İsrail’de Sandıkta Desteksiz Bırakılan Netanyahou Güçte Kalmaya Devam Edebilir

• 27 Ekim 2026 İsrail seçimleri, ülkenin tarihindeki en çok beklenen seçimlerden birini oluşturuyordu. Sonuçları bakımından büyük önem taşıyan bu seçimler, yine de henüz bir sonuç vermedi.

• Seslerin neredeyse tamamının sayılmış olmasıyla, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği saldırıdan bu yana İsrail’in Gazze, Lübnan ve İran’da başlattığı yıkıcı savaşların ardından, bu ilk ulusal seçimin ardından ülkeyi kimin yöneteceği hâlâ bilinmiyor.

• The Conversation, İsrail politikası uzmanı Dov Waxman’dan, seçimin başlıca çıkarımlarını, bir koalisyon hükümetinin kurulma aşamalarını ve seçmeni bölen bir oydan sonra buna ulaşmaya çalışan herkesi bekleyen zorlukları analiz etmesini istedi.

27 Ekim 2026 İsrail seçimleri, ülkenin tarihindeki en çok beklenen seçimlerden birini oluşturuyordu. Sonuçları bakımından büyük önem taşıyan bu seçimler, yine de henüz bir sonuç vermedi.

Seslerin nederdey tamamının sayılmış olmasıyla, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği saldırıdan bu yana İsrail’in Gazze, Lübnan ve İran’da başlattığı yıkıcı savaşların ardından, bu ilk ulusal seçimin ardından ülkeyi kimin yöneteceği hâlâ bilinmiyor.

The Conversation, İsrail politikası uzmanı Dov Waxman’dan, seçimin başlıca çıkarımlarını, bir koalisyon hükümetinin kurulma aşamalarını ve seçmeni bölen bir oydan sonra buna ulaşmaya çalışan herkesi bekleyen zorlukları analiz etmesini istedi.

İsrail’in 27 Ekim 2026 tarihli seçim sonuçlarından ne çıkarılabilir? Öncelikle dikkat çeken şey, kuşkusuz kitlesik katılım: Kayıtlı seçmenlerin %77,7’si oy kullandı ve bu, yirmi yılı aşkın süredir görülen en yüksek katılım oranı. Bu rakam baş başına anlamlı. İsrail’in bu oylamaya ne kadar önem verdiğini ortaya koyuyor.

Seçimlerden önce, gözlemcilerin çoğu bunun ülkenin tarihindeki en belirleyici oyulamalardan biri, hatta en belirleyicisi olacağını söylüyordu. Açıkçası, birçok İsrail’i bu görüşü paylaşıyordu. Bu yüksek katılım, farklı niteliklerde kaygılardan kaynaklanıyor. Her siyasi görüşten İsrail’i, oylamanın sonucunun ülkenin geleceğini nasıl şekillendireceği konusunda endişeliydi.

İkinci büyük ders, başbakan Benjamin Netanyahou’nun 2022 seçimlerinden sonra kurduğu koalisyonun, İsrail seçmenlerinin çoğu tarafından kitlesik biçimde reddedilmesi oldu: Mevcut hükümete muhalif partilere oy verenler %50’nin çok üzerine çıktı.

Netanyahou’nun sağcı ve dinci koalisyonunu oluştaran beş parti, oylamadan bir gün önce, parlamentonun 120 üyesinin 68’ine sahipti. Aynı blok artık yalnızca 53 üyeye sahip olacak: Netanyahou bu sonucu bir zafer olarak sunmaya çalışsa da, bu büyük bir kayıp. Bu, söz konusu beş partinin tek başına bir sonraki hükümeti kuramayacağı anlamına geliyor. Bu açıdan, bu oy Netanyahou hükümetinin reddi anlamına geliyor.

Netanyahou’nun partisi Kud, parlamentoda ilk parti olarak kalmaya devam edecek. Ancak ulusal düzeyde aldığı oy oranı düştü ve bir sonraki yasama döneminde altı üye daha azı olacak; bu, Netanyahou için yeni bir yenilgi.

Son koalisyonun aşırı sağ kanat ortakları da beklenenden daha zayısonuçlar aldı. Bu durum kısmen, ulusal düzeyde 3,25’lik oy sınırını geçemeyerek Meclis’te temsil edilme hakkı kazanamayan yeni bir aşırı sağ kanat partisine kayan « kayıp oylar » ile açıklanıyor. Likud da bir önceki seçimde bu aşırı sağ kanat partilere oy veren seçmenlerin bir kısmını kendine çekti.

