– 18 yılda şirketlerden tahsil edilemeyen 62 milyar dolarlık royalty olduğunu iddia ediyor
– NLNG temettülerinin 23,1 milyar dolarının devlet petrol şirketi tarafından tutulduğunu öne sürüyor; uyumsuzluk durumunda hukuki dava açacağını tehdit ediyor
İnsan hakları avukatı ve Nijerya’nın Üstün Avukatı (SAN) Bay Femi Falana, Senato Başkanı Senator Godswill Akpabio’yu, Nijerya Ulusal Petrol Şirketi Limited Şirketi (NNPC), birkaç uluslararası petrol şirketi (IOC) ve yerel üretim şirketleri tarafından federasyona borçlandırılan uçsuz-bucaksız 123,17 milyar dolar ve 66,4 milyar Naira’nın geri alınması için derhal harekete geçmeye çağırdı.
28 Ekim 2026 tarihli ve Senato Başkanına hitaben yazılan, Temsilciler Meclisi Başkanı Onurlu Tajudeen Abbas’a gönderilen yazıda, Falana, kendi avukatlık firması olan Falana & Falana Odaları aracılığıyla, söz konusu fonların yetkili mahkemelerin kararı ve federal kurumların raporlarıyla sabitlenen, ödenmiş royalty, vergi, temettü, çalınan ham petrol gelirleri ve başarısız rafineri rehabilitasyon sözleşmelerini temsil ettiğini belirtti.
Son haberler için WhatsApp | LinkedIn’den bizi takip edin
İnsan haklarının, sosyal adaletin ve Nijerya’da kamu hesap verebilirliğinin teşvikine adanmış olduğunu belirten firma, federal hükümetin, doğrulanmış büyük ölçekli gelir kayıpları raporları önünde harekete geçmemesi üzerine yazmaya zorlandığını söyledi.
“Yetkili mahkemelerin ilgili kararlarını ve federal hükümetin bazı kurumlarının, federasyon hükümetinin 123,17 milyar dolar tutarında ödenmiş royalty, vergi ve temettüye sahip olduğunu sabitlediği raporları dikkatinize çekmek istiyoruz,” yazıda belirtildi.
Falana, Ulusal Meclise geri alma önlemlerini başlatması için 14 gün verdi ve “Bu mektubun tesliminden itibaren 14 gün içinde federasyon hükümetinin mülkü olan söz konusu büyük meblağın geri alınması için hukuki önlemler başlatmazsanız, makamınızın yükümlülüğünü yerine getirmesini sağlamak amacıyla gerekli süreçleri Federal Yüksek Mahkemede sunmaktan çekinmeyeceğiz,” diye uyardı.
Mektuba göre, tahsil edilemeyen fonların dökümü, kıdemli avukatın “18 yıl boyunca IOC’lardan tahsil edilemeyen 62 milyar dolar değerinde royalty” olarak tanımladığı kalemlerle başlıyor.
Falana, bu keşfin derin deniz ve iç havuz üretim paylaşım sözleşmeleri kanununun değiştirilmesine yönelik firmasının kampanyasına dayandığını belirtti.
Firmanının, ham petrolün uluslararası piyasada varil başına 20 doların üzerinde satıldığı durumlarda royalty’lerin yukarıya revize edilmesini öngören kanunun 16. maddesinin uygulanmasından bilinçli şekilde kaçınıldığını ortaya çıkardığını söyledi.
“Ekonomik sabotaj gerçeğiyle yüzleşen federal hükümet, kanunun uygulanmaması nedeniyle ülkenin milyarlarca dolar kaybettiğini kabul etti ancak bu büyük fonun tahsiline yönelik talebimiz herhangi bir hukuki dayanak olmaksızın görmezden gelindi,” dedi.
O aşamada, açıklamasına göre, Akwa Ibom, Bayelsa ve Rivers eyaletlerinin hükümetleri, federal hükümeti kanun kapsamında tahsil edilmemiş tüm royalty’lerin toplanmasına zorlamak için Yargıtaya bir dava açtığı belirtildi.
Falana, 20 Ekim 2018 tarihinde verilen uzlaşı kararıyla Yargıtanın, Deep Offshore Inland Basin Production Sharing Contract Act kapsamında 18 yıl boyunca biriken tahsil edilmemiş royalty’lerin toplanmasına hükmettiğini ve 1999 Anayasasının 162. maddesi kapsamında fonun tahsili üzerine davacıların hak etttiği yüzde 13 oranında türetime ödenmesi gerektiğini hatırladı.
