İçeriğe geç
20 Kasım 2026, Cuma
İstanbul 16° BIST 13.268,80 USD 48,83 EUR 55,72
Editör masası Forum

İşletmelerin iklim taahhütleri: Finans piyasaları neden bunları (neredeyse) ödüllendirmiyor

Araştırmaya göre, işletmelerin iklim taahhütlerinin çoğu daha yüksek borsa değerlemesiyle ilişkilendirilmiyor. Arthur Weidmann/Wikimedia Commons, CC…

Son güncelleme: 20 Kasım 2026, 22:00
İşletmelerin iklim taahhütleri: Finans piyasaları neden bunları (neredeyse) ödüllendirmiyor

Araştırmaya göre, işletmelerin iklim taahhütlerinin çoğu daha yüksek borsa değerlemesiyle ilişkilendirilmiyor.
Arthur Weidmann/Wikimedia Commons, CC BY-SA., CC BY

  • Finans piyasaları, iklim yönetimi uygulamalarını benimseyen işletmeleri otomatik olarak ödüllendirmiyor. İncelenen uygulamaların çoğu, borsa değerlemeleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değil.

  • Bununla birlikte, sera gazı emisyonlarını azaltma hedeflerinin ambisyonu fark yaratıyor: Düşük hedefler daha düşük değerlemeyle, daha iddialı taahhütler ise daha yüksek değerlemeyle ilişkilendiriliyor.

  • İşletmeleri geçiş sürecini hızlandırmaya teşvik etmek için borsa sinyalleri tek başına yeterli değil. Güvenilir, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir taahhütler ile ortak raporlama kuralları gerekiyor.

İklim aciliyeti bir gerçek haline geldiğinden beri, özellikle de Paris Anlaşması’nın imzalanmasıyla birlikte, işletmeler iklim taahhütlerini artırdı: Sera gazı emisyonlarını azaltma hedefleri, çevre sertifikaları, iç karbon fiyatlandırması… Bu adımlar küresel ısınmayı hafifletme hedefine katkıda bulunmayı amaçlasa da kaynak gerektiriyor ve işletmenin finansal stratejisine entegre edilmeli. Bu durumda bir soru ortaya çıkıyor: Piyasalar bu çabaları ödüllendiriyor mu? Eğer öyleyse, kâr arayışı ile iklim eylemi bir arada yürüyebilir. Aksi takdirde, işletmeleri emisyonlarını azaltmaya teşvik edecek başka hangi mekanizmalar olabilir?

International Review of Financial Analysis dergisinde yayımlanan çalışmamız, bu “ödülün” kesinlikle otomatik olmadığını gösteriyor. İncelenen uygulamaların çoğu, borsa değerlemesiyle anlamlı bir ilişki kurmuyor. Ancak taahhütlerin ambisyonu ve güvenilirliği fark yaratıyor gibi görünüyor.

BayHaber sitesini Google’da tercih edilen kaynak olarak seç

Avrupa’nın önde gelen akademisyenlerinden kanıta dayalı analizler içeren haftalık bir e-posta

Sonuçlar, 2019-2022 döneminde 298 büyük Amerikan ve Avrupa işletmesinin analizine dayanıyor (S&P500 ve STOXX Europe 600 endekslerinde yer alan, yani ABD ve Avrupa’daki en büyük 500 ve 600 halka açık işletme). Sekiz farklı iklim yönetimi uygulamasına (climate management practices, CMP) odaklandık.

Bunların bazıları, işletmenin stratejisini yönlendirmeye hizmet ediyor: Sera gazı emisyonlarını azaltma hedefleri veya emisyonlara bir maliyet atayarak karar alma süreçlerine dahil eden iç karbon fiyatlandırması gibi. Diğerleri ise sürdürülebilirlik bilgileri üretimi ve yayımıyla ilgili; örneğin, uluslararası muhasebe standardı olan GHG Protokolü’ne göre sera gazı emisyonlarının hesaplanması veya iklimle ilgili finansal riskler ve fırsatlar hakkında Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) tavsiyelerine uygun olarak iletişim kurmak.

