İçeriğe geç
18 Kasım 2026, Çarşamba
İstanbul 16° BIST 13.268,80 USD 48,83 EUR 55,72
Editör masası Forum

Xi-Trump-Putin Zirvesi: Büyük Güçler Her Şeye Karar Verdiğinde, Diğerleri Ne Kazanır?

Xi Jinping, Vladimir Putin ve Donald Trump , Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinin marjında…

Son güncelleme: 18 Kasım 2026, 10:43
Xi-Trump-Putin Zirvesi: Büyük Güçler Her Şeye Karar Verdiğinde, Diğerleri Ne Kazanır?

Xi Jinping, Vladimir Putin ve Donald Trump, Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinin marjında bir araya gelecek.

Bu görüşme şüphesiz olağandışı bir olay: Dünyanın üç büyük gücünün liderlerinin, küresel meseleler hakkında doğrudan fikir alışverişinde bulunmak için nadir bir fırsat.

Görüşme, 1945’teki Yalta Konferansı ile karşılaştırılıyor. O dönemde ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Rusya lideri Joseph Stalin, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından dünyayı etki alanlarına ayırmak için bir araya gelmişti.

BayHaber sitesini Google’da tercih edilen kaynak olarak seç

Ancak bu, bir “Yalta 2.0” değil. Shenzhen zirvesi de tek başına bir olay değil. Bu yılın Mayıs ayında Xi, Trump ve Putin’i art arda Pekin’e davet etmişti. Trump da Eylül ayında Xi’yi Washington’da ağırlayarak karşılık vermiş, geçen yıl ise Putin ile Alaska’da görüşmüştü.

Bu gelişmeler bir bütün olarak, Soğuk Savaş sonrası küresel kurumlar ve çok taraflı istişarelere verilen önemin, daha kişiselleştirilmiş bir büyük güç yönetimi yaklaşımına doğru kaydığını gösteriyor.

Bu, muhtemelen yeni normal: Çin, Rusya ve ABD’nin küresel işler için gayriresmî bir yönlendirme komitesi gibi hareket ettiği, Avrupa ve diğer orta güçlerin ise giderek kenarda kaldığı bir dünya.

Xi-Trump-Putin Zirvesi: Büyük Güçler Her Şeye Karar Verdiğinde, Diğerleri Ne Kazanır?
Xi-Trump-Putin Zirvesi: Büyük Güçler Her Şeye Karar Verdiğinde, Diğerleri Ne Kazanır?

Avrupa’nın en iyi akademisyenlerinden kanıta dayalı analizlerle haftalık bir e-posta

ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ağustos 2025’teki Alaska zirvesine varırken.
Gavril Grigorov/Sputnik/Kremlin havuz/EPA

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Mayıs 2026’da Pekin’deki Halkın Büyük Salonu’nda düzenlenen karşılama töreninde bir onur muhafızını incelerken.
Maxim Shemetov/Havuz/EPA

Çin, Rusya ve ABD stratejik rakipler olmaya devam etseler de, uluslararası siyasetin nasıl yürütülmesi gerektiği konusunda giderek daha fazla ortak anlayış sergiliyorlar: Kurumlar ve koalisyonlar yerine, az sayıda büyük güç arasında doğrudan etkileşim yoluyla.

Bu, ne Çin ile Rusya arasında bile resmi bir ittifak ne de uluslararası sistemin koordineli bir şekilde yeniden tasarlanması anlamına geliyor. Aksine, uluslararası işlerin büyük güçler tarafından yönetilmesine yönelik ortak bir eğilimi yansıtıyor.

Üçü de büyük güçlerin özel haklara ve sonuçları şekillendirmede ayrıcalıklı bir sese sahip olduğu, büyük meseleleri doğrudan müzakere ederken diğerlerinin katılımını sınırladığı bir dünyayı tercih ediyor. Savaş, güvenlik veya ekonomik istikrar konuları tartışılırken, büyük güçler giderek kurumsal kanalları atlayıp üst düzey doğrudan diplomasiyi tercih ediyor.

Örneğin, Rusya ve ABD bu yıl Abu Dabi’de Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik üçüncü barış görüşmelerini tamamladı. Ukrayna görüşmelere katılmış olsa da, Avrupalı müzakereciler katılmadı.

Böyle bir dünyada, sadece sonuçlar değil, sonuçlar tartışılırken odaya kimlerin davet edileceği de güç tarafından belirleniyor.

Avrupa Giderek Kenarda Kalıyor

Bu eğilimin en bariz mağduru Avrupa.

Geçen haftaki Abu Dabi görüşmeleri sırasında Rus heyeti, Soğuk Savaş dönemindeki etki alanlarına benzer yeni bir Avrupa güvenlik çerçevesi istediğini açıkça belirtti. Trump da ABD’nin savaşı bitirecek ve “tüm Avrupa’yı” içerecek büyük bir anlaşma üzerinde çalıştığını söyleyerek bu olasılığı gündeme getirdi.

