Kohat’ta Camiye Yönelik Saldırı, Pakistan-Afganistan İlişkilerini Krizin Eşiğine Çıkarıyor

18 Eylül 2026’da Khyber Pakhtunkhwa ilinin Kohat şehrinde, Cuma namazı için toplanan ibadet edenleri hedef alan intihar bombacısı ve silahlı saldırı, Güney Asya ülkesindeki kırılgan güvenlik durumunu bir kez daha gözler önüne serdi. Saldırının arkasında, Pakistan ile komşu Afganistan arasındaki gerilimin ne kadar alevlendiğine dair somut bir işaret de vardı: İttihad-ül-Mücahedin Pakistan (IMP) adı verilen militan koalisyonun sorumluluk üstlenmesiyle başlayan olaylar, İslamabad’ın Afganistan topraklarına yönelik ilk hava saldırılarını da beraberinde getirdi.

Kohat’ta bir polis binasının içine yerleşen camiye yönelik saldırıda, bir intihar bombacısı patlayıcı yüklü aracı binanın duvarından içeri sokarak hedefe ulaştı. Ardından silahlı saldırıcılar, 20 saat süren gerilimin ardından güvenlik güçleriyle karşılıklı ateş açtı. Olayda 31 kişi hayatını kaybetti; ölenlerin arasında 16 polis memuru da yer aldı. Yaralı sayısı ise 100’ün üzerinde olarak bildirildi.

İttihad-ül-Mücahedin Pakistan Kim?

IMP, Nisan 2025’te üç daha küçük militan grup birleşerek oluşturulmuş bir cihatçı koalisyon. Bu gruplar arasında Lashkar-ı İslam, Hafız Gul Bahadır Grubu ve İnkılab-ı İslami Pakistan yer alıyor. Koalisyonun temel hedefleri, Pakistan devletini zayıflatmak ve polis ile güvenlik güçlerine yönelik saldırılar yoluyla İslamcı rejimin yayılmasını sağlamak olarak görülmektedir. Operasyonları büyük ölçüde Afganistan sınırına paralel, ülkenin kuzeybatısında yoğunlaşan IMP, ölümcül intihar bombacılığını, araçla taşınan patlayıcıları ve roketleri içeren taktiklerden faydalanmaktadır.

Kohat saldırısından önce IMP mensupları, Mayıs 2026’da 15 polisi öldüren bir kontrol noktasına yönelik saldırıyı ve Temmuz’da Bannu şehrindeki bir polis karakolunda gerçekleşen araç bombalı saldırıyı da üstlenmişti. Koalisyon kendisini, Pakistan’da faaliyet gösteren çeşitli cihatçı grupları tek bir komuta altında birleştiren birleşik bir cephe olarak tanıtmaktadır. Yakın dönem propagandasında, cihatçılar arasında birlikteliği çağrıda bulunan bir din alimi tarafından çekilen bir videonun da yer aldığı görülmektedir.

Kohat saldırısının bir camiye yönelik olması ve sivil kayıpların boyutu, cihatçı çevreler arasında bir tartışma tetikledi. Saldırının saatler içinde Pakistan Taliban’ı ve Jamaat-ül-Ahrar adlı başka bir grup, saldırıyı kınayan açıklamalar yayımladı ve herhangi bir rol üstlenmediklerini açıkça reddetti.

Haber ajansının bölgedeki uzmanları

Bu mesaj, IMP’nin bağlantılı olduğu İndian Subcontinent’teki El-Kaide (AQIS) ile örtüşmektedir. Son yıllarda AQIS, Afganistan-Pakistan bölgesinde faaliyet gösteren birleşik bir koalisyonun omurgası olma yolunda çaba sarf etmektedir. Ancak Kohat saldırısının getirdiği detaylar, Pakistan’daki militan grupların birleşme girişimlerini zayıflattı. Pakistan Taliban’ı da Afganistan liderliğine itaat eden ve İslamabad’ın bu grupı barındırdığından suçladığı bir oluşum olarak konumlanmaktadır; AQIS da saldırıyı eleştirerek, amaçlarını, ideolojisini ve operasyonlarını kirletebilecek faaliyetlerden kaçınmaları çağrısında bulundu.

Yerel Birleşme ve Rekabet

Kohat saldırısının ardındaki grup içi gerginlik, bölgedeki şiddetli ekstremizmin daha geniş tablosundan gözlerimizi dağıtmamalı. Pakistan, iki onyılda karşılaştığı en ciddi güvenlik kriziyle yüzleşiyor ve ülke artık Küresel Terörizm Endeksi’nde birinci sırada yer alıyor. Bu eğilimin ardında, yerel ve uluslararası cihatçı grupların yanı sıra güneybatı Balochistan ilindeki ayrılıkçı grupların da katıldığı örgütlenme birleşmesi ve rekabeti bir kombinasyon yatmaktadır.

Cihatçı gruplar açısından bakıldığında, Pakistan Taliban’ı 2020’den bu yana bir yüze yakın fraksiyonu bünyesine almışken, AQIS da IMP’yi kendi yörüngesine çekmiştir. Buna rağmen AQIS ve Pakistan Taliban’ı ayrı varlıklar olarak kalmaktadır. Faaliyetlerinde ara sıra işbirliği olabileceğine dair işaretler olsa da, 2020’den bu yana ideolojik farklılıklar nedeniyle resmi bir birleşme girişimleri defalarca başarısız olmuştur. En belirgin ayrım, AQIS’in uluslararası hedeflere sahip olması karşısında Pakistan Taliban’ının odak noktasının yalnızca Pakistan olmasıdır.

