Danska ve İngilizce Komedi Arasındaki Farklar Bize Ne Öğretebilir?

Bizim hepsi olarak gülmeyi severiz. Eğlenceli olduğu kadar sosyal bağ kurmamızı kolaylaştıran bir aktivite olan gülmek, aynı zamanda bizi iyi hissettiren bir deneyimdir. Bir şeyi komik bulduğumuzda bedenimiz mutluluk hormonları salgılar; dopamin sistemimize dolar ve yükseltici bir etki yaratırken, beyin tarafından da doğal olarak salgılanan endojen opioidler bizi euforik hissettirebilir.

Bir ülkeyi ziyaret eden herkes, başkalarının komedisine alışıkmadığımızda ne kadar yabancılaşıcı olabileceğini bilir. Bir şeyi komedi olarak tanıyabiliriz, ancak başkalarıyı güldürüp ağlatan o unsurlar bizi anlamlandırmaz. Ben komedi üzerine araştırmalar yürütüyorum ve hem yaşıyorum hem de Danimarka’danım. Kuzey Denizi’yle ayrılmış olsa da yakın komşular olan Danimarka ve İngiltere, neyin bizi güldürdüğünü anlamak açısından ilginç bir karşılaştırma sunar.

Bu makale, The Conversation UK ve Danimarka’nın Videnskab.dk’nin sağlık ve iyi oluş açısından iki ülkenin birbirinden ne öğrenebileceğini keşfettiği ortak bir dizi çalışmasıdır. Bisiklet kullanımı ve alkol gibi konulardan eşitsizliğe, sağlık hizmetlerine ve günlük alışkanlıklara kadar uzanan bu seri, hastaneleri ve tıbbi tedaviyi bir kenara bırakarak kültürün, siyasetin ve toplumun insanların nasıl yaşadığını ve ne kadar sağlıklı olduklarını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir.

İdrar lekeleri ve ince ironi

Kültürel olarak özgün komediyi eylem halinde görmek isterseniz, Amazon Prime’in LOL: Last One Laughing adlı programının hem Danimarka hem de İngiliz versiyonlarından kesitlere bakmanız yeterli. Burada ünlü komedyenler, kendilerini güldürmeye çalışırken aynı zamanda yüzlerini düz tutmaya çalışıyorlar.

Danimarka versiyonunda komedyenler anında tabu ve transgresyona yöneliyor, bu da Danimarka komedisinin klasik işaretleme biçimlerinden biri. İlk dakikada bir komedyen pantolonunu çıkarıp iç çamaşılarında bir idrar lekesini ortaya çıkarıyor. Cinsel ileri sürüşlerde bulunuluyor ve ölüm ile şiddet konuları öne çıkıyor. Komedyenler birbirlerinin yüzüne yaklaşarak gülmeye çalışıyor.

Örneğin Joe Wilkinson, Kraliyet Ulusal Kurtarma Derneği’ni onurlandıran ironik ve kasıtlı olarak sönük bir konuşma yapıyor. Richard Ayoade ise ünlü aşkı sorulduğunda, Roma’ya karşı başarısız bir isyan önderliğinde bulunan antik İngiliz kraliçesi Boudica’yı anında adlandırıyor.

Güven ve transgresyon

Bu farklılıkları açıklayan şey, komedi ve kültür üzerine araştırmaların verdiği yanıtların bir kısmı. Danimarka, Britanya’nın nüfusunun 12’si kadar küçük bir ülkeye sahip. Tarih boyunca ve günümüze kadar yüksek düzeyde homojenlik, eşitlik ve sosyal güvenle karakterize edilmiş.

Özellikle Britanyalılar, başkalarının ironiyi tam olarak çözemediği ya da takdir edemediği söylenen, sönük ve ince bir biçim olan ironi kullanımına övünme konusundaki konumlarına övgü duydukları bilinir.

Eğer İngiliz komedisine yönelik bir eleştiri yüklenmesi gerekirse, bu elitist olması ve kendi üstünlüğüne dair bir his taşıması olabilir. Danimarka komedisinde de sorunları olsa da, hakaretinin olağanüstü eşitlikçi olması açısından dikkat çekici – komedi kaba olabilir ama bu kabalık herkese yönelik.

Yine de bilim, Britanyalılar’ın ironinin özgün olduğuna dair varsayımını en azından kısmen destekliyor. Bir çalışmada, İngiliz katılımcılar, Amerikalı katılımcılara göre İngiliz komedi dizilerinden kesitleri belirgin şekilde daha komik bulmuş, görünüşe göre Amerikalıların kesitlerin ironik ve sarkastik unsurlarını aynı derecede takdir etmemesinden kaynaklanıyor.

Aynı anda bir şeyi komik bulduğumuzda tetiklenen aynı mekanizmalar ve mutluluk kimyasalları olsa da, net olan şu: idrar lekelerine, hızlı zekaya ya da ince ironiye gülüp gülmekten bağımsız olarak, gülmemizin bizi şekillendiren daha geniş kültürel normları ve değerleri yansıttığı açık.

Bu seri, makalelerin İngilizce ve Danca’da yayımlanan The Conversation ile Videnskab.dk arasındaki ortaklığın bir parçası olarak hazırlanmıştır.