İngiltere’nin En Nadir Yılanının Zehirli Olabileceği İddiası: Uzmanlar “Panik Yapılacak Bir Şey Yok” Diyor

İngiltere’nin yerel yılan türleri arasında uzun yıllardır yalnızca birinin zehirli olduğu düşünüldü; bu da “adder” (kızıl yılan) idi. Ancak yeni bir araştırma, İngiltere’nin en nadir ve en küçük yılanı olan düz yılanın (Coronella austriaca) aslında zehirli bir tür olarak yeniden sınıflandırılması gerektiğini öne sürüyor. Herpetoloji uzmanları Alessandro Paterna ve Grégoire Meier’in hazırladığı bu çalışma, yılanın üst çenelerindeki dişlerin hafifçe oyuklu olduğunu ve bu dişlerin, küçük miktarlarda zehirini avına aktarabilen “arka dişli” yılanlara özgü bir diş eti zarı tarafından çevrili olduğunu ortaya koyuyor. Bu buluş, uzmanların “düz yılanın artık tehlikeli değil, sadece zehirli olduğu” gerçeğini vurgulamasıyla dikkat çekerken, halk arasında panik yaratmayacak kadar sakin bir konuyu işaret ediyor.

İngiltere’de Zehirli Olmayan Yılan Kalmadı

Yeni bulgular, biyologlar için bir sürprizden ziyade uzun süredir çözülmemiş bir ipin bağlanması niteliğinde. Bugün yaşayan yaklaşık 4.000 yılan türünden çoğu, “ileri” yılanlar (Caenophidia) olarak bilinen bir gruba ait. Bu grupların son ortak atası, yaklaşık 65 milyon yıl önce yaşadığı düşünülmekte ve bu atın zaten küçük zehir bezlerine sahip olduğu, muhtemelen çenenin arkasında hafifçe büyümüş ve oyuklu dişlere sahip olduğu varsayılıyor. Paylaşılan bu başlangıç noktasından yola çıkarak farklı yılan kolları farklı yönlerde evrildi. Bazıları, “zehirli” denildiğinde akla gelen viper ve elapid yılanlarının iğne benzeri sivri dişlerini geliştirdi; diğerleri ise zehir sistemini tamamen kaybettiler. Ancak pek çoğu, çenenin arkasında küçük bezlerle, bazı türlerde hafifçe değiştirilmiş ve özelleşmiş dişlerle, diğerlerinde ise neredeyse hiç değişmemiş dişlerle birlikte gelen bu miras halini korudu. Bu bağlamda çamur yılanı da teknik olarak zehirli sayılıyor; görsellerde görüldüğü gibi bu tür de İngiltere’nin doğal yaban hayatının bir parçası.

Zehirli olmak, basitçe açık ya da kapalı olan bir anahtar değildir. Bu bir yelpaze biçimindedir; hiç zehir yapısı olmamasından, bir viperin tam gelişmiş sivri dişlerine kadar uzanır.

Bu bakış açısıyla, düz yılanın daha özelleşmiş arka dişlerinin keşfedilmesi pek sürpriz sayılmaz.

Düz yılanın zehir bezinin aslında 100’den fazla yıl önce keşfedildiği biliniyor. Bu nedenle yeni çalışma, türü yeniden sınıflandırmadan çok, onu bu yelpazede daha ileri bir noktaya kaydırmak niteliğinde. Zehirli olmak, tehlikeli olmak demek değildir. Düz yılan, bu çalışmadan önce de, sonrasında da tam olarak zararsız kaldı. Paterna ve Meier’in de vurguladığı gibi, bir yılanın hem zehirli hem de zararsız olabileceği fikri ilk bakışta çelişkili gibi görünebilir. Ancak nerede olursanız olun, muhtemelen bu satırleri okurken birkaç metre içinde, serbest yaşayan ve kafes dışı bir zehirli hayvanla buluşuyorsunuz: örümcek. Yerel örümceklerin neredeyse hepsi teknik olarak zehirlidir; böcekleri etkisiz hale getirmek için bunu kullanırlar. Yine de insan derisini delabilecek olanı iki tanesinden azı vardır ve hiçbiri insanlarda en fazla hafif bir yerel acıya yol açar.

Tehlike mi, Tehlikeli mi?

Aynı mantık, avını küçük hayvanlardan seçen, bizi içermediği için evrimleşen düz yılan için de geçerli. Paterna ve Meier, bu durumun yerel çamur yılanı (Natrix helvetica) için de doğru olduğunu belirtiyor. Bu yılan da, muhtemelen kurbağaları etkisiz hale getirmek için zehir bezlerine ve hafifçe değiştirilmiş, zarlı dişlere sahip. Paradoksal bir şekilde, İngiltere böylece teknik olarak zehirli olmayan yerel bir yılanı kalmadığı gerçeğiyle karşı karşıya kalıyor. Ancak bizlere zarar verebilecek olan yalnızca kızıl yılan (adder); diğer ikisi en kötü ihtimalle birkaç küçük çizik bırakabilir.

Korunucular açısından, İngiltere’nin en tehdit altındaki yılanının teknik olarak zehirli olduğu haberi, bir dereceye kadar bir tanıtım krizini andırıyor. Pek çok insan için zehirli ile tehlikeli arasındaki ayrımın, netleştiren bir şeyden çok daha çok karıştırdığını düşünmesi muhtemel. Düz yılan, International Union for Conservation of Nature (Uluslararası Doğayı Koruma Birliği) kriterlerine göre İngiltere’de tehlikeye düşmüş tür olarak listeleniyor ve habitatının korunması için kapsamlı önlemlerden yararlanıyor.

Nihayetinde, çoğu insan yalnızca tek bir soruyla ilgileniyor: Bu yılan bana, çocuklarıma ya da evcil hayvanlarıma bir tehdit mi? En basit ve en doğru cevap, her zaman olduğu gibi: Düz yılan zararsızdır. Zehir hikayesi, herpetoloji için mevcut fikirlerin ilginç bir genişlemesi. Ancak herkeste hiçbir şeyi değiştirmez.