saklandığı ve nakit için satıldığı bir banka hesabına benzer bir işlev görebilir.

Fark şudur ki, hayvan satmak bir nakit çekmek kadar kolay değildir. Göçebe halklar, ne kadar yağış beklediklerine ve ne zaman beklediklerine bağlı olarak hayvan alım veya satımı konusunda karar vermek zorundadır. Kuraklıklar sırasında hayvanların kilo kaybetmesi ve birçok kişinin aynı anda hayvan satmaya çalışması nedeniyle hayvanların değeri düşer. Talep, ulaşım ve hastalıklar ayrıca bireylerin kuraklık koşullarına tepki verme yeteneğini de zorlaştırır.

Açlıktan ölen inek, Güney Afrika. Fotoğraf: Matt Clark

Çalışmamızda, Güney Afrika manzarasında yağış, hayvan sayısı ve topluluk refahına ilişkin gözlemlenen ve öngörülen veriler kullanılarak bir bilgisayar simülasyonu oluşturduk. Bu parçaları bir araya getirip, yağıştaki dalgalanmalara tepki olarak göçebe halkların hayvan alım-satım kararlarını simüle ederek, iklim değişikliğinin bölgedeki ekonomik koşulları büyük ölçüde etkileyeceğini bulduk.

Yaşadığımız kuraklığın şiddetinin artmasının, bölgenin besleyebileceği hayvan toplam sayısını düşürmesi ve dolayısıyla bireylerin toplam zenginliğini azaltması muhtemel. Ancak bu etkiler eşit dağılmıyor.

Daha zengin hayvan sahipleri, hayvanları için tamamlayıcı yem alabilecek kadar güce sahip ve böylece her kuraklıkta, arazideki toplam hayvan sayısının daha büyük bir payına sahip olabiliyor. İklim değişimi ise toplumda zaten var olan eşitsizlikleri daha da büyütecek.

Aynı zamanda, bu eşitsizlikleri önlemenin yolları olduğunu da gösterdik: daha iyi hava tahminleri ve insanların bu tahminlere göre hareket etmelerine yardımcı müdahaleler. Bizim türünden modeller, müdahalenin nerede ve nasıl yapılması gerektiğini daha net hale getirebilir.

Küçük dünyalar

“Ajan tabanlı modelleme” adı verilen bir simülasyon yöntemi kullanarak üç deney yaptık. Ajan tabanlı modeller, çok sayıda otonom “ajan” arasındaki etkileşimden makro düzeyde (ve çoğu zaman beklenmedik) sonuçların ortaya çıkmasına olanak tanır.

Bizim örneğimizde bu ajanlar, sosyal, ekonomik ve çevresel koşullara yanıt olarak karar veren göçebe çobanlardı. Bu kararlar, hayvanları için ekstra yem alıp almayacakları veya onları satıp satmayacakları gibi şeyleri içeriyor.

Üç deneyimiz, iklim değişiminin temel etkilerini, (yem sağlamak gibi) müdahalelerin ölçeğe ulaşılırsa etkileri yumuşatma potansiyelini ve bu müdahalelerin pratikte nasıl ölçeklenebileceğini inceledi.

Araçlar ve ödünler

Simülasyon, yağışlardaki değişimin Güney Afrika’daki göçebe çobanların zenginliğini azaltıp eşitsizliği artıracağını gösterdi. Aynı zamanda müdahalelerin olası etkilerini de gösterdi.

Toplulukları iklim değişimine karşı desteklemek için hükümetler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar genellikle iki şey yapar:

• hayvanlar için tamamlayıcı besin sağlamak

• yaklaşan kuraklıkla ilgili halkı uyarmak.

hayvanlar için tamamlayıcı besin sağlamak

yaklaşan kuraklıkla halkı uyarmak

Bu iki müdahale de ödünler taşıyor.

Yapılan simülasyon deneyleri, otlatıcılara hayvan yemi sağlamanın arazideki hayvan sayısını şişirerek yerel bitki örtüsü ve vahşi yaşam üzerinde artan baskıya yol açabileceğini gösterdi.

Modellerimiz, ek müdahale olmadığında mevsimsel hava tahminlerindeki iyileşmenin muhtemelen en çok zengin bireyleri faydalandıracağını da ortaya koyuyor. Zengin otlatıcılar, kuraklıklardan önce hayvanlarını eritebilmek ve iyi yağış yıllarından önce daha fazla hayvan alabilmek için gereken kaynaklara sahip.

Önümüzdeki yol

Yapılan çalışmalar, bu ödünleşimlerin ortadan kaldırılabileceğini gösteriyor.

Hava tahminlerindeki iyileşme, insanların bu bilgiden yararlanmalarını veya yararlanamadıklarında tamamlayıcı besin sağlamalarını sağlayan müdahalelerle birleştirildiğinde, iklim değişikliğinin eşitsizliği çarpan etkileri büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

Cep telefonuyla çalışılan kesim araçları gibi, otlatıcıların kuraklıktan önce sürülerini kolayca küçültmelerini sağlayan müdahalelerin özellikle etkili olması muhtemel. Bu tür bir uygulama şu anda Güney Afrika’da Meat Naturally adlı bir şirket tarafından, Conservation International adlı bir kuruluş ile iş birliği içinde yapılıyor.

Mevcut müdahalelerin stratejik biçimlerde birleştirilmesiyle, her birinin yalnızca başına verilen etkilerle ortaya çıkan istenmeyen sonuçların üstesinden gelmek mümkün. Sürü boyutları yönetilebilirken, en savunmasız olanların karşıladığı açıklar doldurulabiliyor.

İnsanların arazide hayatta kalma yollarının çoğu, yüzyıllardır nispeten öngörülebilir mevsimsel hava kalıplarına dayanarak gelişmiştir. İkliş değişikliği bu döngüleri, alan ve zaman bakımından son derece eşitsiz ve değişken biçimlerde sarsıyor. Bu değişikliklerin geleneksel başa çıkma stratejilerini ve karar verme biçimlerini zor durumda bırakması muhtemel. Çalışmamızda kullanılan modeller gibi yaklaşımlar, çeşitli senaryoları simüle edebilir ve nerede ve nasıl hareket edilmesi gerektiğini tam olarak belirleyebilir.