- Her yıl göçmen kuşlar, güneybatı Nijerya’daki Ayetoro’nun sulak alanlarına gelir; bazıları Kuzey Yarım Küre’nin kışını burada geçirirken, diğerleri dinlenip enerji toplar ve başka yerlere doğru yollarına devam eder.
- Deniz seviyesindeki yükselmeyle bağlantılı, giderek güçlenen gelgitler burada kıyı şeridini hızla aşındırıyor; hem yerel topluluk altyapısını hem de sahil kuşlarının güvendiği sulak alanları zarar veriyor.
- Nijerya Koruma Vakfı (Nigerian Conservation Foundation) tarafından yürütülen bir proje, yerel topluluk üyelerini eğitip donatarak kuş popülasyonları hakkında veri toplamalarına yardımcı oluyor.
- Sulak alanın izlenmesi ve şiddetli kıyı aşındırmasının giderilmesi için her iki alanda da daha fazla kaynağa ihtiyaç var; savunucular böyle diyor.
Nijerya’nın güneybatısındaki Ayetoro’da karanın denizle buluştuğu nokta, artık sular altında kalmış anıtların iskeletleriyle işaretli. Kuş ötüşleri, döven dalgalar ve yerel balıkçı teknelerinin dış mekan motorlarının sesleri, eski binaların çürümüş kalıntıları ile birlikte, Avrasya bıldırcın kargaları, whimbrel ve kumlu baykuş gibi göçmen su kuşları için kritik bir dinlenme ve kışlama durağı olan bir sulak alanın üzerine yayılıyor.
Bu kuşlar, her yıl kuzeydeki üreme alanları ile Kuzey Yarım Küre’nin kışındaki daha ılıman iklimler arasında gerçekleştirdikleri uzun göçte milyonlarca kuştan sadece bir kaçı.
Ayetoro’ya Ekim ile Ocak arasında değişen zamanlarda gelirler; sulak alandaki kalışları, her yılın başında bir sayıma katılan yerel topluluktan gönüllü kuş gruplarının üyeleri tarafından izlenir. Bu gönüllüler, Nijerya Koruma Vakfı’nın sulak alan izleme projesinin bir parçası ve NCF personelinin alandaki kuşları tanıması ve sayması, popülasyon verilerini kaydetmesi ve faaliyetlerinin davranışsal ve fotoğraflı kanıtlarını toplamasına yardımcı olmak için bir ödenek alıyorlar.
NCF’nin Nijerya genelinde iki başka alanda da yürüttüğü çalışmalar, Almanya’nın Uluslararası İklim İnisiyatifi tarafından finanse edilen ve Afrika’nın Atlas kıyısındaki 11 ülkede göçmen su kuşlarının yaşama alanlarının izlenmesi ve yönetiminin güçlendirilmesini hedefleyen İklim Dayanıklı Atlas Göç Yolu (CREAF) projesinin bir parçası.
Ayetoro’nun sulak alanının izlenmesi, kıyı erozyonunun hem insan hem de kuş topluluklarını etkilemeye başlamasıyla son dönemde daha acil bir hal aldı.
Ayetoro, dünyanın tanınmış 14 göç yoluundan biri olan Atlas Göç Yolunda yer alıyor. Akbaba türünden whimbreller (Numenius phaeopus) ve patır patır (Actitis hypoleucos) gibi bazı göçmenler, üreme alanlarından İskandinavya ve Rusya’nın subarktik bölgeleri kadar uzağa yerleşiyor ya da burayı bir dinlenme durağı olarak kullanıyor.
“Göçmen kuşların dinlendiği yerler, yolculuk sırasında belirli noktalarda durup son varış noktanıza ulaşmanız için ek yakıt almanıza benzer,” diyor Ayetoro’daki kuş izleme ve koruma faaliyetlerini yöneten NCF’nin kıdemli koruma yöneticisi Stella Egbe, telefonla yaptığı Mongabay görüşmesinde.
Sulak alan, aynı zamanda yıl boyu burada yuvalayan, beslenen ve yavrularını büyüten büyük akbaba (Ardea alba) ve mor balıkçı çullukları (Ardea purpurea) gibi yerleşik türlere de ev sahipliği yapıyor. Ancak bu kuş cenneti sular altında kalıyor. Egbe, iklim değişikliğinin yol açtığı deniz baskısını en büyük tehdit olarak gösteriyor: “Ayetoro’ya giderseniz, o eksen üzerinde denize en yakın topluluk olan burayı görürsünüz; topluluğun yarısından fazlası deniz tarafından yutuldu.”
Deniz, Ayetoro’nun ortasında yer aldığı yaklaşık 80 kilometrelik (50 mil) kıyı şeridinde olağanüstü derecede dramatik etkiler yaratıyor. Uydu görüntülerini kullanan araştırmacılar, dalgalar ve güçlü gelgitlerin bazı yerlerde önemli miktarda yeni çamur biriktirirken, diğer yerlerde büyük miktarlarda kara erittiğini hesapladı — buradaki kıyının üçte ikisi boyunca, 2010 ile 2020 arasında erozyon yılda 10 metreden (33 feet) fazla kara yedi.
Kıyıların bazı kısımlarının son 30 yılda en fazla bir kilometre (0,6 mi) geri çekilmesiyle yüzlerce bina sular altında kalmış, geniş mangrov bataklıkları ve diğer kuş yaşam alanları ise kaybedilmiş durumda.
Oluyinka Odewumi, Oluwa ile iki nehrin denize ulaştığı, küçük baraj ve sulak alanların oluşturduğu bu kıyı şeridinde hızlı biyoçeşitlilik değerlendirmesine katıldı. Yükselen deniz seviyelerinin giderek artan şekilde tuzlu suyu bu alçak araziya sürüklemesini araştırmaya devam ediyor.
