ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırarak başlatılan operasyonu, İkinci Dünya Savaşı’ndaki Normandiya Çıkarması’na atıfla “ekonomik D-Day” olarak nitelendirdi. Bu hamle, piyasalarda belirsizliği artırırken dikkatleri İran ekonomisine ve küresel enerji dengelerine çevirdi.
Bessent, pazar günü yaptığı açıklamada ve aynı gün Financial Times’ta yayımlanan görüş yazısında, bu sürecin “İran’a karşı şimdiye kadar yürütülen en büyük finansal saldırı” olduğunu belirtti. ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi tarafından başlatılan bu operasyonun, İran’ın askeri kapasitesini zayıflattığını ve nükleer programını gerilettiğini savunan Bessent, sürecin “son aşamaya” girdiği ve ekonomik önlemlerin yakında başlayacağını vurguladı.
Bessent’e göre amaç, İran rejimini ayakta tutan tüm ekonomik can damarlarını keserek Tahran’ı uluslararası alanda daha da yalnızlaştırmak. İran petrolünü satın almaya devam eden, finansal işlemleri kolaylaştıran, uçuşlara hizmet veren, gemi sicillerini işleten veya deniz yoluyla yakıt transferlerine olanak sağlayan ülke ve kuruluşları hedef alan ikincil yaptırımların bu sürecin temel unsurları olması bekleniyor. Bu önlemlerin, İran ile her türlü ekonomik bağlantısı bulunan aktörlerin uluslararası alanda daha fazla baskı altında kalmasına yol açacağı belirtiliyor.
Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta yaptığı benzer ifadelerin ardından geldi. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda operasyonu “herhangi bir ülkeye karşı şimdiye kadar uygulanan en ezici ekonomik operasyon” olarak nitelendirmişti. Ancak, alınacak somut önlemler henüz kamuoyuna duyurulmadı.
Bessent’in açıklamalarına göre, beklenen paket mevcut deniz ablukasına ek olarak İran petrolünü satın almaya devam eden, İran’ın finansal işlemlerini yürüten, İran bağlantılı bankaları işleten veya deniz taşımacılığı ve diğer ticari kanallara destek veren ülke ve kuruluşlara yönelik ikincil yaptırımları içerecek. Bessent, somut adımları açıklamak üzere pazartesi günü TSİ 21.00’de basın toplantısı düzenleyeceği belirtildi.
Piyasalardan ilk tepkiler
Ekonomik baskının artırılacağı yönündeki açıklamaların ardından petrol fiyatları pazartesi sabahı geriledi. Brent petrolün varili, haberin kaleme alındığı sırada yaklaşık 91,5 dolardan işlem görürken, bu Cuma günkü kapanışa göre yüzde 2’lik bir düşüş anlamına geliyor. ABD’nin Batı Teksas türü ham petrolü (WTI) ise yaklaşık 86,2 dolardan işlem görüyor ve geçen haftanın kapanışına kıyasla yüzde 1,5 gerilemiş durumda.
Fiyatlardaki düşüşün, son dönemdeki yükselişlerin ardından yatırımcıların kâr satışına gitmesinden kaynaklanmış olabileceği değerlendiriliyor. Axios’un aktardığı deniz taşımacılığı verilerine göre, cuma gecesi yaklaşık 40 tanker Hürmüz Boğazı’nın güney kanalından geçti ve yaklaşık 16 milyon varil petrol taşındı. Ancak, boğazdan geçen toplam petrol miktarı hâlâ çatışma öncesindeki seviyelerin oldukça altında.
ABD vadeli endeksleri de piyasaların açılışı öncesinde düşüşteyken, Avrupa borsalarında genel olarak yatay bir seyir izleniyor. Gelişmelerin İran ekonomisi ve küresel enerji dengeleri üzerindeki etkileri yakından takip edilecek.
Kaynak: Euronews
Bir yanıt yazın