Bu yıl 1 Ekim’den itibaren Avustralya’daki işletmeler, müşterilerin banka kartı, kredi kartı, EFTPOS veya ön ödemeli kart ile ödeme yaparken ek ücret koymaktan yasaklanıyor. Merkez bankası Rezerv Bankası’nın (Reserve Bank of Australia) uzun süren değerlendirmesinin ardından hayata geçirilen bu düzenleme, Avustralya ödeme sistemlerinin tarihindeki en kapsamlı değişikliklerden biri olarak tanımlanıyor ve pek çok küçük işletmenin hazırlıksız karşıladığı bir dönemin başlangıcı oluyor.
Düzenleme, EFTPOS, Mastercard ve Visa gibi tüm belirlenen kart ağlarından surcharge uygulamasını kaldırıyor. American Express ise bu değişikliği kendi isteğiyle takip ediyor. Rezerv Bankası’nın açıklamalarına göre, artık tüketiciler kasada sürpriz bir kart ücretiyle karşılaşmayacak; ancak işletmeler bu ödeme maliyetinin bir kısmını hâlâ karşılamak zorunda kalacak.
Ödeme Alışkanlığının Değişmesi Arka Planda
Rezerv Bankası’nın kart ücretlerini 2003’te ilk kez etkin biçimde izin vermesinde Avustralyalılar çoğunlukla nakit parayla ödüyorlardı. Merkez bankası 2007’de ödeme yöntemlerinin kullanımını ilk kez takip etmeye başladığında, nakit tüm ödemelerin yüzde 69’unu oluşturuyordu; o dönemde banka kartları yalnızca dört ödemeden birinde kullanılıyordu.
Bugün ise kartlar neredeyse dört ödemeden üçününde yer alıyor. Banka kartları 2025’te tüm ödemelerin yüzde 49’unu oluşturarak Avustralyalıların en sevdiği ödeme biçimi konumuna yükseldi; kredi kartları ise tüm ödemelerin yüzde 23’ünde kullanıldı.
Her kart ödemesinde işletme, kartı kabul etmek için para kaybediyor. Maliyetler değişkenlik gösteriyor: EFTPOS banka kartı için yüzde 0,43, Visa veya Mastercard kredi kartları için yaklaşık yüzde 1, American Express kredi kartları için ise yüzde 1,36’ya kadar çıkabiliyor. Surcharge ekleyebilme imkânı kalktığında, bir işletme sahibi ya bu kalan maliyeti kendisi üstlenecek ya da bu maliyetleri biraz daha yüksek fiyatlara yedirerek tüm müşterilere, ödeme biçiminden bağımsız olarak aktaracak.
Tüketicilerde En Büyük Fark Nerede Görülecek?
Bazı işletmeler maliyetleri tüketicilere yansıtırsa, düzenli nakit ödeyen alıcılar en büyük farkı görebilir; çünkü bu grup şu an surcharge’dan kaçınma imkânına sahip. Nakit 2025’te tüketici ödemelerinin yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor, ancak 10 dolardan düşük alışverişlerde neredeyse dört alışverişden üçününde kullanılıyor.
Büyük perakende zincirlerinde – Woolworths, Coles veya JB Hi-Fi gibi – 1 Ekim’den itibaren bir değişiklik olmaması bekleniyor. Çoğu büyük işletme kasada şu an surcharge uygulamıyor. Fark daha çok, surcharge uygulayan yüzde 16’lık işletme diliminde, yani Aldi gibi süpermarketlerden, yerel gıda satıcılarından, kafelerden, restoranlardan, bazı zanaatkarlardan ve bazı çevrimiçi mağazalardan alışveriş yaparken hissedilebilir.
Fiyatlara ve Enflasyona Ne Anlam Katar?
Rezerv Bankası, işletmelerin 1 Ekim’den sonra hâlâ kart kabul ederken maliyet yükü altında kalacağını kabul ediyor ve “bu maliyetlerin işletmenin genel fiyatlandırmasında yansıyabileceğini” belirtiyor. Eğer tüm kart surcharge maliyetleri fiyatlara yedirilseydi, Rezerv Bankası bunun ölçülen enflasyona küçük, tek seferlik bir etki olarak yaklaşık yüzde 0,1 ekleyebileceğini tahmin ediyor.