Firmanının, söz konusu uzlaşı kararı uyarınca, Birleşik Devletler Başsavcılığı Ofisinin IOC’lerin ilgili sorumluluklarını ve türetim ilerledikçe petrol üreten eyaletlere due olan tutarı belirlemek üzere bir komisyon kurduğunu ekledi.
Falana, komisyonun IOC’lardan tahsil edilmemiş tutarın 62 milyar dolar olduğunu tespit ettiğini kaydetti.
Federal hükümetin söz konusu tutarın ödenmesi talevinin IOC’ler tarafından görmezden gelindiğini, ancak Akwa Ibom ve Rivers eyaletlerinin bu tutarın 1.114.551.610,00 dolar ve 2.258.411.586 dolarına hakları olduğuna dair bir karar talep ettikleri Federal Yüksek Mahkemeye dava açtıklarını belirtti.
Meydanı dinleyen Federal Yüksek Mahkeme Yargıcı Taiwo Taiwo’nun başkanlığını yaptığı duruşmada, her iki davacıya da 3,3 milyar dolarlık ödemenin yanı sıra nihai tasfiyeye kadar %10 faiz uygulanmasına karar verdi.
Falana, Bayelsa Eyaleti Hükümetinin bu tutardan 951 milyon dolara hakları olduğuna dair bir karar talep ettiği ayrı bir dava olduğunu ve 22 Haziran 2021’de verilen kararda Yargıcı Inyang Ekwo’nun lehine karar verdiğini söyledi.
“Elimizdeki bilgilere göre federal hükümet, Federal Yüksek Mahkemenin söz konusu kararlara uymamıştır,” dedi Falana.
İ ikinci bileşenin 29 milyar dolar olduğunu, bunun da çalınan ham petrolün gelirleri olduğunu belirtti.
Falana, Nijerya Deniz İdaresi ve Güvenlik Ajansı (NIMASA) tarafından görevlendirilen Nijeryalı avukatlardan oluşan bir ekibin, IOC’ler tarafından Nijeryadan çalınan yaklaşık 60,2 milyon varil ham petrolün 2011 ile 2014 yılları arasında Birleşik Devletlerin Philadelphia limanında, 12,7 milyar dolar değerinde boşaltıldığını keşfettiğini söyledi.
Raporun Federal Başsavcının Ofisine sunulduğunu, ancak hükümetin suçlanan şirketlerin yargılanmasını reddettiğini, bunun üzerine NIMASA ekibinin Abuja ve Lagos bölümlerindeki Federal Yüksek Mahkemede dokuz medeni dava açtığını belirtti.
2016 yılında Temsilciler Meclisinin, 2011 ile 2014 yılları arasında küresel pazarlara beyan edilmeyen ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatını araştırmak üzere Hon. Johnson Agbonayinma başkanlığında bir Ad Hoc Kurul kurduğunu hatırlattı.
Kulun, Nijeryadan düzgün kayıtlar olmadan 17 milyar dolarlık petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın ihracatının doğrulandığını ve ham petrolün Birleşik Devletlerin Houston limanında ve Lake Charles limanında boşaltıldığını söyledi.
Falana, Senato’yu Meclis Katibi’nden raporun bir kopyasını talep etmeye ve Ekonomik ve Finansal Suçlar Kurumu’nun (EFCC) toplam tutarın tahakkukunu sağlamaya yönlendirmeye çağırdı.
“NIMASA’nın Federal Yüksek Mahkeme’de devam eden davaları bulunmasına rağmen, ihlal edilen petrol ve taşımacılık şirketlerinin yağma ve ekonomik sabotaj gibi eylemlere giriştiği için EFCC’yi 29 milyar dolarlık toplam tutarın tahakkukuna başlatmaya yönlendirmeyi tercih edebilirsiniz,” dedi.
Üçüncü ve muhtemelen en tartışmalı olanı, “NNPCL tarafından tutulan 23.1 milyar dolar NLNG Temettüleri.”
Falana, ihracat için LNG ve doğal sıvı gaz üretmek amacıyla 1989’da kurulan Nigeria LNG Limited’in dört ortakça sahip olduğunu açıkladı: Federasyon hükümeti adına %49’u elinde bulunduran NNPCL, %25.6’ı Shell, %15’i TotalEnergies ve %10.4’ü Eni International.
