MADRID – Fransa’da yaygın öğrenci protestolarını destekleyen veri analisti Sebastien Ducros, ülkesindeki eskiyen okulların devletten yeterli fon alamamasının bariz bir suçlusunu tespit etti.
“Paranın büyük bir kısmı emeklilere gidiyor, oysa diğer birçok alan ihmal ediliyor,” dedi 36 yaşındaki Ducros. “Dürüst olmak gerekirse – bunu söylemek garip gelse de – benim gibi ebeveynlerin emekli maaşlarının bir kısmından feragat etmesi gerektiğini ve bunu yapabilecek durumda olduğunu düşünüyorum,” diye ekledi. Kendisinin de emekliliğe yaklaştığını belirtti.
Ancak, on yıllar boyunca posta işçisi olarak çalıştıktan sonra yakın zamanda emekli olan 72 yaşındaki Laurent Grinwald, emekli maaşının, özellikle de kira ve yaşam maliyetlerinin fırladığı bir dönemde, diğer devlet hizmetlerini finanse etmek için azaltılmasını istemiyor.

“Tüm bu süre boyunca çalıştık,” dedi Grinwald. “Şimdi ise aniden, ‘Hayır, biraz daha fazla almaya başlayacağız’ deniyor?”
Bu anlaşmazlık, Avrupa için daha geniş bir sorunu simgeliyor: 14 Kasım’da Fransa’da yeniden başlayan kitlesel hükümet karşıtı gösterilerin ve Belçika, Almanya, Yunanistan, İtalya ve Portekiz gibi ülkelerde hayal kırıklığına uğramış gençlerin düzenlediği protestoların merkezindeki sorun.
Avrupalılar daha uzun yaşadıkça, gençlerin ihtiyaçları, Avrupa ulusal bütçelerinin genellikle en büyük kalemini oluşturan ebeveyn ve büyükanne-büyükbaba emeklilik maaşlarının gölgesinde mi kalmalı?
“Bu bir nesiller arası çatışma,” dedi İspanya’da bulunan ve Avrupa’nın en cömert emeklilik sistemlerinden bazılarına sahip olan bağımsız düşünce kuruluşu EsadeEcPol’un direktörü Jorge Galindo.
Avrupa’nın büyük bir kısmında, yaşlanan nüfusa yönelik artan harcamalar, vergi katkılarıyla emeklilik sistemini finanse eden genç çalışanlara yönelik hizmet ve sübvansiyonların pahasına gerçekleşiyor.
Amerikan baskısı ve Rusya’nın saldırganlığından kaynaklanan hızla artan savunma maliyetleri de hükümetlerin bütçelerini dengelemesini zorlaştırdı. Yüksek faiz oranları ise devlet borcunun faiz yükünü artırdı.
Tüm bunlar, artan kira ve konut fiyatlarıyla birleşerek gençler arasında nesiller arası adaletsizlik hissinin derinleşmesine neden oldu. Yakın zamanda yapılan bir Avrupa Birliği anketine göre, 15 ila 30 yaş arasındaki insanların sadece %38’i politika yapıcıların kararlarının uzun vadeli sonuçlarını düşündüğünü düşünüyor. Ankete göre, günümüz gençlerinin 30 yıl önceki gençlerle aynı başarı şansına sahip olduğuna inananların oranı ise sadece üçte bir.
Emeklilik maaşlarının devasa mali yükü – Avrupa Birliği’ndeki sosyal koruma harcamalarının yaklaşık %40’ını yutuyor – Avrupa hükümetlerinin dikkatinden kaçmadı.
Son on yılda birçok ülke, maliyetleri düşürürken büyük siyasi tepkileri geciktirmek amacıyla emeklilik formüllerinde değişiklikler yapmaya çalıştı. Birçok yaşlı Avrupalı için emeklilik maaşları, Avrupa refah sisteminin kutsal temeli olarak görülüyor.
Genellikle, her emeklinin aldığı maaşı kesmekten kaçınılarak, vatandaşların bu ödemelerden yararlanabileceği yaş kademeli olarak yükseltildi – örneğin 65’ten 67’ye veya daha da yükseğe. Danimarka’nın bu yaşı 2040’a kadar 70’e çıkarmayı planladığı belirtiliyor.
Bu yaklaşımın bile siyasi bir bedeli oldu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 2023’te emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkarma girişimi, o kadar şiddetli protestolara yol açtı ki hükümet sonunda bu kararı dondurdu. Ancak bu durum ülkeyi farklı bir sorunla karşı karşıya bıraktı.
Avrupa’nın en yüksek borç seviyelerinden birine sahip olan Fransa, eğitim harcamalarını daha da artırmaya gücünün yetmediğini söylüyor – bu da gençlerin öfkesini tetikleyen ve bu huzursuzluk dalgasına yol açan durumun bir parçası.

Fransız isyan polisi memurları, 14 Kasım’da Paris’te yüksek yaşam maliyetine karşı düzenlenen beşinci Cumartesi gösterileri sırasında bir protestocuyu gözaltına alıyor.
FOTOĞRAF: REUTERS
14 Kasım’da Fransa genelinde art arda beşinci hafta sonu protestolar düzenlendi. Paris ve Lyon gibi şehirlerde siyah giyimli provokatörler ile polis arasında çatışmalar yaşanmasına rağmen gösteriler büyük ölçüde barışçıl geçti. İçişleri Bakanlığı, mitinglere katılan protestocular sayısının 106.000 olduğunu, bunun da son haftalara göre daha az olduğunu belirtti.