Şu an surcharge uygulayan işletmelerde alışveriş yapan tüketiciler, bugünkü miktarlarına benzer bir tutar ödeyecek; yalnızca bu maliyet artık surcharge biçiminde değil, etiket fiyatı üzerinden yansıyacak. Rezerv Bankası, bunun çoğu müşterinin istediğini – kasada sürpriz olmama – yansıttığını savunuyor.
Bazı Fiyat Artışları Zaten Yolda
Bu hafta, Avustralya’daki 2.100’den fazla okulun kantin siparişleri için kullanılan Flexischools, ebeveynlere bildirdi. 1 Ekim’den itibaren mevcut sipariş ücretini öğrenci başına ve sipariş başına 6 sent artıracağını; surcharge kaldırıldıktan sonra küçük ödemelerin işleme maliyetini yönetmek amacıyla kasada 10 dolarlık bir minimum getireceğini açıkladı.
İşletmeler İçin Ne Değişiyor?
Her kart ödemesinin ardında birkaç maliyet bulunuyor; bunların arasında “değişim ücreti” (interchange fee) yer alıyor. Bu ücret, ödeme hizmeti sağlayıcıların – Paypal, Stripe veya Square gibi – kart sahibinin bankasına ödediği bir primdir. Rezerv Bankası, bu değişim ücretlerini keserek işletmeler için yıllık toptan kart ödeme maliyetlerini yaklaşık 910 milyon dolar düşürmeyi hedefliyor.
Tüketici kredi kartları için değişim ücreti tavanı, 50 baz puanlık bir azalışla yüzde 0,80’den yüzde 0,30’a indiriliyor. Banka kartı ve ön ödemeli kart tavanları da yüzde 0,20’den yüzde 0,16’ya düşerken, ticari kredi kartları yüzde 0,80 seviyesinde değişmeden kalıyor.
Kazançlar İşletmeden İşletmeye Değişken
Büyük işletmeler genellikle ölçek ve pazarlık gücü sayesinde daha düşük ödeme maliyetine ulaşabiliyor. Rezerv Bankası verilerine göre büyük tüccarların ödeme maliyetleri genellikle yüzde 0,6 civarında. Buna karşın Rezerv Bankası verileri, küçük işletmelerin çoğunluğunun – yüzde 81’inin – farklı bir fiyatlandırma planında olduğunu gösteriyor; bu da onları genellikle işlem tutarının yaklaşık yüzde 1,4’unu ödemeye itiyor.
Bu yüzden 1 Ekim değişikliklerinden önce pek çok küçük işletme, işlem sonunda yaklaşık yüzde 1,4’lık bir kart surcharge ücreti koymuştu. 1 Ekim’den sonra işletmeler, tüketici kredi kartı değişim ücreti tavanının 50 baz puan düşmesi nedeniyle kart kullanımına ödedikleri tutarda bir azalma görmesi bekleniyor.
Yine de Avustralya’nın en büyük bankası Commonwealth Bank, 1 Ekim’den itibaren işlem başına düz ticari oranını yüzde 1,10’dan yüzde 0,99’a düşürecekliğini duyurdu. Bu durum, toptan değişim ücreti tavanındaki 50 baz puanlık kesintinin otomatik olarak her işletmenin ödediği tutarda da 50 baz puanlık bir düşüşe dönüşmeyeceğini gösteriyor.
Hangi Ücretler Hayatta Kalacak?
1 Ekim değişiklikleri yalnızca kart surcharge’larını etkiliyor. Pazar günleri ücretleri, resmi tatil ücretleri, faturanızda görebileceğiniz rezervasyon ücretleri veya hizmet ücretleri bu kapsamda değil. Öte yandan eyaletler ve bölgeler tarafından ayrı düzenlemeye tabi tutulan taksi ücreti surcharge’ları da sürmeye devam edebilir.
1 Ekim’den itibaren Avustralya tüketicileri kasada sürpriz bir “kart ücreti”nden kurtulacak. Ancak işletmeler bazı kart ödeme maliyetlerini hâlâ karşılamak zorunda kalacak. Tek soru şu: bunu ya kendileri üstlenecekler ya da fiyatları biraz artırarak.
[…] […]