•Etiyopya, beş decadesi aşkın süredir ardışık çatışmalarla karşı karşıya geliyor. Bu süreçte 1974’te İmparator Haile Selassie’nin devrilmesiyle alevlenen uzun süreli bir iç savaş, Tigray’daki yeniden canlanan çatışmalar ve Amhara ile Oromia bölgelerindeki devam eden çatışmalar yer alıyor.
Tigray’daki renewed hostilities 2022’de Güney Afrika’nın Pretoria şehrinde imzalanan bir anlaşmayla başlayan barış sürecini geri döndürme tehdidi taşıyor.
Etiyopya’da barışın bu kadar sürdürülebilir olmamasının nedenleri konusunda anayasal tasarım ve çatışma üzerine yürüttüğü araştırmaya göre dört birbirine bağlı açıklama öne çıkıyor: Etyiopya devletinin temelleri hâlâ tartışmalı; ateşkesler siyasi uzlaşıymış gibi görülüyor; silahlı kuvvetler politika gücüne ulaşmanın bir yolu olmaya devam ediyor ve bölgesel rekabetler iç çatışmaları güçlendiriyor.
Araştırmacıya göre sorun Etiyopyalıların çeşitli etnik gruplardan oluşunun birbirlerini sevmemelerinden veya barış içinde yaşayamalarından değil. Üst üste gelen siyasi düzenlemelerin, anlaşmazlıkları yönetecek geniş çaplı kabul gören kuralları yerleştirememiş olması.
Devletin temelleri tartışmalı kalmaya devam ediyor
Etiyopya’nın 1995 anayasası, askeri rejimin 1991’de devrilmesinin ardından gelen siyasi geçişten çıktı ve neredeyse iki on yıllık iç savaşın sonunu getirdi.
Yeni yönetim, etnik marjinalleşmeye ilişkin uzun süredir devam eden şikayetleri ve daha büyük özerklik taleplerini gidermek istedi. Ülkeyi çoğunlukla etnilinguistik topluluklar etrafında örgütlenen bir federasyon olarak yeniden yapılandırdı. Anayasa, egemenliği Etiyopya’nın uluslarına, milliyetlerine ve halkına verdi. Onların right to self-determination, including secession güvence altına aldı.
Federalizmin savunucuları, bu hakkı tarihsel baskına karşı bir protection olarak görüyor. Rakipleri ise bunun etnik sınırları yerleştirdiğini ve bölge ve resources üzerinden competition teşvik ettiğini iddia ediyor.
Etnik çeşitlilik şiddete yol açmaz. Federalizm de doğası gereği istikrarsızlaştırıcı değildir. Ortak bir siyasi düzen içinde rekabet eden ulusal talepleri kapsayacak şekilde getirildi.
Ancak anayasal tanım, siyasi uzlaşı ile aynı şey değildir. Bir anayanasanın güç paylaşımı ve ülkeyi yönetme kurallarını koyması, bunları uygulaması beklenen siyasi gruplar arasında yeterli anlaşma olmadığında sorun ortaya çıkar. Bu kurallar, çatışmaları çözmek için ortak bir çerçeve sağlamak yerine, başka bir political conflict kaynağı haline gelir.
Ateşkesler siyasi uzlaşıymış gibi görülüyor
2022 Pretoria agreement, çatışmaları durdurmayla ilgiliydi, nedenlerini çözmeyle değil. Federal hükümet ile Tigray Halkın Kurtuluş Cephesi (TPLF) iki yıllık savaşı sonlandırmaya agreed. Büyük siyasi sorular sonraki müzakereye bırakıldı.
Tartışmalı bölgeler, bölgesel yönetim, siyasi katılım ve savaş suçlarında hesap verilebilirlik remain contentious.
2020-2022 Tigray savaşında major participant olan Eritre, anlaşmayı imzalamadı. Eritreli kuvvetler hâlâ Tigray’ın bazı kısımlarında bulunuyor.
TPLF de savaşın ardından fragmented. Yönetim içinde bölünmeler ortaya çıktı. Federal ilişkiler, siyasi yetki ve silahlı kuvvetlerin kontrolü üzerine anlaşmazlıklar, hareketin içinde bir mücadele haline geldi.
Bir barış anlaşması, anlaşmayı imzalayan tarafların taahhütlerini yerine getirmek için siyasi ve askiri örgütleri üzerinde authority sahip olduğunu varsayar. Ancak bu örgütler parçalandığında, anlaşmaları kimin uygulayacağı belirsizleşir.
TPLF’in in 2025 yasal parti statüsünü kaybetmesi, siyasi yeniden entegrasyon için başka bir engel ekledi. Bu gelişmeler, silahlı çatışmadan anayasal politikaya geçişin yerine getirileceğine dair güveni zediledi.
