Anketler: Yıkım Siyaseti Ukraynalıları Barış İçin Mücadele Etmeye Sevk Etmiyor

Vladimir Putin’in Ukrayna’daki zafer teorisinin bir sürümü var.

Bu, Rus başkanının ilk teorisinin ardından geliyor – ilk teori birkaç sürede tamamlanacak hızlı bir kampanyaydı – ya da doğuda farklı kara saldırılarını içeren ikinci ya da üçüncü teorisinin ardından. Bunun yerine, Putin’in en son hipotezi, Ukrayna şehirlerine yönelik durdurulamayan bombalamaların siviller üzerinde öyle bir zorluk yaratacağı ve sivillerin Rusya’nın savaş hedeflerine teslim olacağı.

Ancak, çatışma ve kamuoyu konularında uzmanlar olarak, bu düşüncenin önemli bir sorunu olduğuna inanıyoruz. Başlıca olarak, kapsamlı akademik araştırmalar, hava kuvvetlerinin tek başına nadiren kesin siyasi hedeflere ulaşabileceğini gösteriyor.

Bombalar sivilleri korkutuyor, ancak Ukrayna’daki anket bulgularımız savaşın sonucu tercihlerini değiştirmediğini gösteriyor. Aslında, son veriler, Ukrayna’daki elektrik kesintileri ve savaş stresi yaşamış olmanın, Putin’e yönelik toprak devirlerinde destekle hiçbir ilişkisi olmadığını gösteriyor.

Putin’in yıkım planı

Ukrayna altyapısına yönelik hedefleme, Rusya’nın Şubat 2022’deki işgalinden bu yana savaş biçiminin bir parçası.

Ancak Ağustos 2026’dan itibaren Rusya, özellikle Kyiv’deki Ukrayna’nın enerji santrallerine ve şebek sistemlerine yönelik saldırılarını önemli ölçüde artırdı. Ve Ukrayna’nın hava savunmasındaki eksiklikler nedeniyle, Moskova’nın füzeleri ve jet motorlu insansız hava araçlarının giderek daha fazlası hedeflerine ulaşıyor.

Rusya, yakın zamanda ele geçirilen bir Rus askeri belgesine göre, Ukraynalıların yaşam kalitesini düşürmeyi, onları elektrik, su ve ulaşımaktan mahrum bırakmayı hedefliyor.

“Rusya, Ukrayna’da karanlığı kıştan hemen önce yaratmaya çalışıyor,” dedi Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ve ekledi: “Rusya, milyonlarca insanımızı elektrik ve ısıtmadan mahrum bırakmaya çalışıyor.”

Daha geniş Rus amacı, Ukrayna’nın başkentini yaşanmaz hale getirmek; o kadar çok zorluk yüklemek ki, yerliler ya ayrılacak ya da süren savaşa karşı isyan edecek.

Daha agresif Rus taktikleriyle ve Avrupa’daki sağ kanat Ukrayna şüphecilğiyle birleşen Putin, Ukrayna’nın sonunda kırılacağını, yalnızlaştırılacağını ve yenileceğini hesaplıyor.

Rusya devletinin bu şehirleri yıkma stratejisi yeni bir savaş yöntemi değil. Sovyet sonrası Rusya, bu stratejinin bir versiyonunu 1990’ların ortalarındaki ilk Çeçen Savaşı’nda, Grozny şehrinin büyük bölümünün enkaza dönüştürüldüğü dönemde uyguladı. Strateji daha sonra Rusya’ya ait uçaklar tarafından Suriye‘nin Halep kentinde yeniden hayata geçirildi.

Ancak Putin’in zafer kuramı için herhangi bir kanıt var mı? Anketler buna işaret etmiyor. Kyiv Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü ile birlikte, 9-26 Haziran 2026 tarihleri arasında ülkeyi temsil eden 1.801 Ukraynalı ile anket gerçekleştirdik.

Anket, bilgisayar destekli telefon anketi kullanılarak yürütüldü ve sonuçlar, Ukrayna hükümetinin kontrol ettiği bölgedeki halkın görüşünü doğru biçimde yansıtacak şekilde oransal olarak ağırlıklandırıldı. Bu, Aralık 2019’dan bu yana gerçekleştirdiğimiz böyle ulusal ölçekli anketlerin en sonu.

Ukrayna’nın savaş travması

2022’den bu yana savaşın şiddetlenmesinin Ukrayna nüfusunu derinlemesine travmatize ettiği kuşku uyandırmıyor. Ukraynalılardan refah düzeyleriyle ilgili dokuz soru sorarak, Şubat 2022’den bu yana psikolojik belirtileri ne kadar sıklıkla yaşadıklarına dayalı bir stres endeksi oluşturabildik.

Endeksteki sonuçlar, neredeyse her dördüncü Ukraynalının; dikkat sorunları, depresyon, sinirlilik, güvensizlik, fiziksel zayıflık ve diğer fiziksel problemlerle karakterize edilen yüksek düzeyde strese sahip olduğunu ortaya koyuyor. Son ankette katılımcıların 40’tan fazlası, son stres göstergesi olan kaygı ve sinirliliği sıklıkla ya da neredeyse her zaman yaşadıklarını belirtti.

Sres, ayrıca savaş deneyimleriyle ilişkili. Şiddet deneyimleri sorulduğunda, katılımcıların yaklaşık yüzde 20’si kendilerinin ya da bir aile üyesinin Rusya saldırılarından dolayı kişisel olarak yaralandığını ve yüzde 20’si Rusya kuvvetlerinin şiddetini doğrudan tanık olduğunu belirtti. Ukraynalıların yüzde 69’u bu savaş sonucu hayatını kaybeden bir aile üyesi ya da yakın arkadaşa sahip.

