Yan Yol Tımarında Küçük Değişiklikler Tozlaştırıcılara Yardımcı Olabilir

Canada’nın kırsal yolları bin kilometreden fazla uzunluktadır. Yolculuk ve ticaret için hayati koridorlar olmalarına rağmen, yollar habitatları parçalar, hayvanların hareketini bozar ve çarpışmalardan milyonlarca vahşi hayatın ölümüne yol açar.

Oysa yollar ekolojik çorak alanlar olarak görülemez. Birçok bölge, yolların her iki yanında belirli bir arazi miktarının tehlikesiz bir “temiz bölge” olarak bakımı yapılmasını zorunlu kılar. Temiz bölge ile çit hattı arasındaki yol hakkı alanında bitkiler büyüyebilir, ancak ağaçların yayılması önlenmeli ve sürücü güvenliği için bitkiler belirli bir yüksekliğin altında tutulmalıdır.

İşte bu yolların kenarları, arılar, çiçek sinekleri ve kelebeklerin tercih ettiği otlaklar ve bozkırlar gibi doğal açık habitatların bazı özelliklerini paylaşır. Birçok arı, çiçek sineği ve kelebek türü özellikle ormanların onlara nispeten az çiçek sunduğu yaz aylarında, ağaçsız alanlarda en aktif hale gelir.

Bu, yol haklarının arılar için uygun habitat sağlayabileceği anlamına gelir — bu da özellikle istenir bir hedeftir, çünkü habitat kaybı arılar için dünyada birincil tehdidi oluşturmaktadır.

Bununla birlikte, yolların kenarındaki bitki büyümesini kontrol etmek genellikle otlatıcı ilaç püskürtme ve biçmeyi içerir. Bu uygulamalar arılara zarar verebilir: otlatıcı ilaçlar bitki sayısını ve çeşitliliğini azaltırken, biçme arıların gövde içinde yuva yaptığı dalları keser ve yuvaları gövde içinde olan arıların yuva alanlarını yok edebilir.

Son dönemde meslektaşlarımla birlikte Ottawa’ya komşu iki ilçede “düşük yoğunluklu” yol kenarı yönetiminin arılar üzerindeki etkilerini inceledik. İki yaz boyunca 3.773 arı ve çiçek sineği yakaladık ve tanımladık.

Düşük yoğunluklu yönetim, “eski alışkanlıklarına devam etme” yaklaşımına göre temiz bölgenin ötesinde daha az sıklıkla biçmeyi ve patikası olmayan türlerin püskürtülmesinde patikası olmayan bir yaklaşım yerine hedefli nokta püskürtmeyi içerir.

Düşük yoğunluklu yol kenarlarının, eski alışkanlıklarına devam eden yol kenarlarına göre arı bakımından yüzde 45 daha fazla, tür bakımından ise yüzde 23 daha fazla arı barındırdığını bulduk. Etki arılar için en güçlüydü; düşük yoğunluklu yol kenarlarında bir üçüncü daha fazla tür bulundu.

Düşük yoğunluklu yönetimin faydaları

Çalışmamızda komşu bölgeler, yol kenarı bakımında farklı uygulamalar kullanıyordu. Bu da bize çevrenin diğer yönlerini sabit tutarken düşük yoğunluklu yönetimin etkisini belirlememizi sağladı.

Sonuçlarımız, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan diğer çalışmaların sonuçlarına ekleniyor; bu çalışmalar biçme ve otlatıcı ilaç kullanımının azaltılmasının arılar için iyi olabileceğini gösteriyor.

Bu, büyümeye ve çiçek açmaya izin verilen bitkiler yerel olmayan türler olsa bile (genellikle yol kenarı otları olarak görmezden gelinen) geçerlidir.

Avrupa’dan Kuzey Amerika’ya getirilen yerel olmayan bitkiler, örneğin tatlı yonca, karalahana ve kuşayağı, arılar, yalnız arılar ve uçan sinekler gibi yerel Kuzey Amerika arıları için nektar ve polen sağlayabilir.

Kasım 2022’de Montréal’deki Böcekler Müzesi’nde bir kelebek görülüyor. THE CANADIAN PRESS/Paul Chiasson

Arılar için uygun habitatların korunması

Canada’da, asfaltlanmamış ve bitkili yol kenarı haklarının toplam alanı en az 10.000 kilometrekare araziye eşittir — bu, Prince Edward Island’dan yaklaşık iki kat büyük bir alandır. Bu, yolların zararlı etkilerinin bir kısmını dengeleyebilecek potansiyele sahip önemli bir arazi alanıdır.

Bununla birlikte, yol kenarı habitatlarında önemli bir tehlike vardır: arılar, bitkili kenarlardan ayrılıp karşıya geçmeye çalıştıklarında veya yolda hızlı hareket eden araçlar tarafından öldürülebilir.

Nazari olarak, daha arılar için uygun yol kenarları arıları bir ölüm tuzağına çekebilir. Yine de, ayrıntılı bir sentez çalışması, yol kenarı iyileştirmelerinin arılar için faydalarının maliyetleri muhtemelen aşacağını sonuçlandırdı.

Canada Vahşi Hayat Federasyonu gibi koruma gruplarının, yol kenarlarını ve diğer yol haklarını Kuzey Amerika genelinde işlevsel vahşi hayat habitatlarına dönüştürmek için çalışmasının bir nedeni de budur.

Temmuz 2021’de Ottawa’daki Kanada Doğa Müzesi bahçesinde bir arı bir çiçek üzerinde polen ve nektar topluyor. THE CANADIAN PRESS/Sean Kilpatrick

Elbette, yol kenarları ve diğer yol kenarı kullanım alanları, tozlaştırıcı dostu bir şekilde yönetilseler bile tüm tozlandıran türler için yaşam alanı sağlamaz. Kanada’da 900’den fazla arı türü ve 500’e yakın çiçek sineği türü bulunuyor; ancak çalışmalarımızda sırasıyla yalnızca 100 ve 53 tür tespit ettik.

Çoğu arı türü ölü ağaçlarda yuva kurar ve birçok arı ile diğer tozlandıranlar barınak ve beslenme için ormanlara güvenir. Örneğin, çiçeklenen ağaçlar, bahar aylarında birçok arı için temel polen kaynağıdır.

Ormanları da içeren Kanada’nın doğal yaşam alanlarının korunması, çok çeşitli bir tozlandıran topluluğunun sürdürülmesi için elzemdir; üstelik diğer yaban hayatı için de.

Yine de sonuçlarımız, yol kenarlarının bir yaşam alanı olarak görmezden gelinmemesi gerektiğini gösteriyor. Onları biraz daha az yoğun bir şekilde yönetmek, tozlandıranlar için büyük bir fark yaratabilir ve aynı zamanda maliyetleri de düşürür.

Bu makale, Tarım ve Gıda Kanada araştırma teknisyani Gil Miranda ile Kanada Yaban Hayatı Federasyonu kıdemli koruma biyoloğu Carolyn Callaghan tarafından ortaklaşa yazılmıştır.