Avrupa’daki diğer ülkeler, kıtanın protestolarına neden olan nesiller arası rekabeti hafifletmek için farklı yöntemler denedi. İngiltere, emeklilik ödemelerinin zaman içindeki artış hızını yavaşlatarak milyarlarca sterlin tasarruf etmeyi planlarken, İspanya vergi ödeyen çalışan havuzunu genişletti.
İspanya 2011’de emeklilik yaşını çoğu durumda 67’ye çıkarmayı seçti. Ardından mevcut sol hükümet, emeklilik ödemelerinin enflasyona paralel artmasını sağlayarak emeklilik sistemini genişletti; bu da alıcıları artan fiyatlardan korudu ancak bütçe üzerinde devasa bir yük oluşturdu.
Bu maliyetleri dengelemek için İspanya, Avrupa’daki genel eğilimin tersine giderek göçmen iş gücüne kapılarını açtı – 2018’den bu yana 1,7 milyondan fazla yabancı İspanyol iş gücüne katıldı.
Bu işçiler vergi gelirlerini artırdı ve bu da emeklilik katkılarına yardımcı oldu. Ancak uzmanlar, onların da zamanla yaşlanacağını belirtiyor.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne göre, İspanya 2050’de gayri safi yurt içi hasılasının %17,3’ünü emeklilik maaşlarına harcayacak – bu, mevcut seviyeden yaklaşık 4 puan daha yüksek. Bu, hükümetin bugünkü değerle her yıl emeklilik maaşlarına ek olarak 67 milyar ABD doları (86 milyar Singapur doları) harcaması anlamına geliyor. Şu anda ise eğitime yaklaşık 79 milyar ABD doları harcıyor.
Kaynaklar için bu rekabete rağmen, Avrupa genelinde protesto eden gençlerin çoğu yaşlılarını suçlamaya isteksiz.
“Dürüst olmak gerekirse,” dedi yakın zamanda Venedik’te protesto eden 22 yaşındaki İtalyan öğrenci Alice Cossa, “bu konuyu hiç konuşmadık.”
Sol eğilimli göstericiler genellikle emeklilik maaşlarının ve diğer yardımların zenginlerden ve şirketlerden vergi alarak finanse edilebileceğini söylüyor. Sağ eğilimli muadilleri ise göçü azaltmayı öneriyor ve göçmenleri sosyal yardımları tüketmekle suçluyor.
Ancak bazıları, en azından bazı emeklilik maaşlarının – özellikle de zengin yaşlıların aldığıların – yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor.
“Biz gençlerin giderek daha azı kalıyor,” dedi Madrid’de bir oda arkadaşıyla bodrum katında yaşayan 28 yaşındaki banka çalışanı Alejandro Rojano. Kendi 90’lı yaşlarındaki büyükanne ve büyükbabasının bile aylık maaşından – 2.000 avrodan (2.830 Singapur doları) daha az – “çok daha fazlasını” aldığını söyledi. Emeklilerin oluşturduğu bu güvenilir ve güçlü seçmen kitlesinin yardımlarını kesmeye hiçbir siyasi partinin cüret edemeyeceğini belirten Rojano, emeklilik ödemeleri hakkında, “Bu hiç mantıklı değil, biliyor musunuz?” diye ekledi.
Düşünce kuruluşu direktörü Galindo, emeklileri korumaya yönelik kökleşmiş siyasi çıkarlar göz önüne alındığında, gençlerin esasen tek bir konuya odaklanmış bir seçmen bloğu oluşturması gerekebileceğini söyledi. Avrupa hükümetleri genellikle küçük partilerin koalisyonlarından oluştuğu için, böyle bir parti sadece birkaç koltukla bile kilit bir rol oynayabilir ve endişeleri ciddiye alınabilir.
Ancak gençler Avrupa’da giderek azalan bir nüfus grubu iken, sendika ve parti üyeliği yoluyla siyasi güç kullanma olasılığı daha yüksek olan yaşlıların sayısı hızla artıyor. Ayrıca genç ve orta yaşlı Avrupalılar, gelecekte kendilerinin de yararlanmayı umdukları bir yardımı kesmeye isteksiz.
46 yaşındaki Daniel Ramo, Madrid’de düşük maaşlar ve aşırı dolu sınıflara karşı düzenlenen bir öğretmen grevinden ayrılırken, vergiler sonrası aylık 2.100 avro kazandıktan sonra cömert İspanyol emeklilik maaşını almayı kişisel olarak dört gözle beklediğini söyledi. Bu arada, ebeveynlerinin emeklilik yardımları da zor zamanlarda ona destek olacaktı.
“Grevdeyim ama babamdan borç almak zorunda kalacağımı biliyorum,” dedi Ramo. Babasının emeklilik maaşının onu ailenin en yüksek kazananı yaptığını belirtti.
Emeklilerin bakış açısına göre ise zorlukla kazanılan bu yardım, ailelerin ve Avrupa toplumunun devam etmesine yardımcı oluyor.
“Biz kişisel olarak çocuklarımızdan daha fazla kazanıyoruz,” dedi 72 yaşındaki Encarna Matilla, Madrid’deki güneşli Retiro Parkı’nda yürürken. 14 yaşından 70 yaşına kadar çalışan 88 yaşındaki kocasının, İspanya’nın medyan maaşından %60 daha yüksek olan 2.700 avroluk bir emeklilik maaşı aldığını ve torunlarının torunlarına destek olduğunu söyledi.
“Biz güvenlik ağıyız,” dedi. NYTIMES
-
Bu makale ilk olarak The New York Times’ta yayımlandı
İnsanlar, 11 Kasım 2026’da İspanya’nın Madrid kentinde, göstericilerin “değerli” olarak tanımladığı konutlara erişim sağlayacak maaşlar talep ettiği ülke çapındaki genel grev sırasında protesto ediyor.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
