ABD İran’a yeni yaptırım açıkladı: Türkiye’nin olası etkileri
“İran’ın ekonomik can damarını keseceğini” söyleyen ABD, bu ülkeye yönelik yeni yaptırımlar açıkladı. Türkiye’yi de olumsuz etkilemesi beklenen yaptırımlar henüz yürürlüğe girmedi, ancak İran’la ticaret yapan ülkelere buna son vermeleri için “süre tanındığı” bildirildi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, diğer ülkelerin İran’la ticari ilişkilerini kesmeleri gerektiğini ve aksi takdirde dolar merkezli finansal sistemin dışına itilerek “İran’la birlikte tecrit edileceklerini” belirtti. Bessent, hangi sektörlerin hedef alınacağını veya yaptırımların ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamamasına rağmen, ülkelere yeni direktife uymaları için süre tanınacağını duyurdu. Ayrıca, Başkan Donald Trump’ın liderleri telefonla arayarak Tahran’la ilişkilerini kesmeleri yönünde talepte bulunduğunu da ekledi.
Hedeflenen sektörler hangileri?
ABD, bu yeni yaptırımlarla İran’ın dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı gibi önemli sektörlerini hedef alıyor. Ülkelere, Tahran ile bu sektörlerdeki iş birliğini durdurmaları için son tarihler verildiği belirtilirken, Washington’un aksi takdirde tek taraflı adımlar atacağı uyarısı yapıldı.
Türkiye’nin İran’la ticareti ne durumda?
Türkiye, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın en büyük ticaret ortakları arasında yer alıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, İran, Türkiye’den en fazla mal satılan ülkeler arasında bulunuyor. Dışişleri Bakanlığı açıklamasına göre, Türkiye’nin komşusuna başlıca ihracat ürünleri tekstil, makine, kimyasallar ve taşıtlar olurken; bu ülkeden en çok doğal gaz, tarım ürünleri, alüminyum ve demir-çelik ithal ediliyor.
Çin hedef alınacak mı?
Amerikan Hazine Bakanlığı, sektörel yaptırımlara ek olarak 60 kişi, kurum ve gemiye de yaptırım uyguladı. Bu listedekilerin İran’ın petrol gelirleri elde etmesine, silah tedarik etmesine ve siber operasyonlar yürütmesine yardımcı olduğu iddia edildi. Ancak, listede İran’ın petrol ticaretine aracılık ettiği bilinen hiçbir Çinli kurum yer almadı. Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Uzmanlar, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılacak görüşmeler öncesinde Çin’in hedef alınmak istenmediği ve ayrıca kritik mineraller konusundaki Çin hakimiyetinin ABD’nin bu ülkeyi hedef almasını zorlaştırdığı değerlendirmesinde bulunuyor.
Yaptırımların Tahran üzerindeki etkileri neler?
ABD’li Bakan Bessent’in açıklamasından kısa bir süre önce, İran para birimi rekor düşük seviyeye geriledi. Riyal, döviz piyasalarının açılmasıyla birlikte dolar karşısında 2 milyon seviyesine düştü. Ayrıca, Amerikan donanmasının uyguladığı ablukaya rağmen İran’ın Hürmüz üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı, savaş öncesindeki günlük yanlış 2 milyon varil seviyesinden Ağustos ortasında 400 bin varile geriledi. Öte yandan, İran zaten uzun süredir ABD baskısı altında bulunuyor. 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından ülkede pirinç fiyatı yaklaşık yüzde 60, sığır eti ise yüzde 150’den fazla zamlandı. Buna rağmen ekonomik baskı siyasi baskıya dönüşmemiş ve rejim hala ayakta duruyor. İran’ın önemli bir stratejik avantajı da bulunuyor: Hürmüz Boğazı. Hayati öneme sahip bu su yolunda trafiği neredeyse durma noktasına getiren Tahran, Kasım ayında ABD’de yapılacak Kongre seçimleri öncesinde Donald Trump’ı baskı altında tutuyor.
DW,AP,Reuters,AFP,dpa / MUK,TY
Kaynak: DW Türkçe
Bir yanıt yazın