•Kanada’da her yıl binlerce aile hamilelik ve bebek kayıpları yaşıyor. Ancak bu kayıpların ardından birçok kişi, yalnızca yasla değil aynı zamanda karmaşık izin ve gelir desteği sistemleriyle de uğraşmak zorunda kalıyor.
The Conversation sitesinde yayımlanan habere göre, Kanada genelinde mevcut korumalar ve destekler tutarlı değil; bölgeye, kaybın zamanına, ebeveyn rolüne ve iş koşullarına göre değişiyor. Bir kaybın etkisi yasan ötesine geçerek sağlık, iyi olma hali ve insanların işe devam etme yeteneklerini etkiliyor. Bu etkiler bireyler, aileler ve işverenler için mali sonuçlar taşıyor.
Korumaların yamalı yapısı
İş korumalı izinlerin çoğu eyalet ve bölge istihdam standartlarıyla düzenlenirken, gelir desteği İşsizlik Sigortası (EI) üzerinden federal sistemin kapsamında kalıyor; yararlanma tarafında Québec bu sistemden muaf.
Örneğin British Columbia, hamilelik kaybının ardından en fazla altı hafta iş korumalı izin sunuyor. Québec, hakkı zamana bağlayarak daha sıkı bir yaklaşım izliyor: Gebeliğin 20. haftasından önceki kayıplar için en fazla üç hafta, 20. haftada veya sonrasında olan kayıplar için ise yaklaşık 18 hafta (bölgenin tam annelik izni) öngörülüyor.
Bebek kaybının ardından gelen izinlerde de bölgesel farklılıklar görülüyor. British Columbia ve Ontario, ölümün nedenini ne olursa olsun çocuk ölümü sonrasında en fazla 104 hafta izin veriyor. Alberta’da ise varsayılan çok daha kısa, yalnızca ölüm bir suçtan kaynaklanırsa 104 haftaya kadar ulaşabiliyor.
İşsizlik Sigortası yararlanmasının koşulları ayrıca ebeveyn rolüne de bağlı; hamile olan kişi, ortağı ve evlat edinme veya kiralık anne yoluyla ebeveyn olanlar her zaman eşit derecede haklı olmayabilir.
Bir bebek ölümünün ardından annelik yararlanması genellikle devam ederken, ebeveyn ve babalık yararlanması ölümün ardından bir ila iki hafta içinde sonlanıyor; aileler en çok ihtiyaç duydukları anda bu desteği kaybediyor. Bu yas ile mali baskının üst üste binmesi — sağlık ve iyi olma haline verdiği zarar da dahil — Kanada’da ve yurt dışında mevzuat reformu çağrılarında giderek daha fazla tanınıyor.
Reform, ama kimin için?
Bu haklanma, yararlanma ve koşullandırma kurallarından oluşan yamalı yapı, ailelerin ihtiyaçlarıyla örtüşmeyebilir; insanların idari karmaşıklığı en az kaldırabileceği bir anda belirsizlik ve mali istikrarsızlık yaratıyor. Artan politika ilgisi de bunu tetikliyor.
Bunlardan biri Evan’ın Yasası (İdari Yükü Altından Rahatlayan Üzüntülü Ebeveynler Yasası) ya da C-222 Sayılı Tasarı; Parlamento önünde bulunan özel bir milletvekili yasası. Bu tasarı, ebeveynlerin yeni doğan bebeğin ölümünden sonra EI ebeveyn yararlamasını sürdürmesine olanak tanıyacak; bebek öldüğü anda yararlanma hakkını kaybetmek yerine.
Bu tür mevuat çabaları daha geniş bir değişimi yansıtıyor: hamilelik ve bebek kaybının, toplumsal ve işyeri ilgisi hak eden bir yas biçisi olarak tanınması. Aynı zamanda mevcut sistemlerin üzüntü içindeki Kanadalıların deneyimlerini yeterince dikkate almayabileceğini de kabul ediyor.
Ancak başka bir sorunu da gündeme getiriyor: Bu reformların ne kadar ileri gittiğini ve kimin için olduğunu nasıl bilebiliriz? Bu sorunun yanıtlanması şaşırtıcı derecede zor.
İşyerinde yasanın etkilerinin ölçülmesi
Yasanın insanların iş hayatını nasıl etkilediğine dair çalışmalar mevcut, ancak bu etkinin nasılölçüleceğine dair ise çok az bilgi var; bu da programların ve reformların ne kadar iyi değerlendirilebileceğini sınırlıyor.
Yasa yalnızca birinin işe dönüp dönmeyeceğini değil, aynı zamanda kariyer yolunu, kazanım potansiyelini ve işe alınabilirliğini de şekillendiriyor. Ancak bu etkileri ölçmek için kullanılan yöntemler parçalı ve çalışmadan çalışmaya tutarlılık göstermiyor; mevcut çalışmaların çoğu tek seferlik görüntülere dayanıyor. Yasa düzensiz biçimde gelişebileceğinden ve etkilerinin azalıp yeniden ortaya çıkıp sürebileceğinden, insanları zaman içinde izleyen çalışma oldukça az.
Bu önemli çünkü politika yapıcılar, hamilelik ve bebek kaybının ardından gelen yasanın ölçeği ve süreğine dair kanıta ihtiyaç duyuyor; bunun olmadan temel tasarım soruları yanıtlanamıyor.
Birinin ne kadar süreye işten uzak kalması gerekir? Bu korumalar ve yararlanmalar için kimler haklı olmalı? Etki kaybın türüne veya zamanına göre değişir mi? Hamilelik öncesi kayıplar, örneğin embriyo kaybı gibi durumlarda da korumalar genişletilmeli mi? Birisi işe döndüğünde ama henüz eskisi kadar işlevsel değilse ne olur? İşe dönüşünden sonra çalışanlarına destek olma konusunda işverenlerin ve işyerlerinin rolü nedir?
Bu kanıt açığının kapatılması, aynı zamanda politika açığının kapatılmasının bir parçasıdır. Daha tutarlı ölçüm, araştırmacılara nüfuslar ve yönetim bölgeleri arasında deneyimleri karşılaştırmaya; politika yapıcılara ise kanıta dayalı reformlar tasarlamaları için gerekenlere olanak tanıyacaktır.
Aynı zamanda şu ana kadar sayılmayan maliyetleri görünür kılabilir: kaybedilen gelir, bozulan kariyerler ve yas içinde işe dönüşün getirdiği zorluklar.
Sadece bir politika sorundan daha fazlası
Hamilelik ve bebek kaybı, bir istihdam politika sorununa indirgenemez. Ancak istihdam ve gelir desteği sistemleri, toplumun hangi kayıpları tanıdığının ve hangi desteğin uygun bulunduğunun ifade edildiği yerlerden biri.
Politikada ve işyeri uygulamasında anlamlı değişiklikler, insanlara yas almaya, iyileşmeye ve zamanla yeteneklerini tam olarak katma değere dönme imkanı verebilir.
Kanada hamilelik ve bebek kaybının ardından reformları tartarken, politikanın ülkenin dört bir yanındaki ailelerin gerçek deneyimlerine dayanması, işyerinde yasanın çok yönlü etkilerini ölçmenin daha iyi yollarına inşa edilmesine bağlı olacak.
Bu makale, University of the Fraser Valley’deki Nursing Unit Clerk Programı’ndan mezun olan Syedalaila Minhas ile ortak yazıldı.