Çalışmamız, bu iklim yönetimi uygulamaları ile Tobin Q’su arasında bir ilişki olup olmadığını belirlemeyi amaçlıyor. Bu gösterge, işletmenin piyasa değerini bilanço değerine oranlayarak yatırımcıların firmanın gelecekteki kârlılığına ilişkin beklentilerini yansıtıyor. Ek olarak, işletmelerin piyasa riskini de beta aracılığıyla inceliyoruz; bu, hisse senedi fiyatlarının genel borsa dalgalanmalarına karşı duyarlılığını ölçüyor.

Borsa değerlemesi açısından, incelenen uygulamaların çoğu Tobin Q’suyla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki göstermiyor. Ancak iki sonuç öne çıkıyor.

ISO 14001 gibi bir standart uyarınca çevre yönetim sistemi sertifikasyonu, daha düşük bir değerlemeyle ilişkilendiriliyor. Yatırımcılar bunu maliyetli bir uyum süreci olarak görebilir ve finansal faydaları belirsiz kalabilir.

Sera gazı emisyonlarını azaltma hedefleri ise doğrusal olmayan bir ilişki sergiliyor: Düşük hedefler daha düşük değerlemelerle, daha iddialı hedefler ise daha yüksek değerlemelerle ilişkilendiriliyor. Azaltım hedefleri arttıkça modelimiz önce düşen, sonra yükselen bir değerleme eğrisi ortaya koyuyor; en düşük nokta yaklaşık %43’lük bir azaltım civarında görülüyor. Örneğin, hedefsiz bir işletme 100 milyon avro değerlenirken, %43’lük bir hedefle yaklaşık 92 milyon avroya düşüyor, %86’lık hedefle eski seviyesine dönüyor ve %100’lük bir hedefle yaklaşık 106 milyon avroya ulaşıyor.

İşletmelerin iklim taahhütleri: Finans piyasaları neden bunları (neredeyse) ödüllendirmiyor

Bu son sonuç, piyasaların bir iklim uygulamasının kendisini değil, yeterince iddialı ve güvenilir olarak gördükleri taahhütleri ödüllendirdiğini gösteriyor.

Risk analizi de bu bulguyu pekiştiriyor: İç karbon fiyatı belirleyen veya TCFD tavsiyelerini daha fazla uygulayan işletmelerin hisse senedi fiyatları piyasa dalgalanmalarına karşı daha duyarlı. Bu, potansiyel olarak kısa vadeli risk algısını yansıtıyor: Yatırımcılar bu iklim taahhütlerini kısa vadede bir belirsizlik kaynağı olarak görebilir, ancak işletme hakkındaki uzun vadeli beklentilerini değiştirmeyebilirler.

Dolayısıyla bu uygulamalar ne daha yüksek bir borsa değerlemesiyle ne de daha düşük bir riskle ilişkilendiriliyor.

İşletme liderleri için bir iklim stratejisi oluşturmak, etkileri her zaman net olmayan araçlar arasında seçim yapmayı gerektiriyor. Bu belirsizlik ortamında, rakiplerin uygulamalarını taklit etmek güven verici görünebilir. Yeni kurumsal teori tarafından açıklanan bu taklit etme mekanizması, kuruluşların neden benzer uygulamaları benimsediğini anlamaya yardımcı oluyor. Ancak yaygın bir uygulama, hissedarların en çok değer verdiği uygulama olmak zorunda değil.

Sonuçlar, iklim stratejisi ile yatırımcı beklentilerini daha iyi uyumlu hale getirmek için bir referans sunuyor. Çok sayıda uygulama benimsemek veya düşük hedeflerle yetinmek, yatırımcıların desteğini kazanmak için yeterli değil. Hissedarlarını da ikna etmeye çalışan bir işletme için asıl mesele, taahhütlerinin kapsamını ve ambisyonunu anlaşılır kılmaktır.

Kamu otoriteleri için ise asıl görev, taahhütlerin karşılaştırılabilirliğini kolaylaştırmaktır. Bir emisyon azaltım oranı tek başına yeterli değil: Hangi yıla göre hesaplanıyor? Ne zamana kadar ulaşılması gerekiyor? Hangi emisyonları kapsıyor?