Arap çoğunluklu partilerin sürpriz yükselişi nasıl açıklanıyor?

Arap çoğunluklu partilerin sonuçları – laik ve solda konumlanan Birleşik Liste ile dini ve muhafazakâr konumlanan Birleşik Arap Listesi – oldukça önemli. Bu iki parti, bu aşamada birlikte dokuz sandalye kazanmış görünüyor ve toplamları 19’a ulaşarak bu oluşumlar için bir tarihinin en yüksek rekorunu kırdı.

Bu sonuç, Arap seçmenlerin bir önceki seçime göre çok daha yüksek katılımıyla açıklanıyor. Ancak daha az dikkat çeken başka bir eğilim de bu partilerin Yahudi seçmenlerden aldığı oy sayısındaki artış. Şu noktaya dikkat çekmek gerekiyor: Bunlar sadece Arap partileri değil, Arap çoğunluklu partiler.

Soldan İsrail’li göstericiler, Arap partilerini de kapsayan bir hükümetin kurulmasını çağırıyor. Ilia Yefimovich/AFP

Netanyahou’nun ötesinde, bu seçim aynı zamanda başlıca muhalefet partisi Yşar’ın, onun lideri Gadi Eisenkot’un ve onun da içinde bulunduğu Netanyahou karşıtı « değişim bloğu’nun da hayal kırıklığına uğramasına neden oldu. Seçim öncesi anketler, siyonist muhalefenin iktidardaki koalisyon bloğundan biraz daha iyi sonuç alacağını gösteriyordu.

Ancak Yşar sonunda Likoud’dan 200.000 oy daha az alarak 21 sandalye, Likoud ise 26 sandalye elde edecek. « Değişim bloğu » ise 48 sandalyelik bir topla yol alıyor, ki bu Meclis çoğunluğundan oldukça uzak.

Sonuç olarak bir şey açık: İsrail topluluğu derinden bölünmüş durumda. Ve Netanyahou’un başbakan olarak kalmaya devam etme şansının hâlâ yüksek olması dikkat çekici; çünkü 7 Ekim saldırısının ardından birçok gözlemci zaten onun siyasi ölümünü ilan etmişti.

Seçim Netanyahou hakkında bir referandum muydu?

Çokları bunu gerçekten Netanyahou hakkında bir referandum olarak gördü; başbakan, İsrail tarihinde ilette en uzun süre kalan kişi.

Yandaşları için Netanyahou, özellikle İran tehdidine karşı, İsrail’in güvenliğini emanet edebileceğiniz tek kişi. İki devlet dışı aktörün—İsrail güvenliğini en çok tehdit eden Hezbollah ve Hamas’ın—yok edilmeden zayıflatılması başarısını ona yüklüyor. Aynı zamanda İsrail’e Başkan Donald Trump’ın desteğini sağladığı için de takdir ediliyor.

Ama Netanyahou’ya karşı oy verenler için, 7 Ekim’deki güvenlik açığının sorumluluğunu kişisel düzeyde üstlenmeyi reddetmesi—çok sayıda habere göre, Hamas’ın büyük ölçekli bir saldırı planından önceden haberdar edilmiş olmasına rağmen—onun kötü seçim sonucuna katkıda bulundu. Aynı şekilde hükümetinin 7 Ekim güvenlik açıklarını inceleyecek bir Devlet Soruşturma Komisyonu kurmayı reddetmesi de böyledir.

Çokları Netanyahou’ya ayrıca Gazze’de tutulan İsrail rehinelerinin kurtarılmasını öncelik yapmaması ve savaşı uzatması nedeniyle de suçluyor. Birçok kişi ayrıca İsrail’in dünyadaki görüntüsündeki ani bozulmaktan ve ülkenin ABD ile kritik ittifakının tehlikeye girmesinden de onu sorumlu tutuyor.

Mais ce sont les enjeux intérieurs, plutôt que les questions extérieures, qui ont motivé nombre de ceux qui ont voté pour les partis opposés à Netanyahou. Beaucoup craignent que la démocratie israélienne soit menacée et s’opposent tout particulièrement aux efforts du gouvernement Netanyahou pour affaiblir les pouvoirs et l’indépendance de la justice israélienne, qui ont déclenché des manifestations massives en 2023. Ils dénoncent aussi vivement le fait que son gouvernement ait permis aux hommes ultraorthodoxes d’échapper au service militaire, malgré le manque croissant d’effectifs dans l’armée israélienne. Sur le plan personnel, Netanyahou est par ailleurs largement perçu comme un homme qui sert ses propres intérêts et manque d’honnêteté : il est toujours jugé pour corruption.