Görüşmelerin ardından ABD özel elçisi Jared Kushner, Washington’un Avrupa’nın sürece dahil olmasını istediğini söyledi. Ancak Avrupa adına güvenilir bir şekilde konuşabilecek birini bulmanın, Rusya’yı onları dahil etmeye ikna etmekten daha zor olabileceğini ekledi – bu da provokatif bir ifadedi.

Bu yorumlar Avrupa’da endişe yarattı ve kıtanın küresel siyasette giderek daha parçalı ve marjinalleşmiş bir aktör olduğu algısını pekiştirdi.

Daha da önemlisi, Xi’nin Shenzhen’deki üçlü zirveye katılmayı kabul etmesiydi. Avrupa’nın Abu Dabi görüşmelerinden dışlandığını gören Xi’nin Trump ve Putin ile görüşme kararı, Ukrayna gündemde olmasa bile bu dışlanmayı meşrulaştırma riski taşıyordu.

Bu durum Çin için garip görünüyor; zira Xi, çok kutupluluğu defalarca vurgulamış ve birkaç büyük gücün domine ettiği Soğuk Savaş tarzı siyaseti eleştirmişti. Pekin ayrıca Ukrayna görüşmelerinde Avrupa’nın “masada” olması gerektiğini de daha önce belirtmişti.

Yine de Xi, Trump ve Putin ile görüşmeyi kabul etti. Dahası, Çin Dışişleri Bakanlığı zirveyi “çığır açan bir öneme sahip” olarak nitelendirdi. Açıklamaya göre, üç lider “dünya barışını koruma ve büyük güç ilişkilerinde stratejik istikrarı teşvik etme konularında derinlemesine görüş alışverişinde bulunacak.”

Bu, Pekin’in büyük güçlere odaklanmış ve diğerlerini dışlayan bir diplomasi modelini kabul ettiğini gösteriyor.

Ve bu, Avrupa için rahatsız edici bir gerçeklik yaratıyor.

Avrupa, dünyanın en büyük ekonomik ve teknolojik merkezlerinden biri olmaya devam ediyor, ancak bu ağırlığı küresel sahnede etkili, birleşik bir stratejik sese dönüştürmekte zorlanıyor.

Shenzhen toplantısının sembolizmi açıklayıcı: Üç lider, Avrupa’nın geleceğini etkileyen meseleleri tartışacak. Ve yine, Avrupa’nın kendisi orada olmayacak.

Ancak büyük güç diplomasisinin geri dönüşü, orta güçlerin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Avrupa ülkeleri, Kanada, Avustralya, Japonya, Güney Kore ve kilit Güneydoğu Asya ülkeleri, uluslararası sistemdeki güç dağılımını değiştirecek askeri kapasiteye veya jeopolitik ağırlığa sahip olmayabilirler.

Ama hâlâ kurumları, ağları ve koalisyonları var. Uluslararası kuralları şekillendirmeye, kurumları sürdürmeye ve daha büyük devletleri sınırlayabilecek ortaklıklar kurmaya yardımcı olabilirler.

Kanada Başbakanı Mark Carney’nin orta güçler arasında daha yakın işbirliği çağrısı bu mantığı yansıtıyor. Büyük güç rekabetinde taraf seçmek yerine, “gerçeği adlandırmak” ve “ortak paydaşlarla birlikte hareket edebilecek koalisyonlar kurmak” gerektiğini belirtti.

Küresel güç ne kadar az sayıda liderin elinde yoğunlaşırsa, orta güçlerin birlikte çalışma motivasyonu da o kadar artar. Dünya düzeninin genel yönünü belirlemeleri pek olası değil, ancak bu düzenin işlediği kuralları, normları ve kurumları hâlâ etkileyebilirler.

Dolayısıyla Shenzhen’in ortaya koyduğu soru, bir avuç büyük gücün orantısız etkisini sürdürüp sürdürmeyeceği değil – sürdürecekler. Asıl soru, dünyanın geri kalanının buna nasıl yanıt vereceğidir.

İlginizi Çekebilir: Avrupa Komisyonu, Mısır’a Fon Ödeme İçin Verileri Güzelleştirmekle Suçlandı →
Kaynak: The ConversationKaynak yazarı: Alexander Korolev
💬 Topluluk Masası & Tartışma

Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.

Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Forumda sor / tartış
BayHaber Arama

Hangi konuyu araştırıyorsunuz?

En az 3 karakter yazın.

Tüm Bölümler

BayHaber’i keşfedin

Okuma görünümü

BayHaber’i nasıl okumak istersiniz?

Seçiminiz bu tarayıcıda saklanır. İki gazete görünümü görselleri ve sayfa ritmini basılı yayın hissine yaklaştırır.