Ülke genelinde son bir yılda sıklıkla elektrik kesintileri yaşanmış, günlük hayat olumsuz etkilenmiştir. Genel olarak Ukraynalıların %65’i “sık sık” ya da “çok sık” elektrik kesintisi yaşadıklarını belirtirken, ancak %1,4’ü 2022’den beri hiç elektrik kesintisi yaşamadığını, %9’u ise nadiren elektrik kesintisi yaşadığını bildirmiştir.

Bununla birlikte önemli bölgesel farklılıklar bulunuyor. Kyiv’deki yerleşimcilerin %73’i “sık sık” ya da ” sık sık” elektrik kesintisi yaşadığını bildirirken, bu oran batı bölgesindeki yerleşimciler için %54 olarak kaydedilmiştir.

Savaş tutumlarına etkisi

Stres düzeyinin şiddet deneyimleri ve sıklıkla yaşanan elektrik kesintileriyle güçlü şekilde ilişkili olmasıyla birlikte, birikmiş bu zorluğun ateşkes talebine dair tercihleri nasıl etkilediğini inceledik. Anket, mevcut cephe hattının barış uğruna bir ateşkes hattı olarak kabul edilip edilmeyeceğini sordu.

Ukrayna hükümeti bu konumu kabul etmeye hazır olduğunu belirtmiş olsa da, ülkenin topraklarının bir kısmını Rusya’ya kabul ettirmesi nedeniyle—hatta yalnızca geçici olarak—tartışmalı olmaya devam ediyor.

Zelenski, 21 Ekim 2026’da savaşın güncel hattının dondurulmasının barış müzakereleri için bir seçenek olduğunu duyurdu; Rusya hükümeti ise kendi tarafında tüm Donbas bölgesini ve daha fazlasını hala arzuluyor.

Ukraynalılar mevcut cephe hattını kabul etme konusunda büyük ölçüde bölünmüş durumda; en son ankette katılımcıların %39’u, farklı derecelerde isteksiz de olsa bu olasılığa açık olacağını, buna karşılık %38’i ise olmayacağını belirtti.

Kritik olan, şiddeti bireysel olarak deneyimlemenin Ukraynalıların ülkenin güncel cephe hattında fiili bölünmesini tolere etme isteğini şekillendirmediği görünüyor. Ayrıca ne kadar stresli oldukları ya da ne kadar sık elektrik kesintisi yaşadıklarına bakılmaksızın, mevcut cephe hattının ateşkes hattı olarak kabul edilmesini desteklemeleri daha olası değil.

Ukraynalılar teslim olmaya hazır değil

Yaz 2026’ya ait anket verilerimiz, bombalamanın Ukraynalıları toprak teslim etmeye daha kabul eder hale getirmeyeceğine dair argümanı destekleyen Kyiv Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü’nün daha güncel anketleriyle doğrulanıyor.

6-18 Ekim arasında yürütülen bir anketme, Ukraynalıların ateşkes ve güvenlik garantileri karşılığında Rusya’ya Donbas bölgesinin tam kontrolünü verme önerisini %61 oranında reddetti. Aslında enstitü, bu soruyu 2026 yılı boyunca yedi farklı ankette sordu ve Donbas’ı vermeye karşı çıkış, yıl içinde Ocak’taki %54 oranından %61’e yükseldi. Son haftalarda Kyiv, Rus füzeleri ve insansız hava araçlarıyla yoğun saldırıların hedefi oldu. Ancak anketme kapsamına alınan tüm Ukrayna bölgeleri arasında, Kyiv’deki katılımcılar Donbas topraklarını vermeye en düşük düzeyde destek verdi.

Ekim 2026 anketinden bir başka soru, katılımcıların savaşı ne kadar süreyle dayanabileceklerini sordu: %62, “gerekli olduğu sürece” seçeneğini işaretledi; bu, bu yılın Nisan ayına göre 14 puanlık bir artış ve Aralık 2025 ile aynı oran. Savaşın Mayıs 2022’de başladığı noktadaki değer ise yalnızca 9 puan daha yüksekti.

Tarihsel kanıtların geleceği öngöremediğini biliyoruz. Yine de anket sonuçlarımız, Ukraynalılara uygulanan artan savaş zorluklarının onları toprak teslimiyetini kabul etmeye zorlayamayacağını gösteriyor.

Rusya’nın isteklerine boyun eğdirmek için Ukraynalıları bombalamanın başarılı olacağını gösteren ikna edici bir anket kanıtı şu anda mevcut değil. Ukraynalılar stres altında, savaştan yorulmuş ve barışa aç – ama Rusya’nın şartlarıyla değil.

John O’Loughlin, Colorado Boulder Üniversitesi’nde coğrafya alanında ayrıcalıklı profesör ve Davranış Bilimleri Enstitüsü üyesi; Gerard Toal, Virginia Tech’te hükümet ve uluslararası ilişkiler profesörü; Sarah Wilson Sokhey ise Colorado Boulder Üniversitesi’nde politika bilimi doçentidir.

Bu makale Creative Commons lisansı altında The Conversation tarafından yeniden yayınlanmıştır. Orijinal makaleyi okuyun.

• X
• Email a link to a friend (Opens in new window)
• Print (Opens in new window)