•Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework‘ın hedeflerine ulaşmak için geçilen yolun yarısındayız. Bu nedenle, 19-30 Ekim tarihlerinde Ermenistan‘ın Yerevan şehrinde toplanacak Birleşik Milletler Biyoçeşitlilik Sözleşmesi (CBD) Taraflar Konferansı (COP17), yılın en önemli zirvelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework‘a göre, 196 ülke bu toplantıda çerçevenin 23 hedefinin yalnızca 22’sine ulaşmanın mümkün olmadığı bir döneme giriyor. Taraflar, sözleşmenin kararlarını oluşturan onlarca metnin kesin ifadesini belirlemek için müzakereye oturacak.
Takipte olmadıkları belirtilen bu tablonun yanı sıra, delegeler CBD’nin iki tamamlayıcı protokolünü de görüşecek: Biyogüvenliği kapsayan Cartagena Protokolü ve genetik kaynakların kullanımına yönelik erişim ve sağlanan yararları düzenleyen Nagoya Protokolü. Her iki protokol de kendi “taraflar toplantısı” (MOP) ile yönetiliyor; CBD’nin tamamından daha az tarafa sahipler, sırasıyla 173 ve 141.
Carbon Brief, ülkelerin bu metinler üzerinde uzlaşıya ulaşma sürecini etkileşimli tablosuyla izliyor. Takip edilen metinler COP kararlarını Cartagena ve Nagoya protokollerinin MOP’larını içeriyor. Ayrıca müzakere için başlangı noktasını oluşturan en son yardımcı organ toplantılarından taslak kararlar da listeye dahil edilmiş durumda.
CBD’nin üç yardımcı organı bulunuyor: Bilimsel, teknik ve teknolojik danışmanlığa yönelik yardımcı organ (SBSTTA), uygulamaya yönelik yardımcı organ (SBI) ve 8.maddenin j bendi ile diğer hükümlere yönelik yardımcı organ (SB8J). COP16‘nın Kolombiya’nın Cali şehrinde düzenlendiği 2024 yılında kurulan SB8J, yerli halklar ve topluluklarla ilgili konulara odaklanıyor.
Etkileşimli tabloda ilk iki sütun her gündem maddesinin konu başlığını ve ilgili organı listeliyor; ardından tarihler, sayfa sayıları ve belgelerin orijinal bağlantıları geliyor. Tablo aramaya uygun ve üstteki oklarla sıralanabiliyor.
Birleşik Milletler’in taslak metinlerindeki anlaşmazlıkler kare parantezlerle işaretleniyor. Belirli bir metin sürümündeki parantez sayısı, tarafların uzlaşıdan ne kadar uzak olduğunu gösteriyor. Parantez sütunu renkle kodlanmış; koyu yeşil az sayıda kırmızı ise çok sayıda parantezin varlığını ifade ediyor.
Metinler taraflara “seçenekler” veya alternatifler (“alt”) sunabiliyor ve bunlar tabloda altıncı sütunda birlikte sayılıyor.
Yerevan’daki görüşmeler özellikle iki gündem maddesi etrafında şekilleniyor. İlki, küresel inceleme çerçevesinde GBF’ye yönelik ilerlemenin değerlendirilmesi ve eylemi hızlandırmaya yönelik önerilerin sunulması. İkincisi ise finansman; bu konu kaynak mobilizasyonu ve finansal mekanizma olmak üzere iki kısma ayrılıyor. Kaynak mobilizasyonunda, biyoçeşitliliği yüksek küresel güney ülkeleri koruma için artan uluslararası finansmana talep gösterecek.
Finansal mekanizmanın oluşturulmasına ilişkin anlaşmazlık, 2024’ün Ekim ayında Cali’de düzenlenen COP16‘nın kapanmasına yol açmıştı; taraflar zirvenin sonunda finansman mobilizasyonunda uzlaşıya ulaşamamıştı. Küresel güney ülkeleri, CBD’nin kontrolünde ayrı bir finansal mekanizma isterken, küresel kuzey ülkeleri büyük ölçüde Global Environment Facility altında bulunan mevcut mekanizmanın korunmasını tercih ediyor.
Erken 2025’te Roma’da düzenlenen COP16’nın devam eden oturumunda ülkeler, kalıcı bir mekanizmanın kurulmasına yol açacak bir yol haritasında uzlaşıya ulaşmıştı.