Bu ayrım temelidir. Bir çatışma durdurma, hayatları derhal kurtarabilir. Ancak baş başına meşru bir bölgesel hükümet kuramaz, bölge iddialarını çözemez veya eski düşmanlar arasındaki güveni geri getiremez.
Silahlı kuvvetler politika gücüne ulaşmanın bir yolu
Siyasi yetki edinmek veya korumak için şiddet kullanımı, Etiyopya’nın modern tarihinde derin köklere sahip. Tarihte askeri güç imparatorluk-devleti devridi ve bir askeri rejim kurdı. Bu rejim de 1991’de Etiyopya Halkın İnkişafı Demokratik Cephesi önderliğinde bir isyan kuvvetleri koalisyonu tarafından overthrown in 1991.
Bu geçişler, siyasi gücün silahlı mücadeleyle kazanılabileceği bir örüntüyü pekiştirdi. Si rakipler seçimlerin, mahkemelerin veya müzakereilerin değişikliği sağlayacağına az güvendiklerinde, silah taşımak barışçıl siyasi rekabetten daha etkili görünebilir.
Federal hükümet ve silahlı grupların gücü kullanmaya devam etmesi, bu döngüyü difficult to break.
Abiy Ahmed, yıllarca süren hükümet karşıtı protestolar ve iktidardaki koalisyon içindeki bölünmelerin ardından başbakan oldu. İki yıl sonra, rising political tensions Tigray’da savaşa yol açtı. Abiy’nin rejimi, ciddi insan hakları ihlalleri ve hesap verilebilirlik eksikliği konularında faced accusations.
Bu, güvensizliği derinleştirdi. negotiated settlements ulaşmayı zorlaştırdı. Abiy altında siyasi yetki giderek kişiselleşti. Askeri operasyonlar ve olağanüstü güvenlik önlemleri, siyasi sorunlarla başa çıkmak için kullanıldı.
Barış, seçimi kaybetmenin güç dışındayalma veya baskıya maruz kalma anlamına gelmediği bir siyasi ortam gerektirir.
Bölgesel rekabetler iç çatışmaları güçlendiriyor
Etiyopya’nın iç çatışmaları, giderek komşu ülkelerin çıkarları ve eylemleriyle kesişiyor. Eritreli kuvvetler Tigray’da Etiyopya ordusunun fought beside. 2022 barış anlaşmasının ardından bölgenin bazı kısımlarında kaldılar. Şimdi eski müttefikler adversaries.
cross-border military intervention konusunda iddialar vardı. Bu, Tigray savaşının daha geniş bir çatışmaya gelişebileceğine dair endişeleri canlandırdı.
Etiyopya’nın secure Red Sea access, Eritre ve Somalia ile ilişkileri daha da karmaşıktı. 2024 agreement Mogadishu ile bir anlaşmazlığa yol açtı.
Etiyopya, Nil Nehri’ndeki mega dam in the Nile River nedeniyle Mısır ile gergin ilişkilere sahip. Sudan’daki ongoing civil war ve Red Sea üzerinden rakip Suudi ve Emiratili ilişkiler add further pressures.
Bu dış gerilimler, iç sorunların sınırlandırılmasını zorlaştırabilir. Etiyopya sınırlarını koruma yükümlülüğüne sahip olduğu kadar komşularınınkine de saygı göstermelidir.
Sürdürülebilir barış ne gerektiriyor?
Bu dört barış engeli birbirini güçlendiriyor: Anayasal kurallar üzerindeki anlaşmazlıklar siyasi gerilimleri besliyor; silahlı çatışma kapsayıcı müzakereyi zorlaştırıyor; altta yatan şikayetleri ele almayan barış antlaşmaları yeniden şiddet için kapıyı açık bırakıyor; rekabet eden bölgesel çıkarlar sürdürülebilir barış çabalarını karmaştırıyor.
Sonuç olarak, Etiyopya’nın ardışık çatışmaları yalnızca ateşkeslerle çözülemez.
Sürdürülebilir barış, tüm Etiyopyalıların güç paylaşımı ve federal hükümet ile bölgeleri arasındaki ilişki konusunda nasıl hareket edecekleri konusunda uzlaşması gerektirir.
ancak barışçıl=”” baş=”” başına=”” bu,=”” bölünmelerinin=”” dayalı=”” diplomasi=”” egemenliğe=”” etiyopya’nın=”” etmeme=”” gerektirir.<=”” gerilimleri=”” iç=”” komşu=”” müdahale=”” müzakereye=”” p=”” saygıya,=”” ve=”” çözmeyecek.=”” çözülmesi,=”” çıkarlar=”” ülkelerle=”” üzerine=””>
Etiyopya dolayısıyla iki birbirine bağlı zorlukla karşı karşıya. İlk olarak, çeşitli topluluklarının kabul edebileceği bir siyasi sistem kurmak. İkinci olarak, komşularıyla barışçıl ilişkiler kurmak.
Sürdürülebilir barış her ikisine de dayanır.