Les électeurs arabes ont d’autres préoccupations, plus spécifiques, qui les ont poussés à voter en nombre record, en plus des politiques du gouvernement Netanyahou à Gaza et en Cisjordanie, auxquelles ils s’opposent fermement. Au premier rang figure la forte hausse de la criminalité violente au sein de leurs communautés, contre laquelle le gouvernement – en particulier Itamar Ben-Gvir, figure de l’extrême droite qui a autorité sur la police – n’a rien fait, selon ses détracteurs. Plus largement, de nombreux citoyens arabes palestiniens d’Israël craignent que le maintien au pouvoir des partis d’extrême droite ne menace leurs droits civiques.

À quoi faut-il s’attendre maintenant ?

Il faut surtout souligner qu’en Israël, le jour du scrutin n’est que la première étape du processus de formation d’un nouveau gouvernement. Puisqu’aucun parti n’obtient jamais la majorité des sièges au Parlement, ce qui compte vraiment se joue après les élections, lorsque commencent les négociations pour former une coalition. Cela peut prendre des semaines, voire davantage.

En général, le parti disposant du plus grand nombre de sièges est le premier à pouvoir constituer une coalition gouvernementale, mais ce n’est pas systématique. Le président israélien, Isaac Herzog, désignera en premier la personne à qui confier la formation d’un gouvernement en fonction des chances de réussite de chacun.

À ce stade, Eisenkot semble le mieux placé pour se voir confier cette tâche en premier. Mais sa seule véritable option est de former un gouvernement minoritaire qui dépendrait du soutien parlementaire des partis à majorité arabe, ce à certains membres de son « bloc du changement » s’opposent catégoriquement.

Gadi Eisenkot, ancien chef d’état-major de l’armée israélienne et dirigeant du parti Yashar, brandit un drapeau israélien en s’adressant à ses partisans, le 28 octobre 2026. Tomer Neuberg/Middle East Images/AFP

Malgré le succès électoral des partis à majorité arabe, il est peu probable qu’ils soient invités à participer officiellement à une coalition. Cela s’est pourtant déjà produit une fois, lorsque la Liste arabe unie a rejoint l’éphémère gouvernement dirigé par Naftali Bennett et Yaïr Lapid en 2021-2022.

Si Eisenkot ne parvient pas à former un gouvernement, Netanyahou aura alors sa chance. Il pourrait tenter de convaincre certains dirigeants des partis du « bloc du changement » de faire défection pour rejoindre un gouvernement de droite sous sa direction, ou un gouvernement d’« union nationale » plus large, prévoyant une rotation au poste de premier ministre. Netanyahou l’a déjà fait avec Benny Gantz, mais il l’a ensuite empêché de devenir premier ministre. Je doute donc qu’Eisenkot accepte un tel accord avec lui.

Selon des informations parues dans les médias, l’administration Trump souhaiterait la formation d’un gouvernement d’union nationale en Israël, ce qui pourrait accentuer la pression sur Eisenkot pour qu’il accepte cette solution. Une reprise des hostilités avec l’Iran renforcerait encore cette pression.

En olası senaryonun, bence, ne Netanyahou’un ne de Eisenkot’un bir hükümet kuramaması ve yeni seçimlerin çağrılması olduğunu; Netanyahou’un da seçimlere kadar yönetim işlerini yürüten bir hükümet başında başbakan olarak kalmaya devam edeceğini düşünüyorum. Netanyahou’un, bloğunun yeni seçimlerde daha iyi sonuç almasını umma nedeni var; dolayısıyla bu, muhtemelen onun stratejisi. Böyle bir durumda, İsrail’in yeni bir hükümete kavuşması uzun aylar beklemeyi gerektirecek.

Bu makale ilk olarak İngilizce olarak yayımlandı

• Benyamin Nétanyahou

Yazar

1. California Üniversitesi, Los Angeles — Modern Yahudi Çalışmaları Başkanlığı Kürsüsü

California Üniversitesi, Los Angeles — Modern Yahudi Çalışmaları Başkanlığı Kürsüsü

Açıklama beyanı

Dov Waxman, bu makaleden yararlanacak herhangi bir şirket veya kuruluş için çalışmamakta, danışmanlık yapmamakta, pay sahibi olmamakta veya böyle bir fondan yararlanmamaktadır ve akademik ataması dışında ortaya çıkan hiçbir ilgili bağlantıyı açıklamamıştır.

Ortaklar

California Üniversitesi, Los Angeles, The Conversation US üyesi olarak katkı sağlamaktadır.

Diller

• Français
• English