•Bilim insanları leşçillerden (scavenger) bahsettiğinde aklımıza, bir leşi koklayıp bulup mümkün olduğunca yiyip gizlice ayrılan bir hayvan gelir. Ancak yeni araştırma, bu hayvanların leşin her şeyini rastgele yemek yerine, besin değerine göre seçici davrandığını ortaya koyuyor.
Bir örnekteki beyazın yüksek proteinli, sarısının daha yağlı olması gibi, bir leş de karbonhidrat, lipid (yağ) ve protein içeren çeşitli makro besinlere sahiptir. Leşçiller genellikle her mevcut şeyi yiyen seçici olmayan hayvanlar olarak bilinse de, aç bir koala dişi, kama gagalı kartal veya kızıl tilkinin leşin hangi kısmını önce tükettiği sorusuna yanıt arayan bu çalışma, durumun böyle olmadığını gösteriyor.
Hayvanlar nasıl beslenir
Çoğu otçul veya laboratuvar ortamındaki türlerin, besin hedeflerine ulaşmak için yiyecek seçtikleri biliniyor. Bir bodybuilder’ın protein hedefine ulaşmaya çalışması gibi, nutritional targets wild spider monkeys ve orangutans kararlı bir protein alımını sürdürebilmeleri için yiyecek seçiyor.
Etçillerde de benzer bir olgunun var olması için bir sebep yokken, etcillerin beslenme tercihleri hakkında neredeyse hiç veri bulunmuyor. Bu veri açığı, takip edilmelerinin lojistik zorluklarından kaynaklanıyor; çünkü çok gizli olabilirler ve genellikle geniş yaşam alanlarına sahiptirler.
Leşçiller, bilim insanlarına hayvanların ne yemeye karar verdiklerini incelemek için harika bir model sunuyor. Leşin farklı kısımları farklı besin ödülleri sunuyorsa, leşillenme artık artıkları yemekten çok bir buffetten seçim yapmaya benziyor.
Araştırma nasıl yapıldı
Bunu anlamak için Yeni Güney Galler’deki Blue Mountains’da 40 doğu gri karanğosun (eastern grey kangaroo) leşini bir yaz ve bir kış boyunca izledik; kamera tuzakları tüm aktiviteyi kaydediyordu. Bu alandaki üç yaygın ve önemli leşçil dingoes, wedge-tailed eagles ve red foxes. Karanğosun hangi beden kısımlarını tükettiklerini ve her seferinde ne kadar süreyle beslendiklerini not ettik.
Kartallar ilk kez bütünü bir leşe ulaştığında, baş ve karın bölgesinden beslenmeyi seçtikleri görüldü; koala dişleri ise en sık kuyruğa yöneldi. Kızıl tilkiler ise “sevilen” beden kısmını seçmede tamamen elendik—koala dişleri ve kartallar kaynağa ilk onlar ulaştığı için tilkiler artıklarla yetinmek zorunda kaldı.
Bu bulgu tamamen sürpriz değildi; çünkü koala dişleri ve kartallar apex scavengers olarak sınıflandırılıyor. Bu, ilgili topluluklarında baskın tür oldukları ve etraflarındaki ekosistemi şekillendirdikleri anlamına gelir. Apex leşçiler olarak leş alanlarına çok hızlı ulaşırlar ve büyük miktarlarda biyokütleyi hızla tüketebilirler. İlk onlar ulaşmış ve tercih ettikleri kısımları tüketmiş oldukları için tilkilerin seçme hakkı azaldı.
Doğru yiyeceği seçmek
Apex leşçilerimizin yaptıkları tercihleri değerlendirdiğimizde, yağca zengin bölgeleri hedefledikleri belli oldu. Karanğoslar genellikle son derece magardır (lean), ancak few key places—kuyruğun tabanının etrafında, iç organların çevresinde ve beyin içinde—konsantre yağ taşır.
Ancak leşler aynı zamanda ayrışırken bileşimlerini değiştiriyor. Yağca zengin bölgeler ilk başlarda hedeflense de, leşçiler zamanla tercihlerini değiştirdi. En dikkat çeken kartalların beslenmeyi proteince yoğun bölgelere—karanğosun kaslı arka bacaklarına—yönlendirmesiydi.
Mevsimler boyunca neler olduğuna baktığımızda çok ilginç bir şey bulduk. Koala dişleri ve kartallar, kışın yaz’a göre karın bölgesinden beslenmeyi artırdı. Soğuk koşullar ve alternatif gıda eksikliği, leşçinin beslenmesinde yağların önemini artırabilir. Bu aynı zamanda apex leşçilerin leşi ilk keşfettikleri zaman yağca zengin bölgelere bu kadar güçlü bir tercih göstermelerini de açıklayabilir.
Eskiden wild hayvanların en az enerji harcamak için mümkün olduğunca yemek için avlandığı düşünülüyordu. Ancak artık farklı besin gereksinimlerini dengelemek zorunda olduklarını biliyoruz. Bu, nutritional geometry olarak biliniyor. Hayvanların ihtiyaçları olan doğru besin dengesine ulaşmak için ne yemeyi seçtiklerini açıklıyor; esasen, herhangi bir makro besinden fazla ya da az yemek yapmamalarını sağlayan dahili bir takipçileri var.
Sadece rekabetten daha fazlası
Araştırmamız, leşçilerin leşten ne yemeye hakkında bilinçli kararlar verdiklerini—yağca zengin beden kısımlarını önce önceliklendirip sonra diğer bölgelere geçtiklerini gösteriyor. Ancak böyle kısımların mevcudiyeti, ilk erişime sahip olana bağlıdır.
Bu nedenle bir sonraki sefer roadkill (yolda ölü hayvan) gördüğünüzde, bunun muhtemelen leşçilerin buffete tercih ettikleri kısma ulaşmak için rekabet ettiği karmaşık etkileşimlerin bir sahnesi olduğunu unutmayın.
