Atıştırmalık İsimlerindeki Ses, İnsanların Ne Kadar Doyurucu Sandığına Etki Ediyor

İngiliz bir araştırma ekibi, atıştırmalıkların isimlerindeki seslerin, insanların bu gıdaları ne kadar doyurucu sandığına dair algılarını nasıl şekillendirdiğini ortaya koydu. Çalışmada, “Boge” gibi büyük seslere sahip isimlerin “Tikee” gibi küçük seslere sahip isimlere göre daha ağır ve daha doyurucu beklendiği, 600’den fazla katılımcının verilerinde görüldü. Araştırmacılar, gıdaların isimlerinin ses yapısının, paket rengi ya da besin değeri gibi faktörlerden bağımsız biçimde algıyı nasıl yönlendirdiğini inceleyerek, tüketicilerin bilinçdışı tercihlerini anlamaya çalıştı.

İnsanlar bir süpermarket ya da otomatın önünde iştahları açken atıştırmalık ararken, aklına gelen isim bazen bilinçdışı düzeyde bir seçim yapmaya yön verebiliyor. Katılımcılardan, granola çubuklarının ya “Gobo” ya da “Kipi” adlı iki seçenek arasında hangisini tercih edecekleri sorulduğunda, büyük seslere sahip olan “Gobo”yu seçtikleri görüldü. Araştırmacılar, bu tür seslerin insanlarda ne kadar doyurucu bir beklenti uyandırdığını anlamak için, gerçek dünyada hiç var olmayan kurgusal marka isimleriyle deneyler tasarladı.

Küçük ve Büyük Seslerin Eski Bir Psikolojik Kökeni Var

Bu bulguların arkasında, neredeyse 100 yıllık kökeni olan ve daha az bilinen “mil/mal etkisi” yatıyor. Bu etki, 1929 yılında Alman psikolog Wolfgang Köhler tarafından öne sürülen “bouba/kiki etkisinin” daha az tanınan kardeşidir. Köhler, bazı seslerin yuvarlak şekillerle, bazı seslerin ise sivri şekillerle eşleşme eğilimini ortaya koymuştu. Mil/mal etkisi ise insanların “ee” ya da “t” gibi sesleri küçük boyutlarla, “oh” ya da “b” gibi sesleri ise büyük boyutlarla ilişkilendirme eğilimini ifade ediyor.

Bu eğilimin neden oluştuğu konusunda farklı açıklamalar var. Bir görüşe göre, seslerin telaffuz edilirken ağız boşluğunun boyutuyla ilgili; “ee” sesini söylediğinizde ağız daha dar, “oh” sesini söylediğinizde ise daha geniş bir konum alıyor. Başka bir görüşe göre de bu, seslerin gerçek dünyadaki nesnelerden yankılanma biçimiyle ilgili; örneğin bir yavru tavukun çıkardığı ses ile bir ayının çıkardığı ses birbirinden oldukça farklı. Araştırmacılar, bu seslerin gıdalar hakkında nasıl bir algı oluşturduğunu test etmek için katılımcılara “Tikee adlı yeni bir patates çipsi markası” ya da “Boge adlı yeni bir yamaç karışımı markası” gibi hayali isimler verdi.

Katılımcılara, her bir gıdaya verilen isimler rastgele karıştırıldı ve deney, hem yulaf ezmesi gibi sağlıklı hem de patates çipsi gibi sağlıksız gıdaları kapsayacak şekilde tasarlandı. Araştırmacılar, katılımcıların isimlerin uzunluğunu, isimlere duydukları beğeni düzeyini ve telaffuz kolaylığını da hesaba kattı; ancak gıdanın sağlıklı ya da sağlıksız olması, ismin etkisi üzerinde hiçbir rol oynamadı.

Araştırma Ekibi

Bulgulara göre, katılımcılar “Boge” gibi büyük seslere sahip atıştırmalık isimlerini “Tikee” gibi küçük seslere sahip isimlere göre daha ağır ve daha doyurucu bekledi. İsim uzunluğu, beğeni ve telaffuz kolaylığı gibi tüm faktörler dikkate alındığında bile, ismin etkisi ayakta kaldı. Araştırmacılar, bu durumun insanları gerçekten satın almaya itip itmeyeceğini de sorguladı ve katılımcılardan her bir atıştırmalığı alma olasılıklarını değerlendirmelerini istedi.

Satın Alma İsteği Kişinin O Anki Amacına Bağlı

İlk deneylerde büyük ya da küçük seslere sahip atıştırmalıkları alma olasılığında bir fark gözlenmedi, ancak satın alma isteği kişinin o anki hedeflerine göre değiştiği ortaya çıktı. Araştırmacılar, katılımcılardan ağır ve doyurucu gıdaya ya da zayıf ve hafif gıdaya meraklı bir arkadaşını hayal etmesini istedi. Arkadaşın türüne göre, katılımcılar “küçük” ya da “büyük” seslere sahip gıdaları alma konusunda daha ya da daha istekli hale geldi. Böylece, bir atıştırmalığın ismindeki ses, kişinin o sırada aradığı gıdaya bağlı olarak satın alma isteğini gerçekten etkileyebilir.

Araştırmacılar, gelecekte ürün isimlerinin, bir insanın yedikten sonra ne kadar doyduğunu hissetmesine gerçekten etki edip etmediğini test etmenin ilginç olacağını belirtti. İnsanların bir olayın nasıl gelişeceğini beklemeleri, olayın kendisinden bile daha güçlü biçimde deneyimini etkileyebiliyor. Bu bağlamda, doyurucu bir gıda bekleyen atıştırmalık yiyenlerin, hafif bir atıştırmalık bekleyenlere göre yedikten sonra daha doyduğunu hissetmesi mümkün görünüyor. Araştırmacılar ayrıca, gelecekte sadece sözlü tanımlar yerine gerçek ürünlerin incelenmesi gerektiğini vurguladı; çünkü paketin parlaklığı, şekli ve renk düzeni gibi unsurlar, ismin yanı sıra algıyı etkileyen pek çok boyut daha var.

İleride aç olduğunuzda, bir Rolo yerine bir Twix uzanmanız ya da zayıf bir şey aradığınızda Doritos yerine Triscuits seçmeniz, aslında tam da bu seslerin yarattığı bilinçdışı algıların işi olabilir.