Kendisine göre, son 26 yılda NLNG ortaklarına 47 milyar doları aşan temettüler ödedi; bunun %49’u, 23.1 milyar dolar, NNPCL üzerinden hükümete ödendi.
“NNPCL, 23.1 milyar dolarlık söz konusu tutarı, 1999 Nigeria Federal Cumhuriyeti Anayasının değiştirilen 162. maddesine aykırı olarak Fedarasyon Hesabına aktaramadı.
Temettülerin federasyona aktarılmasına dair Senato ve Temsilciler Meclisi kararları NNPCL tarafından görmezden gelindi,” mektubunda belirtildi.
Dördüncü bileşen 6.17 milyar dolar ve N66.4 milyar olup, Nijerya Çıkar Sanayileri Şeffaflık Girişimi (NEITI) tarafından ifşa edilen, petrol ve gaz şirketleri tarafından borçlu tutulmaktadır.
Falana, 27 Eylül 2024’te NEITI’nin 2022/2023 Bağımsız Petrol ve Gaz Sanayi Raporunda, Haziran 2024 itibarıyla Federal Hükümete ait tahakkuk eden ödenmemiş gelirlerin 6.071 milyar dolar ve N66.4 milyar olduğunu ifşa ettiğini söyledi.
Halka sunumdan sonra, NEITI Yasasının 3. maddesi uyarınca Kasım 2024’te Senato ve Meclis’e bir kopya gönderildi.
“Milli Meclis, bu tutarın 6,071 milyar doları ve 66,4 milyar nairayı herhangi bir gecikme olmaksızın geri kazanılmasında NEITI’ye yardımcı olmalıdır,” dedi.
Son bileşen, Port Harcourt, Kaduna ve Warri rafinerilerinin yeniden yapılandırılması için 2,9 milyar dolar.
Falana, Nisan 2021’de Federal Yürütme Kurulu’nun Port Harcourt rafinerilerinin yeniden yapılandırılması için iki yabancı firmaya 18, 24 ve 44 aylık üç aşamalı 1,5 milyar dolarlık bir sözleşme verdüğünü ve Ağustos 2021’de ise Warri ve Kaduna rafinerileri için başka bir yabancı firmaya 33 ay içinde üç aşamada tamamlanmak üzere 1,48 milyar doları onayladığını hatırlattı.
Aralık 2024’te, NNPCL’in Port Harcourt ve Warri’nin büyük ölçüde tamamlandığını, Kaduna’nın ise neredeyse tamamlandığını açıkladığını belirtti.
Buna rağmen, NNPCL’in daha sonra Warri Rafinerisi’nin 25 Ocak 2025’te Ham Petrol Damıtma Ünitesi Ana Isıtıcısındaki güvenlik sorunları nedeniyle operasyonları durdurduğunu, Port Harcourt Rafinerilerinin ise 29 Mayıs 2025’ten itibaren planlı bakım için kapatıldığını söyledi.
“Yabancı firmalar yeniden yapılandırma sözleşmelerinin şartlarını ihlal ettiği için, Ekonomik ve Suçlarla Mücadele Komisyonu’nu 2,9 milyar dolarlık sözleşme tutarını onlardan geri kazanmaya yönlendirmemiz gerektiğini savunuyoruz. Bu, Federal Hükümetin sözleşmeleri yetkin müteahhitlere yeniden verebilmesini sağlayacak,” dedi Falana.
Kapanışta, kıdemli avukat, 123,17 milyar dolar ve 66,4 milyar nairanın toplam tutarının geri kazanılması halinde, federal hükümetin ve ilgili eyalet hükümetlerinin milli ekonominin zararına daha fazla dış borç almaktan vazgeçeceğini belirtti.
Aynı zamanda locus standi’sini savundu ve 2017’de kendi firmasının, Deep Offshore and Production Sharing Contracts Kanunu’ndaki değişikliğe ilişkin Taslak’ı hazırladığını, bunun bir senatör tarafından benimsenip sunulduğunu, 8. Meclis’te ilk okumadan geçirildiğini, ardından 9. Meclis tarafından benimsenip değiştirilip kabul edildiğini ve o dönemki Meclis Başkanı Ahmad Lawan’ın ulusal gelirleri yılda en az 1,5 milyar dolar artıracağını söylediğini kaydetti.
Özgün makaleyi This Day üzerinde okuyun.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