Nijerya’daki Akure’deki Federal Teknoloji Üniversitesi’nin Ekoturizm ve Yaban Hayatı Yönetimi Bölümü’nde profesör olan Odewumi, Mongabay’a tuzluluk derecesinin artmasının, kuşların beslenme ve yaşam alanı olarak kullandığı bitki ve su canlıları türlerini etkilediğini söyledi. Kıyı şeridi aynı zamanda petrol üretiminden kaynaklanan kirlenmeden de etkileniyor.
Deniz suyu sızmasının yanı sıra Odewumi, bazı yaşam alanlarının mangrov ormanlarının pirinç ekimi için temizlenmesi veya kum madenciliği için tahrip edilmesi nedeniyle kaybedildiğini belirtti.
“Bunların tümü ormansızlaşmaya ve yaşam alanlarının bozulmasına yol açıyor. Bu yüzden kuşları da kesinlikle etkileyecek.” dedi. “Bu da, bu kuşların hayatta kalması için ihtiyaç duyduğu yaşam alanlarının azalacağı ya da o kadar da sürdürülebilir olmayacağı anlamına geliyor.”
NCF’nin yerel topluluklarla yürüttüğü çalışmalar veri toplamaktan çok daha fazlasını içeriyor. CREAF desteğiyle çalışmaların yürütüldüğü diğer sitelerden birinde, yerliler istilacı nipa palmiyelerini (Nipa fruticans) kökünden söküp mangrov fidanları ekmeye de çalışıyor.
Ayetoro’daki vatandaş bilimciler, operasyon maliyetini düşürerek NCF’nin kapasitesini artırıyor. Alana erişim temelde tekneyle sağlanıyor ve bölgede yaşayan yetkin yerlilerin bulunması, NCF’nin daha küçük ekipler gönderebilmesini sağlıyor. “Ardından sahada yerel topluluklarla çalışıyorsunuz, özellikle yıllar içinde kapasitelerini geliştirdiğimiz gönüllülerle,” dedi Egbe, Mongabay’a.
2024’ten beri CREAF, Nijerya’nın yıllık Uluslararası Su Kuşları Sayımı’na katılımını da destekliyor. Bu finansman, NCF’nin balıkçılara güneş enerjili soğutucular sağlayarak avlarını ağaçları keserek fumigasyon yapmadan muhafaza etmelerini mümkün kılan pilot bir projeyi hayata geçirmesini de sağladı.
Ancak Egbe, CREAF’ın NCF’ye yönelik projeye desteğinin 2027’de sona ereceğini, bunun da muhtemelen ekolojik izlemeyi sona erdireceğini söyledi.
Odewumi ile hemfikir olduğu üzere, ikisi de Ayetoro’daki zorluklarla başa çıkmak için daha fazla finansmana ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Odewumi, topluluk üyelerinin vatandaş bilim insanları olarak sürekli eğitiminin hayati önem taşıdığını söyledi: “Böyle bir alanda biyoçeşitliliğin izlenmesi bireyin yapabileceği bir şey değil. Finansman gerektiriyor.”
Egbe, “Üstlendikleri işgal miktarı, aslında NGO seviyesinde değil, hükümet müdahalesi gerektiren bir durum; tabii ki devasa bir fonunuz varsa, çünkü bu, bu etkiyi hafifletmeye yardımcı olacak yapısal değişiklikleri içerecek.” dedi.
2009’dan beri hükümet, Ayetoro’yu daha further aşındırmadan korumak için set/kerpiç inşaatı için birkaç sözleşme verdi, ancak bunlar terk edildi veya başarısız oldu. Ekim ayında, bu bölgeyi temsil eden senatör Dayo Faduyile, kıyı koruması ve topluluk altyapısının yeniden inşası için federal bütçelerden ve uluslararası iklim uyum finansmanından fon ayrılmasını isteyerek bu konuyu Senato’da gündeme getirdi. Senato, konunun dört hafta içinde yanıtlanması için komitelere havale edildi.
Kuşların göçü yeniden Ayetoro’ya başka bir sezon için varmaya başladığı anda, korumacılar ve yerel topluluk üyeleri etkili yanıtların yakında bulunmasını umduklarını belirtiyor.
Banner görseli: Kalaibiami I, Rivers eyaleti, Nijerya’da Eurasian Whimbrel (Numenius phaeopus). Görsel © Adedotun Ajibade, iNaturalist aracılığıyla (CC BY-NC 4.0)
Atıf:
Ogunrayi, O. A., Mattah, P. A., Folorunsho, R., Jolaiya, E., & Ikuomola, O. J. (2023). A spatio-temporal analysis of shoreline changes in the Ilaje coastal area of Ondo state, Nigeria. Journal of Marine Science and Engineering, 12(1), 18. doi:10.3390/jmse12010018
Geri bildirim: Bu yazının yazarına mesaj göndermek için bu formu kullanın. Genel bir yorum paylaşmak isterseniz, bunu sayfanın alt kısmından yapabilirsiniz.
Bu makaleyi kaynakça
Amir Sadiq (2026). Deniz bir Nijerya yerleşimini yuturken, göçmen kuşların yaşama alanı kayboluyor. Mongabay Koruma haberleri. DOI:
Katkıdaşlar
Konular
HayvanlarÇeşitlilikKuşlarKorumaEkosistemlerYaşama AlanıYaşama Alanı BozulmasıYaşama Alanı KaybıVahşi YaşamAfrikaAvrupaNijeryaBatı Afrika
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
