Apple’ın yeni katlanabilir telefonunu tanıtırken akıllara gelen temel sorulardan biri, teknoloji devi ve özellikle yeni CEO’su John Ternus’un şirketin ünlü yenilikçi dokunışını geri kazânıp kazanamayacağıydı. Son aylarda Gordon Brown ve Ursula von der Leyen gibi isimlerin de vurguladığı gibi, inovasyon artık yalnızca tek bir teknoloji şirketiyle sınırlı bir konu değil; ekonomik önemi giderek daha net görülürken, özellikle Avrupa sanayiindeki belirgin açığının yarattığı endişe geniş bir tartışma alanına dönüştü.
Bu bağlamda araştırmacılar, inovasyonun hangi güçlerin beslediğini açıklamaya çalışıyor. Rekabetin, ithalatın ya da icatçıların bilgi birikiminin sürece nasıl yön verdiğini inceleyen çok açılı çalışmaların ardından, yeni bir çalışma iş güvencesinin inovasyon sürecindeki rolüne odaklandı: İşini kaybetme endişesi taşımayan insanların daha mı yoksa az mı yenilikçi olduğu sorusunu yanıtlamayı hedefledi.
Yeniliğin geri dönüşü ve Apple’daki belirsizlik
Apple son dönemde 4.990 dolar (yaklaşık 243 bin lira) fiyatla sunduğu katlanabilir telefonuyla dikkat çekerken, lansmanın gölgesinde şirketin taze yönetimi altında yeniliğin yeniden canlandırılabilceğine dair yoğun spekülasyonlar yükseldi. Şirket hâlâ olağanüstü kâr elde ediyor; ancak 2000’lerde tüketici elektroniğini dönüştüren bu firma, on yıllardır tek ürüne—iPhone’a ve buna bağlı hizmetlere—bağlılığı nedeniyle süregelen endişelerle yüzleşiyor.
Ternus’un, hem Apple’ın büyümesini hem de akıllı telefonun kendisini besleyen radikal yenilik kültürünü yeniden canlandıracak olması beklenirken, bu beklentinin ötesinde daha geniş bir ekonomik tartışma bulunuyor. Avrupa’da inovasyonun eksikliğiyle ilgili uyarılarda bulunan isimler, konunun yalnızca şirket içi değil, sanatin genel rekabet gücü açısından da kritik olduğunu vurguladı.
R&D’lerde iş güvencesinin icat zincirine etkisi
Araştırmacıların uzun süredir benimsediği yaygın görüşe göre, iş güvencesi icatçıları için bir güvenlik ağı sağlar ve başarısızlık korkusu olmadan yeni fikirleri denemelerine olanak tanır. Yöneticiler ve akademisyen bilim insanları üzerine yapılan çalışmalar da büyük ölçüde bu görüşü destekliyor; daha güçlü iş güvencesi veya başarısızlığa karşı tolerans, deneyimi, keşfi ve inovasyonu teşvik edebilir görünüyor.
Bu beklentinin aksine, şirket içi Ar-Ge (R&D) faaliyetleri süreci karmaşıklaştırıyor. İcatçılar yeni projeler seçerken, hangi bilgi birikimini geliştirmeleri gerektiğine karar vermek zorunda kalıyor: İşverenlerinin teknolojisine özgü uzmanlığı derinleştirecekler mi, yoksa tüm sanate fayda sağlayacak daha geniş bir bilgiyi mi ilerletecekler?
Araştırma ekibi, ABD merkezli halka açık şirketlerde patent alan 82 bin Ar-Ge profesyonelini inceledi. İcatçıların patentlerini işverenleriyle net biçimde ilişkilendirebilmek için yerleşik şirketlere odaklandı.
Bu dönemi seçmemizin nedeni, birçok eyalette çalışan dostu nitelikteki “haksız ihlal yasaları”sının kademeli olarak kabul edilmesiydi; böylece her eyaletin değişimini tek tek gözlemleyebildik. Bu yasalar firmaların çalışanlarını meşru bir sebep olmadan işten çıkarmasını zorlaştırıyor ve biz de güvencenin artmasıyla icatçıların çıktılarını önceki son durumlarıyla hem kendi eyalette hem de yasanın değişmediği yerlerdeki icatçılarla karşılaştırabildik.
Araştırma ekibi
Güvenli işler, yenilikçi işler midir?
Araştırmacılar, iş güvencesinin inovasyon zincirini—icatçıların hangi tür projeleri üstlendiğinden, yeniliklerinin ne kadar özgün olduğuna ve bir yeniliğin firmaya ne kadar o firma yağına değer yarattığına kadar—etiklediğini buldu. Her eyalette haksız ihlal yasasının kabul edilmesinin ardından gelen güvencenin artmasıyla icatçılar neredeyse anında daha içe dönük bir yöne evrildi; çoğunlukla kendi şirketlerinin özel ekipmanlarına, dahili bilgi birikimlerine veya mevcut ürünleriyle bağlantılı projeler için patent aldı.
Kısacası çalışanlar, dışarıyı değil firmanın belirli teknolojilerini ustalaşmaya odaklandı. Bu durum da özgünluğu daha az ama firmanın mevcut teknoloji ve ihtiyaçlarıyla daha uyumlu olduğu için işverene daha değerli görülen yenilikler üretti.
Buna karşılık, daha az korunanlar geniş, genel amaçlı teknolojilere dayanma ve şirket sınırlarının dışında düşünme eğilimindeydi. Patentlerin analizi, bu daha istikrarsız ortamların daha özgün veya dönüştürücü eserler ürettiğini gösterdi.
Bu bulgu ilk bakışta mantıksız gelebilir: Neden daha güvensiz çalışanlar kendilerini işvereni için mümkün olduğunca ilgili kılma çabasına girmesin? Görünen o ki, güvensiz çalışanlar piyasada—iş pazarı dahil olmak üzere—parlayacak yeniliklere ihtiyaçları olduğunu biliyor.
Her iki sonuç da kaçınılmaz olarak diğerinden iyi değil; hem kademeli hem de dönüştürücü inovasyon kendi avantajlarını taşıyor. Ancak yöneticiler için istikramlı istihdamın çalışanların güvenli alanı oynamasına ve firmanın ihtiyaçları içinde yenilik yaparken firma yağına bilgi kullanmasına yol açabileceğini bilmek faydalı.
Kırılım inovasyonunu nasıl teşvik etmek mümkün?
Güçlü iş yeri korumalarına sahip yerlerde kırılım (breakthrough) innovasyonu arayanlar, bu etkileri dengelemek zorunda kalabilir. Önemlisi, bunun tüm Ar-Ge çalışanlarını uyarı altına almak anlamına gelmemesi. Aksine, daha radikal gelişmeler isteyen liderler; iş çevirimi, dış ortaklıklar veya özgünluğu açıkça ödüllendiren teşvikler gibi tamamlayıcı önlemler düşünerek içe dönük inovasyon eğilimini dengeleyebilir.