Bu birleşme dinamiği, Balochistan’da da kendini göstermektedir. 2018’den bu yana ana etnik ulusal gruplar, Baloch Raaji Aajoi Sangar adlı çatı altında birleşmiştir. Aynı zamanda, daha geniş bölgesel militan haritasındaki çatlaklar da şiddeti beslemektedir. Bölgedeki İslam Devleti’nin resmi bağlantılı oluşumu olan İslam Devleti Horasan Eyaleti (ISKP), Pakistan Taliban’ına, AQIS’e ve IMP’ye – ayrıca Afgan Taliban’ına ve Pakistan hükümetine de – düşmandır. Yerelde köklü aktörlerle rekabet eden ISKP, aşırı şiddetin kaskatı biçimde yayılmasını teşvik etmektedir.

Sınır Ötesi Gerginlik

Gruplar arasındaki hem işbirliği hem de rekabet dinamikleri, militanlara terörle mücadele boşluklarını sömürme fırsatı tanıyan devletler arası gerilimler tarafından sürdürülmektedir. Özellikle Pakistan ile Afganistan arasındaki kötüleşen ilişkiler, İslamabad’ın karşı karşıya olduğu birçok militan grubunu yerinde tutmuştur. İki ülke arasındaki ilişkiler, Taliban’ın Ağustos 2021’de Kabül’ü ele almasından bu yana bozulmaya başlamıştır.

Sınır kapatma, ticaret kısıtlamaları ve Pakistan Taliban’ı kamplarına yönelik sınırlı saldırılar gibi taktiklerle bakan İslamabad, hükümeti sınırları içindeki anti-Pakistan militanlara karşı hareket etmeye zorlamayı amaçlıyordu. Ancak Şubat 2026’da açık savaşın eşiğine geçti. Bu dönemde Pakistan, Afganistan’daki Taliban askeri tesislerine karşı sınır ötesinde saldırılar düzenledi. Ardından izlenen kırılgan bir ateşkes, Afganistan’daki militan sığınaklarına yönelik Pakistan hava saldırıları, Afgan Taliban’ının Pakistan’daki muhtemel ISKP üslerine yönelik saldırıları ve devam eden sınır ötesi saldırılarla gerilim altında kalmaya devam ediyor.

Pakistan hükümeti için Pakistan Taliban’ı, Kabül’deki hükümetin hareket etmesi gereken Afgan tabanlı bir tehdittir. Afganistan’daki yönetici Taliban için ise Pakistan Taliban’ı, Pakistan’ın kendi başına çözmesi gereken bir yerel meseledir.

Kaynak: Bölgesel güvenlik analistleri

Kohat saldırısının gerçekleştiği 18 Eylül’de gerilim zaten tırmanış halindeydi ve saldırı kendisi, bu gerilimi en çok alevlendirebilecek iki özelliği de taşıyordu. Saldırının sorumluluğunu üstlenen grup, Afganistan tarafındaki sığınaklardan faaliyet gösterdiği düşünülen ağlara dayanıyor; Pakistanlı yetkililer, bombacıların en az birinin Afgan vatandaşı olduğunu tespit etti.

İslamabad için bu, Afgan hükümetinin Pakistan’daki kötüleşen güvenlik durumuna katılığını teyit eden bir durumdu. Bu itham, on yıllardır Pakistan’ın askeri ve istihbarat kurumu Afgan Taliban’ı stratejik bir varlık olarak beslediği için özel bir ironi taşıyor. Taliban’ın Ağustos 2021’de Kabül’ü geri almasında, Pakistanlı liderler, Pakistan Taliban’ını kontrol altında tutacağını umarak kutlamıştı. Afgan Taliban’ı ise, on yıldan fazla bir süredir ABD önderliğindeki güçlerle birlikte savaştığı bir grubu çökertmekten ziyade, İslamabad ile Pakistan Taliban’ı arasında görüşmelerin kolaylaştırılmasında istekli olmaktadır.

Bu nedenle Kohat saldırısı, Pakistan’ın Kabül’den militan sığınaklarının yıkılmasını talep etmesini yalnızca pekiştirmekle kalmadı, onu sertleştirdi. Saldırının ardından gelen intikam saldırıları – Haziran’dan bu yana Pakistan’ın Afgan topraklarına yönelik ilk hava saldırıları – yalnızca Pakistan’ın sınır ötesi eylemini ve Afgan intikamını içeren döngüyü yeniden açtı.

Haber ajansının bölgeye son iki yılda saha çalışmalarını yürüttüğü ve şiddetli ekstremist grupların – IMP dahil – operasyonel ve propaganda faaliyetlerini yakından izlediği belirtiliyor. Bu bağlamda saldırı ve yankıları, bölgedeki şiddeti besleyen çeşitli militan oluşumlar arasındaki işbirliği ve sürtüşmenin durumuna dair önemli ipuçları veriyor.