Bu detaylar olmadan, görünüşte benzer iki hedef çok farklı çabaları temsil edebilir. İki işletme de “2030’a kadar emisyonlarda %50 azaltım” hedefi duyurabilir, ancak bu aynı çaba anlamına gelmeyebilir. Biri 2010’u referans alıp hedefine neredeyse ulaşmış olabilirken, diğeri 2020’yi referans alıyor ve azaltımın büyük kısmını henüz yapması gerekiyor. Birincisi sadece kendi fabrikalarını kapsarken, ikincisi tedarikçilerini ve ürünlerinin kullanımını da içerebilir. Hesaplama yöntemleri de önemli: Ürün başına emisyonları yarıya indirmek, üretim artarsa toplam emisyonların azalacağını garanti etmez. Karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir bilgiler, yatırımcıların gerçekten ne vaat edildiğini anlamasına yardımcı olabilir.

Bu nedenle, karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir bilgiler, yatırımcıların gerçekten ne vaat edildiğini anlamasına yardımcı olabilir.

Avrupa’daki Şirketlerin Sürdürülebilirlik Bilgilerini Yayınlama Direktifi (CSRD) veya uluslararası IFRS sürdürülebilirlik standartları gibi ortak iklim bilgi raporlama çerçeveleri de bu amaca hizmet ediyor. Bunların rolü, mevcut bilgileri daha yapılandırılmış hale getirmektir. Ancak daha fazla bilgi yayımlamak, piyasaların iklim eylemini ödüllendirmesini otomatik olarak sağlamaz. Sonuçlarımız, borsa teşviklerinin tek başına işletmelerin geçişinin ana itici gücü olamayacağını gösteriyor.

Bu araştırmadan sonraki adımlar neler olabilir?

İlk adım, duyurulan taahhütleri gerçek sera gazı emisyon yörüngeleriyle ilişkilendirmek olabilir. En iddialı hedefleri belirten işletmeler gerçekten de daha fazla emisyon azaltımı sağlıyor mu? Ve yatırımcılar, bu taahhütler sonuçlarla desteklendiğinde onları farklı mı değerlendiriyor? Bu karşılaştırma, piyasaların neyi ödüllendirdiğini daha net ortaya koyabilir: Sadece vaadi mi, yoksa onun gerçekleşmesini mi?

İkinci bir yaklaşım ise yatırımcılar arasındaki farklılıkları incelemek olabilir. Yatırımlarını birkaç yıl boyunca elinde tutmayı planlayan bir hissedar, daha kısa vadeli bir yatırımcıyla aynı uygulamaları mı değerlendiriyor? Çoğu uygulama için gözlemlenen anlamlı ilişki eksikliği, yatırımcılara göre değişen değerlendirmeleri gizliyor olabilir.

Son olarak, gözlemi 2022’nin ötesine taşımak, iklim bilgisi yayımlaması zorunlu hale geldiğinde piyasaların iklim taahhütlerini farklı mı değerlendirdiğini göstermeye yardımcı olabilir. Özellikle Avrupa’daki CSRD direktifiyle birlikte. Omnibus reformuyla etkilenen işletme sayısı önemli ölçüde azalmış olsa da bir soru devam ediyor: Bu zorunluluklar, yatırımcıların güvenilir taahhütleri daha iyi ayırt etmesini ve bunları değerlemelerine dahil etmesini sağlıyor mu?

İlginizi Çekebilir: 10 Önemli Husus: Halka Arz Almadan Önce Bilmeniz Gerekenler →
Kaynak: The ConversationKaynak yazarı: Jeanne Amar, Samira Demaria, Sandra Rigot
💬 Topluluk Masası & Tartışma

Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.

Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Forumda sor / tartış
BayHaber Arama

Hangi konuyu araştırıyorsunuz?

En az 3 karakter yazın.

Tüm Bölümler

BayHaber’i keşfedin

Okuma görünümü

BayHaber’i nasıl okumak istersiniz?

Seçiminiz bu tarayıcıda saklanır. İki gazete görünümü görselleri ve sayfa ritmini basılı yayın hissine yaklaştırır.

Ağ Bağlantıları:Ürün Karşılaştırma • Dijital Medya • Güncel Haber • Net Haber • Gazete Hakimiyet
\n\n