Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen (orta), Avusturya Şansölyesi Christian Stocker (soldan ikinci) ve Ruandalı Bakan Vincent Biruta (sağ) Pazartesi günü Viyana’da bir araya geldi. Fotoğraf: Leonhard Föger/Reuters
Almanya, Avusturya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan’ın politikaları ‘ciddi bir ahlaki başarısızlık’ olarak eleştiriliyor ve zorluklarla karşılaşması bekleniyor
Beş Avrupa Birliği üyesi ülke, Avrupa’da yasal olarak kalma hakkı olmayan kişilerin Ruanda’da kurülecek bir denizaşırı merkezde barındırılmasını öngören bir pilot program duyurdu. Bu planın hukuki itirazlarla karşılaşması ve “ciddi bir ahlaki başarısızlık” olarak nitelendirilmesi bekleniyor.

Almanya, Avusturya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan, Avrupa’dan sınır dışı edilme kararlarına karşı tüm başvuru yollarını tüketen kişilerin üçüncü bir ülkeye gönderilmesine izin veren AB’nin yeni kabul edilen geri dönüş yasasını ilk kez uygulayan ülkeler oldu.
Pazartesi günü yayımlanan ortak bir açıklamada beş AB ülkesi, “Ruanda ile somut müzakerelerin uygulanma süreci için başlayacağını” belirtti. Planın “yasa dışı göçü daha da azaltmaya, kaçakçılarının iş modelini çökmeye ve nüfusumuz üzerindeki yükü hafifletmeye önemli bir katkı sağlayacağını” ifade ettiler.
Yetkililer, modeli test etmek amacıyla gelecek yılın başlarından itibaren 100 kişiyi Ruanda’ya göndermeyi hedefliyor. Program, sığınma talepleri reddedilen yetişkinler ile AB’de yasal olarak yaşama hakkı olmayan diğer kişilere uygulanacak.
Diplomatik kaynaklara göre, göçmenler teorik olarak Ruanda’daki bir kabul merkezinde birkaç ay kalacak; ardından Büyük Göller ülkesine entegre olmayı veya kendi ülkelerine dönmeyi seçecekler.

Kigali’deki Hope Hostel, Muhafazakâr Parti’nin Ruanda’ya yönelik eski planı kapsamında İngiltere’den gönderilecek sığınmacıları barındırmaya hazırdı. Fotoğraf: AP
Britanya Muhafazakâr hükümetinin Ruanda’da uyguladığı başarısız programdan veya İtalya’nın Arnavutluk ile yaptığı anlaşmadan farklı olarak bu plan, sığınma başvurusunda bulunan kişileri kapsamayacak.
Ülkeler, açık tip bir tesis olacak kabul merkezinin uzun süreli barınma amacıyla değil, düzenli göçmen akışlarını karşılamak için tasarlandığını belirtti. Diplomatik kaynaklar, AB ülkelerinin Kigali’de inşa edilen ve İngiltere tarafından finanse edilen tesisleri kullanmadığını ifade etti.
İlgili hükümetler, bu yaklaşımın Avrupa sığınma sistemini korurken yasa dışı göçmenlerin Avrupa’ya gelme motivasyonunu ortadan kaldıracağını savunuyor.
AB genelinde taklit edilen sert göçmenlik politikalarıyla öne çıkan Danimarka’nın göçmenlik bakanı Morten Bødskov, bunun “devasa bir atılım” olduğunu söyledi.
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ise şöyle dedi: “Geri dönüş merkezleri, kalma hakkı olmayan ve Avrupa’da hiçbir beklentisi bulunmayan, ancak köken ülkeleri geri dönüş sürecinde işbirliği yapmayan kişiler için olumlu bir yaklaşım sunuyor.”

Andy Burnham geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, İngiltere’nin geri dönüş merkezlerine katılan Avrupa hükümetleriyle doğrudan görüşme yapmadığını, ancak “geçmişte yaşananlardan ders alarak bu süreci ilgiyle izleyeceklerini” belirtti. “Halk, yasa dışı göçle mücadele etmek için elimizden gelen her şeyi yapmamızı istiyor.”
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, geri dönüş merkezlerinin “kalma hakkı olmayan ve Avrupa’da hiçbir beklentisi bulunmayan kişiler için olumlu bir yaklaşım” sunduğunu ifade etti. Fotoğraf: Radek Miča/AFP/Getty Images
Eleştirmenler, Ruanda’nın baskıcı hükümetiyle bir anlaşma yapmanın etik zorluklarına dikkat çekti. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2024’teki raporu, Ruanda devlet güvenlik güçlerinin ve sivil yetkililerin insan hakları ihlallerini cezasızlıkla gerçekleştirdiğini, ifade özgürlüğü ve zorla çalıştırma konularında da sorunlar bulunduğunu ortaya koydu.
Fransız Yeşil Parti’li Avrupa Parlamentosu üyesi Mélissa Camara, beş ülke ile Ruanda arasındaki anlaşmayı “utanç verici bir anlaşma” ve “ciddi bir ahlaki başarısızlık” olarak nitelendirdi. Camara, “Bu anlaşma uyarınca insanlar Avrupa Birliği’nden binlerce kilometre uzakta sınır dışı edilecek ve haklarının korunacağına dair hiçbir güvence olmayacak,” dedi.
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, kıtanın insan hakları kurumunun bu konuda “önceden kesin bir yargıya varmanın mümkün olmadığını” belirtti. Duyurudan önce Guardian’a konuşan Berset, Avrupa Konseyi üyelerinin tamamının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne bağlı olduğunu ve geri dönüş merkezleriyle ilgili tüm tartışmalarda bu sözleşmenin “yol gösterici olması gerektiğini” vurguladı.
“Somut vakalarda ise bu uygulamanın Sözleşme’ye uygun olup olmadığını görmek gerekecek,” dedi. Berset ayrıca “tüm ülkelerin kendi göçmenlik politikalarını belirleyebilmesi gerektiğini” de vurguladı.
Göçmenlik merkezlerinin kurulmasında rol alan yetkililer hukuki itirazların beklendiğini, ancak programın insan hakları hukukuna dayandığını belirtiyor.
İnsan hakları örgütleri ise programın başarısız olmaya mahkum olduğunu söylüyor. Avrupa çapında belgesiz göçmenlerin hakları için mücadele eden Picum örgütünden Chiara Catelli, “Üye devletler bunlara ‘geri dönüş merkezleri’ hatta ‘hoş geldim merkezleri’ diyebilir, ancak hiçbir eufemizm, insanların Avrupa’da inşa ettikleri hayattan koparılıp tanımadıkları, ailesiz, sosyal ağsız ve anlamlı bir gelecek umudu olmayan bir ülkeye gönderilmesinin yarattığı şiddeti gizleyemez,” dedi.
Bu konular hakkında daha fazlasını keşfedin
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
